Cezayir ekonomisi için tehlike çanları çalıyor

Binanın çatısındaki göstericiler Devlet Başkanı Abdulaziz Buteflika’nın seçimlerin ertelenmesi kararını protesto ederken (Reuters)

Ülke benzeri görülmemiş mali sıkıntılarla karşı karşıya kalırken çözüm için acil reformlar gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Cezayir Merkez Bankasının döviz rezervi konusunda yayımlanan yeni rakamlar yakın zamanda ekonomik kriz yaşanabileceği endişelerini artırdı. Ülkedeki en önemli yatırımcıların hapsedilmesinden dolayı yatırım sektöründe yaşanan belirsizlik çerçevesinde önümüzdeki 24 aylık zarfta banka rezervinin bitebileceği konusunda uyarılar yapılıyor.
Cezayir Merkez Bankası'ndan yapılan açıklamada Aralık 2018 itibariyle bankadaki döviz rezervinin 79.88 milyar dolara düştüğü, 2017 yılının sonunda ise bu miktarın 97.33 milyar dolar olduğu yani bir senelik süreçte döviz rezervinin 17.45 milyar dolar azaldığı ifade edildi.
Bankadan yapılan açıklamada döviz rezervinde yaşanan söz konusu düşüşün, Euro’nun Aralık 2017 ile Aralık 2018 arasındaki süreçte dolar karşısında değer kaybetmesiyle bağlantılı olarak negatif değerlendirmenin 1.73 milyar dolarlık olumsuz etkisi sebebiyle ödemeler dengesinin toplam bakiye açığından biraz yüksek olduğu belirtildi.
Döviz rezervlerinde gerileme
Cezayir’de 2014’ten bu yana döviz rezervlerinden büyük gerileme yaşanıyor. Ülke yıllar boyunca petrolden gelen gelire güvendi. O vakit bir varil petrolün fiyatı 50 dolar idi. Ancak petrol fiyatlarının düşmesiyle birlikte ortaya çıkan kötü koşullar eski hükümetinin ekonomi politikasının ne kadar eksik olduğunu gözler önüne serdi.
Resmi Cezayir Haber Ajansı APS'nin aktardığına göre Merkez Bankası'ndan yapılan açıklamanın devamında, ödemeler dengesinin toplam bakiyesindeki açıkla bağlantılı olarak döviz rezervlerinde yaşanan senelik düşüşün iç harcamaların yüksek olduğunu ve ithalatın ihracattan yüksek olduğunu gösterdiğini belirtti. Tüm bu eksikliklerin kamu maliyesinde yaşanan büyük açıktan kaynakladığının belirtildiği açıklamada döviz rezervinde yaşanan sürekli düşüşün önüne geçebilmek için ödemeler dengesinde istikrarı sağlamak hedefiyle bütçe konusunda daha fazla çaba sarf edilmesi gerektiği ifade edildi.
Açıklamada tüm bu çabaların; düzenli gelir tahsilâtının iyileştirilmesi, ulusal ekonominin kalkınması için tüm imkânların seferber edilmesi, yurtiçi arzın çeşitlendirilmesi ve ihracat gerçekleştirilmesi hedefiyle yapısal reformlar yapılması için geniş çaplı bir yapısal reform programı çerçevesinde atıldığına dikkat çekildi.
Ekonomik “kaygı”
Uzun süredir iş adamı Ali Haddad tarafından yönetilen Kurum Başkanları Forumu ülkenin,  son on yıllık süreçteki en büyük ekonomi kurumlarının başında geliyor. Haddad’ın mali yolsuzluğu ilişkin birçok davadan dolayı hapiste olması ülke ekonomisinin geleceği konusunda büyük kaygı ortamı yarattı.
Ülkenin başkentinin doğusunda bulunan ceza kurumunun hapishanesinden yatan tek iş adamı Haddad değil. Ülkenin en zengin iş adamlarından olan Esad Rabrab ile Cezayir’in en zengin ailelerinden Koninav ailesinin üç üyesi de hapiste. Bu aile, büyük dostları Said Buteflika ve babası Abdulaziz Buteflika ile aralarındaki güçlü ilişkilerini kullanarak son 20 yıllık süreçte ülkeye büyük yatırımlar yapmıştı.
Independent Arabia'dan Atıf Kedadra'ya göre dev ekonomi şirketlerinin Cezayir’den büyük beklenti içerisine girmesinin ardından büyük bir felç durumu yaşanıyor. Cezayir yargısı tarafından yolsuzluk dosyalarının birçoğunun kaynağı olarak görülen konseyin geri dönmesi ihtimalinden endişe ediliyor. Bu egemen otorite de Ulusal Yatırım Konseyi. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından seçilecek bir sonraki yeni Cezayir başkanının bu konseyin kapatılması kararını vermesi durumunda hiş şüphesiz ülke ekonomisine daha rahat bir şekilde yoğunlaşabilecek ve sağlam bir ekonomi umudunu korunacak.
Ekonomide kaos
Ekonomi alanında uzman olan gazeteci Velid Mezkûr Independent Arabic’e yaptığı açıklamada “Şuan Cezayir’in yabancı ortakları büyük bir kaygı ve şaşkınlık içinde.  Bu durumun sona erdirilmesi için mevcut yönetimin, alacağı karar ve vereceği güvencelerle birlikte en yakın zamanda olaya müdahale etmesi gerekiyor” ifadelerini kullanarak bir sonraki Cezayir başkanının özellikle de ekonomi alanında hangi adımları atacağı ve yabancı ortakları hakkında ne kararlar vereceği konusunda büyük endişeler bulunduğunu belirtti.
Eski Cezayir Başbakanı Ahmed Benbitur Cezayir’in şuan içinde bulunduğu benzeri görülmemiş derecede kötü ekonomik koşulların hızlı bir çöküşe yol açtığını ifade ederken ekonomik kalkınma için proje geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Benbitur “Acil ve olağanüstü reform adımları atılması gerekiyor. Koşullar, dengeli olması şartıyla bir ekonomik geçiş sürecine girilmesini zorunlu kılıyor” dedi.
Petrol pazarında büyük değişimler
Görünen o ki Cezayir, devlete ait bir petrol şirketi olan Sonatrach ile Fransız Total şirketi arasındaki krizin ardından Fransa’nın ülkedeki petrol sektörüne yeniden dönmesini umuyor. Fransa, ABD’nin petrol şirketi Anadarko’nun Cezayir’deki hisselerini satın almak istemiş ancak Anadarko bunu kabul etmemişti. Bu gelişmenin ardından Total Genel Müdürü önümüzdeki hafta sonunda Cezayir’e acil bir ziyaret gerçekleştirerek Enerji Bakanı Muhammed Arkab ile görüşecek.
Diğer taraftan Cezayir Milli Enerji Şirketi Sonatrach, sektörde bir kaygı durumunun yaşanmadığını göstermeye çalışırken Mayıs 2019’da ülkenin güneyindeki Tindouf havzasında yeni doğalgaz rezervinin keşfedildiğini açıkladı.
İlk Keşif
Şirketin bu keşfi, Sonatrach’ın gerçekleştirdiği doğalgaz arama faaliyetleri tarihinde bir ilk.  Sonatrach geçtiğimiz mayıs ayında yaptığı açıklamada yürüttüğü gaz arama faaliyetleri sonucunda 4 yeni gaz rezervi bulduklarını ve değerlendirmeye aldıklarını belirtmişti. Bu keşiflerle birlikte şirketin 2019 yılının ilk aylarıyla birlikte yaptığı bulduğu doğalgaz rezervi sayısı 8’e yükselmiş oldu.