Cezayir Genelkurmay Başkanının değişken tavrı tartışmalara neden oldu

Ahmed Kayid Salih (AP)

Cezayir ordu komutanının “tüm rejim sembollerinin gitmesi” çağrısı yapan halk ayaklanmasına yönelik tavrı, değişkenliği ve tek bir pozisyonu benimsememesi sebebiyle Cezayir toplumu arasında büyük bir tartışmaya neden oldu. Genelkurmay Başkanı, bir defasında eylemcileri ve muhalifleri eleştirerek halkın reddettiği geçici cumhurbaşkanına ve başbakana destek vermişti. Aynı şekilde bazen de halkın meşru taleplerine büyük bir kararlılıkla eşlik etme taahhüdünde bulunmuştu. Söz konusu durumun yanı sıra 24 Nisan’da yargı makamları, eski Enerji Bakanı Şekib Halil’e ait 6 yıla kadar uzanan bir rüşvet dosyasının açıldığını açıkladı.
22 Şubat’tan bu yana devam eden halk ayaklanmasının aktivistleri, ordu Genelkurmay Başkanı Ahmed Kayid Salih’in talepleri tam olarak yerine mi getirmek istediğini yoksa gösterilerin tırmanışına rağmen hazırladığı yol haritasını mı uygulamak istediğini bilmiyor. Bu çerçevede söz konusu yol haritası, geçici Cumhurbaşkanı Abdulkadir bin Salih ve Başbakan Nureddin Bedevi’nin görevlerine devam etmesini ve 4 Temmuz’da Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılmasını içeriyor.
Cezayir halkının, halk ayaklanması hakkında akıllarında tuttukları en önemli şey, ordunun yüksek liderliğini ve Savunma Bakanlığı’ndaki tüm askerlerini 2 Nisan’da bir araya getiren Kayid Salih’in tavrıydı. Aynı gün Abdulaziz Buteflika da cumhurbaşkanlığı görevinden istifa ederken, söz konusu hareketin “halkı, ordunun yanına çektiği” belirtildi.
Ancak milyonlarca eylemci, Salih’in eski cumhurbaşkanına yakın rejimdeki tüm isimlerin uzaklaştırılması yönündeki taleplerini yerine getirmesini beklerken, Genelkurmay Başkanı aynı ayın 10’unda halka sert bir hitapta bulunarak “imkansız talepler” öne sürdükleri bahanesiyle gösterileri durdurma çağrısı yaptı. Ahmed Kayid Salih ayrıca, Cezayir halkının istediklerinin aksine geçiş döneminde Abdulkadir bin Salih’in Cumhurbaşkanı olma seçeneğine desteğini açıkladı. Daha ciddi olarak da Fransa’yı dolaylı bir şekilde insanları geçiş dönemi liderliğine yönlendirmeye çalışmakla suçladı. Ancak Fransa’nın Cezayir Büyükelçiliği, 24 Nisan’da Fransa’nın Cezayir’in ve dost halkının egemenliğine saygı duyduğunu yineledi. Alman Haber Ajansı’nın (DPA) belirttiğine göre Büyükelçilik, 24 Nisan’da yaptığı açıklamada “Cezayir’in iç işlerine müdahale etmediklerini ve buna niyetleri de olmadığını” vurguladı.
Fakat Salih, Anayasa Konseyi Başkanı Tayeb Belaiz’i devirdikten sonra bir kez daha “fiili yöneticinin” geriye kalan talepleri gerçekleştirmesi ihtimaline dair yeni “umutları” gündeme getirdi. Öyle ki Salih, geçen salı günü sert bir açıklama yaparak, ülkenin yaşadığı siyasi krizlerin sonuçlarını görüşmek üzere geçen pazartesi günü cumhurbaşkanlığı tarafından düzenlenen bir toplantıyı boykot etmeleri dolayısıyla muhalif partilere de saldırdı. Ordu Genelkurmay Başkanı, 24 Nisan’da “ilk askeri bölge” ziyareti sırasında yaptığı konuşmanın tonunu kontrol ederken, “Ordu, istenen değişimi gerçekleştirme hedeflerine ulaşmak için halkla aynı hizada ve barışçıl yürüyüşlerde Cezayirlilerin yanında olmaya devam ediyor. Bu durum, vizyonlardaki uyumluluktan ve halk ile ordunun izlediği aynı yaklaşımdan kaynaklanmaktadır. Söz konusu uyum, Cezayir ve halkına derin bir nefret duyan, dahili taraflarla komplo kuran ve vicdanlarını satanları da rahatsız etmektedir” ifadelerini kullandı.
Salih’in, dahili taraflarla müttefik yabancı tarafların ülkenin çıkarlarına zarar vermek için var olduğunu belirtmesi dikkat çekici. Durum, ülke içerisindeki yetkililer arasında daima konuşulsa da bu tarafların kim olduğuna dair kimse herhangi bir açıklamada bulunmadı.
Söz konusu meseleye ilişkin olarak siyasi analist Necib Belhaymer, “Genelkurmay Başkanı, Buteflika’ya tutunmanın, kendisini kaçınılmaz olarak bertaraf edeceğini hissettiğinde anayasal kurnazlığa başvurmak zorunda kaldı. Ancak aldatma mekanizması, Buteflika’nın ayrılış tercihini Kayid Salih’e dayandırdı. O zamandan bu yana sokaklara inen milyonlar ve onlara kışlalardan söz eden Genelkurmay Başkanı arasında doğrudan görüşmeler yapıldı” açıklamasında bulundu.
Belhaymer, “Kayid Salih, saha çalışmalarını gösterileri sonlandırmak ve sözler vermek için birleştiriyor. Ancak zamanla manevra marjı daraldı ve son konuşma sonrasında ordunun, rejime yönelik yenileme projesi yürüttüğü ortaya çıktı. Bu da bizi, başladığımız noktaya götürdü. Cezayir halkının amacı değişmedi. Onlar, köklü ve düzenli bir değişim istiyor” dedi.
Öte yandan sivil yargının en yüksek organı Yargıtay, 24 Nisan’da eski Enerji Bakanı Şekib Halil’in karıştığı yolsuzluk meselesine dair bir bildiri yayınladı. Bildiride Halil’in, bakan olduğu dönemde Cezayirli Sonatrach ve İtalyan ENI S.p.a şirketleri arasındaki anlaşmalarda rüşvet ve işgüzarlık ödemeleri olduğu ifade edildi. Savcılığa göre söz konusu ödemeler, 190 milyon dolar değerinde.
Eski Bayındırlık Bakanı Ömer Gül’ün de yolsuzluk şüphesiyle soruşturulduğu aktarıldı. Bu çerçevede iş adamları Kerim Kerim, Nuh, Tarık ve Rıza Koninav 24 Nisan’da “nüfuzlarından faydalanma” gerekçesiyle gözaltına alındı.
Dosyalar, 2013 yılına uzanırken savcılık, Halil, Filistin asıllı ABD’li eşi ve oğlu, aynı zamanda eski Dışişleri Bakanı Muhammed Becavi’nin akrabalarıyla bağlantılı bazı isimlere karşı uluslararası tutuklama emri çıkardı.
ABD’de ikamet eden Şekib Halil, 2016 yılında Cezayir’e geri dönerek kamuoyunu şaşırttı. O dönemde havalimanında hükümet yetkilileri tarafından karşılanırken durum, yetkililerin, kendisini suçladığına dair de güçlü bir işaret oldu. Yargıtay, tutuklama emirlerinin iptaline ilişkin resmi bir açıklama yapmazken, daha sonra eski Başbakan Ahmed Uyahya’ya yönelik suçlamaların iptalini istedi. Fakat hükümetten ayrıldığında yolsuzluk meseleleriyle ilişkili 5 milyarderin soruşturulması çerçevesinde dosya yeniden açıldı.
FIS lideri Medeni vefat etti
Diğer taraftan Cezayir’de yayınlanan “el-Haber” gazetesi ve Cezayir’deki medya organları, 24 Nisan’da Abbas Medeni’nin tedavisi bulunmayan bir hastalık dolayısıyla yaşamını yitirdiğini açıkladı. Medeni, Cezayir’deki İslami Kurtuluş Cephesi’nin (FIS) kurucuları arasındaydı.