عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

Ramazan Bayramı'nın bilançosu ağır oldu: 54 kişi öldü 514 kişi yaralandı

Ramazan Bayramı'nın bilançosu ağır oldu: 54 kişi öldü 514 kişi yaralandı
    İstanbul/İHA
TT
TT

Ramazan Bayramı'nın bilançosu ağır oldu: 54 kişi öldü 514 kişi yaralandı

Ramazan Bayramı'nın bilançosu ağır oldu: 54 kişi öldü 514 kişi yaralandı

Ramazan Bayramı'nın bilançosu ağır oldu: 54 kişi öldü 514 kişi yaralandı.Yapılan tüm uyarılara rağmen bu bayramda yollar kan gölüne döndü. İhlas Haber Ajansı muhabirlerinin takip ettiği kazalarda bayram tatilinde yollarda 54 kişi öldü 514 kişi yaralandı.
1 HAZİRAN CUMARTESİ: 6 ÖLÜ, 98 YARALI
Samsun Otomobil traktöre çarptı: 4 yaralı
Karaman'da traktör devrildi: 1 ölü
Konya Otomobille motosiklet çarpıştı: 1 ölü
Isparta Otomobille at arabası çarpıştı: 1'i ağır 2 yaralı
Şanlıurfa'da trafik kazası: 2 yaralı
Viranşehir'de kaza: 2 yaralı
Ankara LGS yolunda kaza: 4 yaralı
Malatya Bayram tatiline giden işçiler kaza yaptı: 5 yaralı
Kayseri Takla atan otomobilde can pazarı: 5 yaralı
Hatay Direksiyon hakimiyeti kaybolan otomobil takla attı: 2 yaralı
Nusaybin'de trafik kazası, 1 yaralı
Otomobil park halindeki kamyona çarptı: 5 yaralı
Side'de iki otomobil birbirine girdi: 2 yaralı
Otomobil ile motosiklet çarpıştı: 1 yaralı
Mersin'de 2 ayrı kazada 1 kişi öldü, 7 kişi yaralandı
Şanlıurfa Otomobil ile kamyonet çarpıştı: 10 yaralı
Bursa Otomobil çarpması sonucu 2 kadın ağır yaralandı
Konya'da otomobiller çarpıştı: 8 yaralı
Tokat Traktör altında kalan yaşlı adam hayatını kaybetti
Tekirdağ Otomobil su kanalına devrildi: 4 yaralı
Devrek'te trafik kazası: 5 yaralı
Malatya'da kaza: 1 yaralı
Malatya Tünel girişinde kaza: 6 yaralı
Sinop'ta trafik kazası: 3 yaralı
Sincan'da otomobil ile kamyonet çarpıştı:1 yaralı
Tekirdağ Bayram tatiline giden aile kaza geçirdi: 5 yaralı
Kastamonu'da yağmur kazaları da beraberinde getirdi: 1 ölü, 7 yaralı
Ticari taksi dereye yuvarlandı: 1 ölü, 3 yaralı
2 HAZİRAN PAZAR:13 ÖLÜ, 90 YARALI
Karaman'da kamyonet devrildi: 2 yaralı
Malatya-Kayseri karayolunda kaza: 1 ölü, 3 yaralı
Osmaniye Otomobilin çarptığı kadın yaşam mücadelesini kaybetti
Malatya Üç otomobilin karıştığı kazada 3 kişi yaralandı
Zonguldak Pat pat sürücüsü köpeğe çarpmamak için kaza yaptı
Düzce Bayram tatili için memleketlerine giden aile kaza yaptı: 3 yaralı
Kütahya Otomobil uçuruma yuvarlandı: 2 yaralı
İzmir'de trafik kazası: 1 yaralı
Kırşehir'de kaza: 2 yaralı
İstanbul Kırmızı ışık ihlali canına mal oldu
Kocaeli'de feci kaza: 1 ölü, 5 ağır yaralı
Fethiye'de trafik kazası: 1'i çocuk 6 yaralı
Balıkesir'de yolcu minibüsü yan yattı: 10 yaralı
Kastamonu Hafif ticari araç ile otomobil çarpıştı: 7 yaralı
Çorum'da 3 ayrı kaza: 3 ölü, 11 yaralı
Samsun'da trafik kazası: 2 yaralı
Sivas'ta kontrolden çıkan otomobil uyarı levhasına çarptı: 4 yaralı
Kahramanmaraş Lastiği patlayan otomobil traktöre çarptı: 4 yaralı
Kocaeli D-100'de bariyerlere çarpan otomobil takla attı: 1 yaralı
Kocaeli Otomobille çarpışan motosikletin sürücüsü yaralandı
Karaman'da otomobil tarlaya uçtu: 1 ölü, 5 yaralı
Düzce TEM'de zincirleme kaza: 2'si çocuk 8 yaralı
Bursa Otobüs yoldan çıktı, 40 yolcu ölümden döndü
Balıkesir, Genç polis kazada hayatını kaybetti
Tekirdağ'da iki ayrı kazada yaralanan 9 kişiden 2'si hayatını kaybetti
Bayram tatiline giden aile kaza geçirdi: 1 ölü, 4 yaralı
Yozgat'ta trafik kazası: 1 ölü, 3 yaralı
3 HAZİRAN AREFE GÜNÜ:10 ÖLÜ, 116 YARALI
Diyarbakır Tarlaya uçan kamyon alev alev yandı: 3 yaralı
Kayseri'de meydana gelen trafik kazasında 5 kişi yaralandı
Karabük'te otomobil takla attı: 2 yaralı
Karabük Otomobil kayganlaşan yolda takla attı: 2'si çocuk 5 yaralı
Karabük'te trafik kazası: 5 yaralı
İstanbul Otomobil ile motosiklet çarpıştı: 3 yaralı
Zonguldak İki otomobil kafa kafaya çarpıştılar: 8 yaralı
Şanlıurfa'da otomobil şarampole devrildi: 1 ölü, 1 yaralı
Ankara'da trafik lambasına çarpan otomobil ters döndü: 1 yaralı
Sivas Bayram yolunda kaza: 4'ü ağır 6 yaralı
Bursa Güvenlik şeridinde duran otomobile karpuz yüklü kamyonet çarptı: 1 ölü
İstanbul Kontrolden çıkan araç askerlik şubesinin bahçesine uçtu:2 yaralı
Kocaeli D-100'de iki otomobil çarpıştı: 1'i çocuk 3 yaralı
Amasya Minibüs ile otomobil çarpıştı: 5 yaralı
Amasya'da trafik kazası: 4 yaralı
Adıyaman Hafif ticari araç takla attı: 2 Yaralı
Elazığ Otomobil ağaca çarptı: 2 yaralı
Tokat Bayram alışverişinden dönen baba ile kızı kazada hayatını kaybetti
Mersin Jandarma trafik aracı ile otomobil çarpıştı: 2 yaralı
Samsun Samsun'da otomobil aydınlatma direğine çarptı: 2 yaralı
Ordu'da otomobil fındık bahçesine yuvarlandı: 2 yaralı
Manisa Kabir ziyaretinden dönerken araba çarpan genç yaşamını yitirdi
Manisa'da 5 araçlı zincirleme kaza: 1 ağır yaralı
Samsun'da kaza: 9 yaralı
Kastamonu'da motosiklet ile otomobil çarpıştı: 1 yaralı
Kastamonu'da otomobil tarlaya uçtu: 3 yaralı
Niğde'de otomobiller çarpıştı: 1'i ağır 2 yaralı
Milas'ta üç kaza: 1 ölü 8 yaralı
Kahta'da kaza: 2 Yaralı
Zonguldak Vatandaşların kalp masajı yaptığı sürücü hayatını kaybetti
Amasya 15 yaşındaki sürücü kaza yaptı: 3 yaralı
Adıyaman Bayram ziyaretine giden aile uçuruma yuvarlandı: 7 yaralı
Kırşehir Kırşehir'de kaza:1 ağır yaralı
Adıyaman'da otomobil şarampole yuvarlandı: 3 yaralı
Kocaeli'de bariyerlere çarpan otomobil takla attı: 3 yaralı
Adıyaman'daki kazada ağır yaralanan 3 kişi öldü
4 HAZİRAN BAYRAMIN 1. GÜNÜ: 6 ÖLÜ, 85 YARALI
Mersin Otomobilin çarptığı genç öldü
Zonguldak'ta trafik kazası: 1 yaralı
İstanbul Kontrolden çıkan otomobil aydınlatma direğini devirdi: 1 yaralı
Çorum Park halindeki otomobile çarptı: 2 yaralı
Bilecik Kamyonet refüje çarptı: 5 yaralı
Denizli Takla atan otomobil sürücüsü araç içinde sıkıştı
Balıkesir Dalgınlık ölümle sonuçlandı
Samsun'da trafik kazası: 4 yaralı
Mersin'de trafik kazası: 10 yaralı
Şanlıurfa'da trafik kazası: 5 yaralı
Karabük Hatalı sollama sonucu kafa kafaya çarpıştılar: 4 yaralı
Adıyaman Bayram ziyaretine giden aile kaza yaptı: 5 Yaralı
Kayseri'de feci kaza: 4 yaralı
Denizli Otomobile çarpan traktör ortadan ikiye bölündü:1 yaralı
Bingöl'de otomobiller çarpıştı: 5 yaralı
Kocaeli 3 aracın karıştığı kazada 2 kişi yaralandı
Bilecik'te trafik kazası; 1 yaralı
İstanbul Direğe çarpan kamyonet takla attı: 6 yaralı
Kepsut'ta trafik kazası: 2 ölü, 7 yaralı
Çorum'da trafik kazası: 1 yaralı
Düzce'de feci kaza: 2 ölü
Denizli Traktörle çarpışan otomobil hurdaya döndü: 5 yaralı
İnegöl'de trafik kazası: 5 yaralı
Kahramanmaraş'ta trafik kazası: 4 yaralı
Ardahan'da feci kaza: 6 yaralı
5 HAZİRAN BAYRAMIN 2. GÜNÜ:19 ÖLÜ, 125 YARALI
Sivas'ta trafik kazası 1 ölü 8 yaralı
Samsun'da trafik kazası: 2 ölü, 4 yaralı
Antalya'da zincirleme kaza: 9 yaralı
Konya'da iki otomobil çarpıştı: 5 yaralı
Konya'da zincirleme trafik kazası: 1 ölü, 1 yaralı
K.Maraş Otomobil elektrik direğine çarptı: 3 yaralı
Niğde Refüje çarpan otomobil alev aldı: 2 ölü
Şanlıurfa Otomobil şarampole devrildi: 4 yaralı
Afyonkarahisar Direksiyon hakimiyeti kaybolan tır yoldan çıktı: 1 yaralı
Tekirdağ'da feci kaza: 5 ölü
Kayseri Jandarmadan kaçan motosiklet römorka çarptı: 2 yaralı
TEM otoyolunda kontrolden çıkan otomobil refüje uçtu: 3 yaralı
Diyarbakır'da trafik kazası: 2 yaralı
Alkollü sürücünün çarptığı kağıt toplayıcısı hayatını kaybetti
Adıyaman Güneş altında bekleyen yaralıların üzerinde örtü açıp gölge yaptılar 4 yaralı
Zonguldak Freni patlayan otomobil bahçeye uçtu: 4 yaralı
Amasya'da otomobil devrildi: 2 yaralı
Bilecik'te devrilen kamyonetteki aynı aileden 4 kişi yaralandı
Samsun Kavşakta ambulansa yol vermek isteyen otomobil kaza yaptı: 11 yaralı
Çanakkale Otomobil, motosiklete arkadan çarptı: 1 ölü
Bursa Otomobil şarampole uçtu: 1 yaralı
Hatay'da bayram ziyareti yolunda kaza: 6 yaralı
Gaziantep'te iki araç kafa kafaya çarpıştı: 4 yaralı
Rize'de feci kaza:1 ölü
Şanlıurfa Otomobille hafif ticari araç çarpıştı: 7 yaralı
Afyonkarahisar Motosiklet ile traktör çarpıştı: 2 yaralı
Samsun Traktör devrildi: 1 ölü
Dinar'da trafik kazası: 1 yaralı
Adıyaman Bayram ziyareti dönüşü kaza: 4 yaralı
Amasya'da trafik kazası: 2 yaralı
Bursa Bayramlaşmadan dönen aile ölümden döndü: 4 yaralı
Denizli Otobüsün çarptığı adam hayatını kaybetti
Muğla'da kaza: 1 ölü, 7 yaralı
Ereğli'de iki otomobil çarpıştı:1 ölü, 3 yaralı
Şanlıurfa Ticari araç refüje çarptı: 1 yaralı
Tokat'ta trafik kazası: 4 yaralı
Sivas'ta trafik kazası 7 yaralı
Hatay'da zincirleme trafik kazası: 6 yaralı
Gediz'de trafik kazası:8 yaralı
Kumluca'da trafik kazası: 1 ölü

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

Çekya Başbakanı Babis: Ukrayna'da barışı Boris Johnson engelledi

Ateşkes görüşmelerine rağmen Ukrayna'nın güneyindeki cephe hattında çatışmalar sürüyor (AFP)
Ateşkes görüşmelerine rağmen Ukrayna'nın güneyindeki cephe hattında çatışmalar sürüyor (AFP)
TT
TT

Çekya Başbakanı Babis: Ukrayna'da barışı Boris Johnson engelledi

Ateşkes görüşmelerine rağmen Ukrayna'nın güneyindeki cephe hattında çatışmalar sürüyor (AFP)
Ateşkes görüşmelerine rağmen Ukrayna'nın güneyindeki cephe hattında çatışmalar sürüyor (AFP)

Çekya Başbakanı Andrej Babis, Ukrayna savaşının daha ilk aylarda bitirilmemesinden eski Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson'ı sorumlu tuttu. 

Ülkesinin TN.cz adlı internet sitesine cumartesi günü konuşan 71 yaşındaki politikacı, Mart 2022'de İstanbul'da başlatılan müzakereleri işaret etti. 

2019-2022'de Birleşik Krallık Başbakanı olan Boris Johnson'ın meseleye karışmasından önce Rusya ve Ukrayna'nın nihai anlaşmaya varmaya çok yaklaştığını savunarak şöyle dedi:

Aslında Nisan 2022'de anlaşma tamamlanmak üzereydi ama sonra Boris Johnson belirdi. Bu çatışmanın sürmesinden çıkarları vardı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da önceki aylarda verdiği bir röportajda "Dönemin Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson'ın talebi ve Avrupa'nın buna itirazsız bir şekilde rıza göstermesiyle, ki suç ortaklığı da yapmış olabilirler, İstanbul anlaşmaları bozuldu" ifadesini kullanmıştı. 

Babis, Donald Trump yönetiminin arabuluculuk çalışmalarından umutlu olduğunu belirtti:

Müzakereler yoğun. Savaşı bitirip Ukrayna için istikrarlı güvenlik güvenceleri yaratacakları uzun vadeli bir çözüme yaklaşıyorlar gibi görünüyor. Avrupa bunu Donald Trump olmadan beceremez.

2026, Washington, Kremlin ve Kiev arasındaki üçlü görüşmelerin hız kazandığı bir yıl oldu. 

Taraflar, Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) başkenti Abu Dabi'de iki tur müzakere gerçekleştirdi. 

Kapalı kapılar ardından gerçekleşen görüşmelere dair ayrıntı vermekten kaçınılıyor. 

İkinci turu perşembe günü düzenlenen görüşmelerde Kiev ve Kremlin, toplamda 314 savaş esirinin takası için anlaşmıştı. Ayrıca Washington ve Moskova arasında "acil askeri iletişim hattının" tekrar açılacağı bildirilmişti. 

Kimliklerinin paylaşılmaması şartıyla Reuters'a konuşan güvenlik yetkilileri, ABD'nin martta ateşkes imzalanmasını hedeflediğini aktarıyor. 

ABD ve Ukrayna arasında yürütülen temaslarla belirlenen bu takvimin "fazla iddialı" olduğunu vurgulayan kaynaklar özellikle toprak tavizi ve güvenlik garantisi konularında henüz uzlaşı sağlanamadığına dikkat çekiyor. 

Rusya halihazırda Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20'sini kontrol ediyor. Bu topraklar arasında Donbas'ın sanayi merkezi Luhansk ve Donetsk'in büyük bir kısmıyla Zaporijya ve Herson'un bazı bölgeleri ve Kırım yer alıyor.

Independent Türkçe, RT, Reuters

DÜNYA

ABD’ye güven azalırken Rus tehdidine karşı Avrupa sahada: Orion 26 neyi hedefliyor?

Fransız Donanması’na ait «Tonnerre» helikopter gemisinin içinde görülen çok amaçlı zırhlı araçlar (Reuters)
Fransız Donanması’na ait «Tonnerre» helikopter gemisinin içinde görülen çok amaçlı zırhlı araçlar (Reuters)
TT
TT

ABD’ye güven azalırken Rus tehdidine karşı Avrupa sahada: Orion 26 neyi hedefliyor?

Fransız Donanması’na ait «Tonnerre» helikopter gemisinin içinde görülen çok amaçlı zırhlı araçlar (Reuters)
Fransız Donanması’na ait «Tonnerre» helikopter gemisinin içinde görülen çok amaçlı zırhlı araçlar (Reuters)

Pazar gününden bu yana, 30 Nisan’a kadar sürecek olan “Orion 26” tatbikatları başladı. Tatbikatlara çoğunluğu Avrupa ülkeleri olmak üzere 24 ülkeden birlikler katılıyor. ABD ve Kanada’nın yanı sıra Japonya, Avustralya, Güney Kore, Singapur ve Brezilya gibi ülkeler de yer alıyor. İki Arap ülkesi Fas ve Katar da tatbikata iştirak ediyor.

“Orion 26”, üç yıl önce “Orion 23” adıyla gerçekleştirilen tatbikatın ikinci versiyonu. Her iki tatbikatın ortak özelliği Fransa’nın girişimi ve liderliğinde yapılmaları olsa da, “Orion 26” hem kapsam hem de içinde gerçekleştiği son derece karmaşık jeostratejik ortam bakımından öne çıkıyor. Zira ABD’de Başkan Donald Trump’ın ikinci dönemiyle birlikte, Washington artık NATO’nun Avrupa kanadı için eskisi kadar güvenilir bir müttefik olarak görülmüyor. Bu durum Avrupalıları, savunmalarını güçlendirmeye ve kendi orduları ile kapasitelerine daha fazla dayanma arayışına itiyor.

Avrupa’nın endişelerini artıran bir diğer unsur ise Trump’ın, egemenliği NATO ve AB üyesi Danimarka’ya ait olan Grönland üzerinde kontrol kurma yönündeki söylemleri oldu. Ayrıca Washington’un, Kuzey Kutbu’ndaki yeni deniz geçitlerinde Rusya ve Çin’in emellerine dikkat çekmesi de bu tatbikatların hedeflerinden ayrı düşünülemiyor.

cdf vcfv
Fransız Donanması’na ait Tonnerre helikopter gemisi, Fransa kıyılarında Toulon üssü açıklarında Akdeniz’de gerçekleştirilen bir tatbikat sırasında askerî manevralara katılırken (Reuters)

Ukrayna’daki çatışmalar uzadıkça, Avrupa’da Rusya’nın yeni hedefler belirleyebileceği yönündeki endişeler de güç kazanıyor. Özellikle Almanya ve Fransa’daki askerî planlama birimleri, Moskova’nın Kuzey Avrupa’yı veya 1991’e kadar Sovyetler Birliği’nin parçası olan Baltık ülkelerini hedef almasının ihtimal dâhilinde olduğunu belirtiyor.

Rus saldırısına karşı senaryo

Bu çerçevede, Fransa Genelkurmay Başkanlığı tarafından planlanan “Orion 26”, bir Avrupa ülkesine yönelik hayali bir saldırıya karşı koordineli savunma planını simüle ediyor. Tatbikatta hayali adlandırmalar kullanılsa da, hedefin olası bir Rus saldırısını püskürtmek olduğu açık. Amaç, farklı milletlerden kuvvetler arasında müşterek çalışmaya uyum sağlamak; bu tür tatbikatlara NATO çerçevesinde zaten alışkın olan birliklerin eşgüdümünü pekiştirmek.

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un göreve gelişinden bu yana Avrupa Birliği ülkelerini kendi savunma kapasitelerini inşa etmeye teşvik eden Fransa, tatbikatın lideri olarak en büyük kuvvet ve teçhizat katkısını sağlıyor. Kara ve hava tatbikatları Fransa toprakları ve hava sahasında, deniz tatbikatları ise Kuzey Atlantik’te icra ediliyor.

dfrvgf
Akdeniz’de düzenlenen bir tatbikat sırasında, Tonnerre helikopter gemisinin güvenliğini sağlamak üzere bot üzerinde görev yapan Fransız Deniz Kuvvetleri askerleri (Reuters)

Fransa, toplam 12 bin 500 askerin 8 binini, 140 uçak ve helikopter, 1200 insansız hava aracı, 6 hava savunma sistemi, ülke geneline yayılmış 10 hava üssü ve 2500 zırhlı araç ile tatbikata katılıyor. Deniz kuvvetleri kapsamında ise “Charles de Gaulle” uçak gemisi, refakat grubu ve 25 deniz muharebe unsuru görev alıyor. Tatbikat için biri Akdeniz’de, diğeri Atlas Okyanusu kıyısında olmak üzere iki deniz üssü hazırlandı. Operasyonların yönetimi için, katılımcı ülkelerden subayların yer aldığı müşterek bir karargâh kuruldu.

Mevcut bilgiler, tatbikatların amfibi harekâtlar, kara operasyonları, hava indirme, hava üstünlüğü, siber savaş, sızma riski taşıyan bölgelerin korunması ve güvence altına alınması gibi geniş bir yelpazeyi kapsadığını gösteriyor. Tatbikatın hedefleri üç başlıkta toplanıyor:

  • Yüksek yoğunluklu çatışmalara hazırlık (hibrit savaş senaryoları dâhil)
  • Katılımcı kuvvetler arasında müşterek çalışabilirliğin test edilmesi
  •  Farklı kuvvetler ve müttefikler arasında müşterek komuta usullerinin ve operasyonel alanlar arası entegrasyonun sınanması.

Kuzey Atlantik’in korunması

Orion 26’nın en dikkat çekici boyutu, özellikle Kuzey Atlantik’teki deniz operasyonları. Askerî raporlar, bu bölgede Rusya’nın farklı biçimlerde artan “düşmanca” faaliyetlerine işaret ediyor. Bu durum, Avrupalıların bölgenin korunması konusunda yeterince çaba göstermediğini savunan ABD baskılarından bağımsız değil. Nitekim Trump, Grönland üzerindeki iddialarını bu argümanla gerekçelendirmişti.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin girişimleriyle Trump’ın, askerî güç kullanımını da içerecek şekilde Grönland’ı kontrol altına alma niyetinden şimdilik geri adım atmış olması, sorunun ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Aksine, Avrupalılar ve NATO’nun ciddiyetle ele alması gereken gerçek bir güvenlik krizi bulunduğu vurgulanıyor.

Bu nedenle başlayan tatbikatlar, Batılıların bu stratejik deniz bölgesinde atacağı adımların bir “ön hazırlığı” olarak görülüyor.

Le Parisien gazetesinin pazar günkü sayısına konuşan ve tatbikatlardan sorumlu isimler arasında yer alan General Goudellier, “bir güç gösterisi” olarak tanımladığı tatbikatın temel hedefinin, “kapasiteleri bizden geri olmayan, hatta eşdeğer bir rakiple yüksek yoğunluklu çatışmalara hazırlık seviyesini yükseltmek” olduğunu söyledi. Goudellier, bu hazırlıkların uzay, siber, elektronik ve bilgi harbi tehditlerinin yanı sıra uydu istihbaratı ve elektromanyetik karıştırma gibi yeni nesil savaş unsurlarını da kapsadığını vurguladı.

General Goudellier, hava üstünlüğünün önemine dikkat çekerek, “Hava-uzay muharebesi kilit bir unsurdur; hatta düşmanın iradesini ve hareket özgürlüğünü kırmanın ön koşuludur” dedi. Bu nedenle, savaş alanının kontrolünün sağlanmasında hava hâkimiyetinin belirleyici olduğunun altını çizdi.

DÜNYA

Vance: İran’la müzakerelerde “kırmızı çizgileri” yalnızca Trump belirler

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, bugün Erivan’da düzenlenen basın toplantısında konuşurken (AP)
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, bugün Erivan’da düzenlenen basın toplantısında konuşurken (AP)
TT
TT

Vance: İran’la müzakerelerde “kırmızı çizgileri” yalnızca Trump belirler

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, bugün Erivan’da düzenlenen basın toplantısında konuşurken (AP)
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, bugün Erivan’da düzenlenen basın toplantısında konuşurken (AP)

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’la yapılacak herhangi bir müzakerede “kırmızı çizgilerin” belirlenmesine ilişkin kararın münhasıran Başkan Donald Trump’a ait olduğunu söyledi. Vance’in açıklaması, Tahran’ın nükleer kapasitelere yaklaşmasına dair ABD’li yetkililerin söylemlerinin sertleştiği bir dönemde, Washington’da İran dosyasına nasıl yaklaşılması gerektiğine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Trump, pazar akşamı yaptığı açıklamada, geçen haziran ayında İran’ın nükleer tesislerini hedef alan ABD saldırısı gerçekleşmeden önce Tahran’ın “bir ay içinde” nükleer silaha sahip olmanın eşiğine geldiğini söylemişti. Bu ifade, Ortadoğu’daki en önemli jeopolitik dosyalardan biri olan İran meselesinin nasıl yönetileceğine dair tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Vance’e, müzakereler çerçevesinde İran’ın sınırlı düzeyde uranyum zenginleştirmesine izin verilip verilmeyeceği ya da bunun “kırmızı çizgi” olup olmadığı sorulduğunda, “Kırmızı çizgilerin nerede çizileceğine ilişkin nihai kararı başkan verecek” dedi. Pazartesi günü Ermenistan ziyareti sırasında gazetecilere konuşan Vance, “Müzakerelerde sınırın tam olarak nerede çekileceğini başkanın netleştirmesine bırakıyorum” ifadelerini kullandı.

Beyaz Saray içinde iki ana kamp bulunuyor: İran’ın nükleer ve füze kapasitelerini zayıflatmak için kesin askeri müdahale çağrısı yapan şahinler ve bölgesel tırmanmayı önleyecek bir anlaşmaya varmak amacıyla diplomatik müzakere yolunu savunan güvercinler.

Bu bölünmeye, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun sert koşullar dayatılması yönündeki baskısı da ekleniyor. Netanyahu, taleplerinin karşılanmaması hâlinde tek taraflı saldırılarla tehdit ediyor.

Çarşamba günü Washington’da yapılması planlanan Trump–Netanyahu görüşmesi öncesinde, gözlemciler anlaşmaların adamı olarak anılan Trump’ın hangi yönde karar alacağını yakından izliyor. Önde gelen ABD’li analistler, bir yanda tırmanma risklerine karşı uyarılarda bulunurken, diğer yanda diplomasiye öncelik verilmesi çağrıları yapıyor.

Şahinler cephesi

ABD yönetimi içindeki şahinler ve en sert kanat, İran’ı dizginlemenin tek yolunun askerî baskı olduğu görüşünde. Bu çizginin başında Savunma Bakanı Pete Hegseth yer alıyor. Hegseth, son açıklamalarında Pentagon’un Tahran’ın müzakereleri reddetmesi hâlinde “tamamen hazır” olduğunu belirterek, güvenlik ve komuta unsurları, balistik füze tesisleri ya da nükleer zenginleştirme programını hedef alabilecek askerî seçeneklere işaret etti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’ndaki (CENTCOM) bazı sertlik yanlısı danışmanlar da Trump’a, İran’ın füze kabiliyetlerini felce uğratmayı hedefleyen “kararlı” önleyici saldırı seçenekleri sundu. Dışişleri Bakanı Marco Rubio da, füze programı ve bölgesel vekil güçler dosyasını içermeyen müzakerelerin anlamlı olmadığı görüşünü savunarak askerî baskının temel bir araç olduğunu vurguluyor. Bu ekip, yalnızca diplomasinin, özellikle Aralık 2025’ten bu yana 6 bin 400’den fazla göstericinin hayatını kaybettiği protestoların bastırılmasının ardından, İran rejimini “meşrulaştırma” riski taşıdığı görüşünde.

Saldırı senaryoları

Şahinler, esas olarak USS Abraham Lincoln uçak gemisi grubundan ve ABD ya da Avrupa’daki üslerden kalkacak stratejik bombardıman uçaklarından düzenlenecek saldırılara dayanan birden fazla senaryo hazırladı. Bu paketler, hayalet uçaklar, hassas güdümlü mühimmat ve İran hava savunmasını şaşırtmayı amaçlayan eşgüdümlü bombardımanları içeriyor; ABD uçaklarının kayıplarını asgariye indirmeyi hedefliyor.

Pentagon yetkilileri, hipersonik silah teknolojilerindeki ilerlemelerin yanı sıra elektronik ve siber harp alanlarındaki kabiliyet artışının ABD’ye sahada ciddi avantajlar sağlayacağını ifade ediyor. Buna karşılık, İran’ın olası bir askerî senaryoya hazırlık kapsamında kritik altyapısını tahkim ettiği, varlıklarını coğrafi olarak dağıttığı, yedek komuta-kontrol ağları oluşturduğu ve ilk saldırı dalgalarına dirençli geniş yeraltı tesisleri inşa ettiği de kabul ediliyor.

Güvercinler cephesi

Buna karşılık “güvercinler”, askerî tehdidi bir baskı aracı olarak kullanan, ancak ilk seçenek olarak görmeyen “güç yoluyla barış” ilkesine dayalı diplomatik bir hattı savunuyor. Bu yaklaşımın öncülüğünü Özel Temsilci Steve Witkoff yapıyor. Witkoff, geçen cuma Umman’ın Maskat kentinde yürütülen dolaylı müzakere turunu “iyi bir başlangıç” olarak nitelendirdi.

dvfe
Ortadoğu’daki operasyonlardan sorumlu ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff ve ABD Başkanı’nın damadı ve danışmanı Jared Kushner ile birlikte “Abraham Lincoln” uçak gemisi üzerinde (ABD Donanması–AFP)

Trump’ın damadı Jared Kushner de Witkoff’a, Arap Denizi’nde USS Abraham Lincoln uçak gemisini ziyaretinde eşlik etti. Bu ziyaret, müzakerelerin askerî güç gölgesi altında yürütüldüğü mesajını verirken, görüşmelerin nükleer dosyayla sınırlı bir anlaşmaya odaklandığını gösterdi. Başkan Yardımcısı Vance de bu çizgiyi destekleyerek aceleci saldırıların ters sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.

Güvercinler, ABD taleplerinin zenginleştirmenin durdurulması, füze programının sınırlandırılması ve bölgesel müttefiklere desteğin sona erdirilmesini içerdiğini; İran’ın ise füzeler ve bölgesel dosyaların “müzakere edilemez” olduğu görüşünde ısrar ettiğini belirtiyor.

Bu ekip, askerî bir saldırının İran’ı en güçlü kozlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı kapatmaya sevk edebileceği uyarısını yapıyor. Günde yaklaşık 21 milyon varil petrolün geçtiği boğaz, küresel arzın yaklaşık yüzde 21’ini oluşturuyor. Böyle bir adımın petrol fiyatlarını varil başına 200 dolar ve üzerine taşıyabileceği, ciddi ekonomik hasara yol açabileceği belirtiliyor. Güvercinler, ABD’nin askerî üstünlüğüne rağmen Tahran’ın herhangi bir Amerikan zaferini son derece maliyetli hâle getirebileceğini savunuyor.

sdfrg
ABD uçak gemisi “Abraham Lincoln” ve taarruz grubu, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) harekât sahasında (AFP)

Beyaz Saray kaynakları, Witkoff ekibinin müzakereler yoluyla rasyonel kararların alınabileceğine inandığını ve İran’ın, kendi ekonomisine vereceği ağır zarar nedeniyle Hürmüz’de seyrüseferi aksatma riskini göze almayacağını düşündüğünü aktarıyor. Witkoff’un ayrıca Mısır, Türkiye ve Katar’dan kıdemli diplomatların önerilerini masaya koyduğu; bu çerçevede İran’ın üç yıl boyunca zenginleştirmeyi durdurması, zenginleştirilmiş stoklarını ülke dışına çıkarması ve balistik füzeleri “kullanmamayı taahhüt etmesi” gibi maddelerin yer aldığı belirtiliyor.

Müzakerelerin anlamı

Şarku’l Avsat’ın New York Times’tan aktardığı analize göre  Trump’ın uzun soluklu müzakerelere sabrının sınırlı olduğunu İran’ın muhtemel tepkilerine karşı bölgedeki ABD kuvvetlerini takviye etmek için zamana ihtiyaç duyuyor. Gazete, Trump’ın diplomasiye bir şans verebileceğini, ancak bunun süresine dair soru işaretleri bulunduğunu kaydetti.

zxvdfgbh
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yer aldığı kolaj fotoğraf (AFP)

Fox News’te ulusal güvenlik analisti olan emekli General Jack Keane ise pazartesi sabahı, İran’la müzakerelerin geçmişte de askerî operasyonlardan önce tekrar eden bir aşama olduğunu belirterek sürecin faydasına şüpheyle yaklaştı. Keane, “İran’ın bu süreçte iki amacı var: Birincisi, olası bir ABD askerî harekâtını geciktirmek için müzakereleri mümkün olduğunca uzatmak; ikincisi ise ekonomisi kötü durumda olduğu için yaptırımların hafifletilmesini sağlayacak bir anlaşma elde etmek” dedi.

1999–2003 yılları arasında ABD Genelkurmay Başkan Yardımcılığı görevini yürüten Keane, tercih edilmesi gereken seçeneğin askerî yol olduğunu savundu. Keane’e göre, bir anlaşma sağlansa bile İran “hile yapmaya ve Orta Doğu’yu istikrarsızlaştırmaya devam edecek”; rejimin ömrünü birkaç yıl daha uzatmak “mantıklı değil”.

Keane, en iyi seçeneğin İran rejiminin çöküşüne zemin hazırlamak olduğunu, İsrail ve ABD’nin ortak bir operasyon yürütmesinin muhtemel bulunduğunu ifade etti. Ayrıca, İran’ın misillemelerine karşı bölgeye askerî kaynak transferinin sürdürülmesi, operasyonun sınırlı ve kısa süreli değil; rejimin tüm unsurları ve destekçileriyle birlikte askerî, özellikle de füze kapasitelerinin yok edilmesini hedefleyen kapsamlı bir kampanya olması gerektiğini savundu.