Çin’in “Bir Kuşak Bir Yol” projesi yankı uyandırıyor

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve eşi Roma’ya ulaşırken (Reuters)

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping dün akşam Roma’ya gerçekleştirdiği resmi ziyaretle Batı ülkelerinin merkezine atılım kazanmayı umuyor. Cinping, bugün öğleden sonra İtalya ile Yeni İpek Yolu veya Bir Kuşak Bir Yol projesi olarak isimlendirilen stratejik proje için mutabakat zaptı imzalayacakken, bu durum ABD ve bazı müttefiklerin çekincelerini artırıyor.
Pekin, Roma’nın uluslararası ekonomik ve politik çevrelerdeki tartışmalı projesine, Avrupa Birliği ve G7’nin (dünyanın ekonomisi en büyük yedi ülkenin arasında bir birliktir) kurucularından biri olduğu ve Batı dünyasındaki tarihsel ve kültürel konumundan biri olarak katılmasına büyük önem veriyor.
Avrupa Komisyonu, İtalya’ya bu konuda uyarıda bulunurken, Çin’in uluslararası norm ve kurallara uymasını gerektiren belge imzalaması çağrısında bulundu. Brüksel, Avrupa seçimlerinin arifesinde ateşli birkaç cephe ile karşı karşıya kalan İtalyan ortaklığında pek fazla yükselmemeyi tercih etti. Bu girişim ABD'yi ise rahatsız ediyor.
Peki genel olarak Batı ülkeleri ve ABD’nin, özellikle de Çin ile olan ticaret savaşının yoğunlaşmasının kaynağı olan bu proje nedir? Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in 2013 yılında Endonezya’ya gerçekleştiği ziyaret sırasında yaptığı bir konuşmada İpek Yolu projesini ortaya atmıştı.
2013 yılında Çin Devlet Başkanı, eski İpek Yolu'nu, komşu ülkelerde ticareti kolaylaştırmak ve üretim, ulaşım ve iletişim hareketlerini teşvik etmek için bir dizi altyapı projesinin uygulanması yoluyla canlandırmak için bir plan sundu. Ancak plan hızla beş kıtada 100'den fazla ülkeye yayılmış devasa limanlar, havaalanları, demiryolları, doğalgaz boru hatları, konut kompleksleri, kültürel ve sanatsal merkezler ağına dönüştü. ABD-Çin ticaret savaşının patlak vermesinden ve Çin'in ekonomik büyümesindeki yavaşlamanın başlamasından bu yana Pekin, Kuzey Kutbu'ndan Latin Amerika'ya kadar uzanan bölgeleri kapsayacak şekilde projeyi pekiştirmek ve çevresini genişletmek için çabalarını artırıyor. Pekin'in yüzlerce altyapı projesine yaptığı yatırımda şimdiye kadar milyarlarca dolar tahsis edilirken, bu durumun “Yeni İpek Yolu” için de geçerli olduğu tahmin ediliyor.
Yeni İpek Yolu projesinin 21. yüzyılın Marshall planı olarak değerlendiren proje savunucuları, çalışmanın gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerde unutulmuş ve yoksul alanların yeniden topluma kazandırılmasına yardımcı olacağı görüşünde. ABD ve Çin arasındaki ticari ilişkilerdeki gerilim devam etmesi durumunda, projenin Çin için yeni pazarlar açmasına yardımcı olacağı bekleniyor. Proje hammadde ithalatı kaynaklarının çeşitlendirilmesi, ülkelerin yeni nesil akıllı telefonlar için 5G teknoloji standartlarının benimsenmesine olanak sağlayabilir.
ABD, Yeni İpek Yolu projesinin, Çin'in dünyaya hükmetme hedefli bir proje olduğuna inanıyor.
Öte yandan, Çin Devlet Başkanı projenin Çin’in dünyaya hükmetme hedefli bir proje olduğu iddiasını reddediyor.