Washington ve Pyongyang üçüncü zirveye hazırlanıyor

ABD Başkanı Donald Trump ve Kuzey Kore Lideri Kim Jong-un, Hanoi zirvesinde iken (Reuters)

Pek çok ABD'li yetkili, ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore Lideri Kim Jong-un arasında üçüncü bir zirve gerçekleştirilmesi konusunda Kuzey Kore ile ABD’nin resmi olmayan görüşmeler yürüttüğünü belirtti. Bununla birlikte Beyaz Saray, bu zirvenin gerçekleşeceği muhtemel tarihi açıklamayı reddederek ABD Başkanı’nın Japonya ve Güney Kore’ye yönelik ziyareti sırasında Kuzey Kore Lideri ile bir görüşme gerçekleştirmek gibi bir gündeminin olmadığını ifade etti.
Başkan Trump, salı günü yaptığı basın açıklamasında üçüncü bir zirve ihtimaline işaret ederek, “Bildiğiniz üzere bir gün bu zirveyi gerçekleştireceğiz. Biliyorsunuz ki Kuzey Kore Lideri nükleer bir deneme yapmadı” ifadelerine yer verdi. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo da geçtiğimi pazar günü ABD’nin ‘bir gün’ Kuzey Kore ile görüşmeleri yeniden başlatmaya hazır olduğunun sinyalini vererek Pyongyang’ın silahsızlanma konusunu masaya yatırmak istediğine işaret etti. ABD Başkanı’nın, Japonya’nın Osaka kentindeki G20 zirvesine katıldıktan sonra cumartesi günü Güney Kore’ye gitmesi bekleniyor. Yetkililer, bu ziyaret sırasında üçüncü bir zirvenin planlamasının tartışılacağını öngörüyor. Başkan Trump’ın özel Kuzey Kore Elçisi Steven Pigeon, perşembe günü Güney Kore’nin başkenti Seul’a bir ziyaret gerçekleştirecek. Amerikan yönetimi yetkilileri, bu ziyaretin Kuzey Koreli yetkililerle bir araya gelmek için fırsata çevirebileceğini düşünüyor. Bu değerlendirmelerin öncesinde ise Güney Kore Cumhurbaşkanı Moon Jae-in, üçüncü zirve düzenlemelerine ilişkin tartışmaların çoğunun kulis arkasında olduğu yönünde açıklama yapmıştı. Güney Kore Lideri, Güney Koreli Yonhap haber ajansı ile yabancı basına çarşamba günü yaptığı açıklamada ABD ile Kuzey Kore’nin üçüncü bir zirve ihtimali konusunda ‘perde ardında’ görüşmeler yürüttüğünü ifade etti. Açıklamasının devamında Moon, iki Kore arasındaki ‘çeşitli kanallar’ üzerinden de diyalog yürütüldüğünü belirtti. “Ben, Lider Kim’in nükleer silahsızlanmaya kararlı olduğuna inanıyorum” ifadelerini dile getiren Güney Koreli Lider, Kuzey Kore’nin nükleer silahsızlanması için resmi bir diyalog yok diye bir ‘donmanın’ söz konusu olmadığını söyledi. Reuters’ın aktardığına göre Moon, ABD’nin iş dünyası düzleminde görüşmeler yürütülmesi önerisinde bulunduğuna işaret ederek Kuzey Kore’yi ‘mümkün olan en kısa sürede’ müzakere masasına dönmeye çağırdı.  Kuzey Kore, BM Güvenlik Konseyi kararları ile ABD yaptırımlarına aykırı olarak senelerdir nükleer ve füze programı bulunduruyor. Öte yandan Moon, bu haftaki G20 zirvesinde Japonya ile bir zirve gerçekleştirmeye de hazır olduğunu ancak tarihi meselelerden ötürü gerginliğin yaşandığı bir durumda nihai kararın Japonya Başbakanı Şinzo Abe’ye ait olduğunu ifade etti. İki ülke arasındaki ilişkiler, Güney Kore mahkemelerinin Japon şirketlerini İkinci Dünya Savaşı sırasında zorla çalıştırdığı işçilere tazminat ödemeye mecbur eden bir dizi karar aldığından bu yana donmuş vaziyette.
Trump, Kuzey Kore ile nükleer çekişmeye ilişkin daha fazla önlem alınmasını ele almak üzere pazar günü Seul’da Güney Kore Cumhurbaşkanı ile bir araya gelmeyi planlıyor.
Moon, hem Başkan Trump’ın hem de Kuzey Kore Lideri Kim’in bir diyalog arzusunun hiç ortadan kalkmadığını, karşılıklı mesajların da bunun ispatı olduğunu ekledi. Trump ile Kim Jong-un arasındaki Vietnam zirvesinin başarısız olarak nitelenmesini kabul etmeyen Güney Kore Cumhurbaşkanı, bu zirvenin birbirlerinin tutumunu daha iyi anlamak ve istediklerini müzakere masasına sürmek adına iki taraf için de bir fırsat olduğuna işaret etti. 
Güney Kore Cumhurbaşkanı, Kore yarımadasında barış gerçekleştirme uğraşı içerisinde kuzey komşusu ile diyalogun kolaylaştırılmasında temel bir role sahip. Moon, ABD ile Kuzey Kore arasındaki müzakerelerin kolaylaştırılmasında belirleyici bir rol oynadı. Trump yönetimi, ilki Haziran 2018’de Singapur’da, ikincisi de Şubat 2019’da Hanoi’de olmak üzere Kuzey Kore ile iki zirve gerçekleştirdi. Ancak taraflar, Kuzey Kore’nin nükleer silah programını durdurmayı ve silahsızlanmayı veya Amerikan yaptırımlarının kaldırılması ile eş zamanlı olarak bunun için bir süreç oluşturmayı gerektiren net ve somut bir anlaşmaya varamadı.
Son aylarda Trump yönetimi, atışma ile geçen bir süreçten sonra Kuzey Kore ve Lideri ile olan ilişkilerini tarif ederken daha samimi bir yaklaşım benimsedi. Başkan Trump, Kuzey Kore ile bir anlaşmaya varma ihtimali konusunda daha iyimser bir tavır sergileyerek liderini defalarca övdü ve nükleer silahsızlanmaya bağlı kalırsa Kuzey Kore halkının ekonomik anlamda gelişmesi için ümit vaat eden pek çok ekonomik fırsatın sözünü verdi. Geçtiğimiz cumartesi günü Kuzey Kore Lideri Kim Jong-un, resmi Kuzey Kore basını tarafından ‘harika’ olarak nitelenen ve içeriği ilginç bir mesaj aldı. Bu mesaj, Kuzey Kore Lideri’nin bir ay önce gönderdiği ve Trump’ın gazetecilere ‘güzel ve sıcak’ bir mesaj diye tarif ettiği mesaja cevap niteliğindeydi.
Bununla birlikte Kuzey Kore, çarşamba günü, nükleer dosyaya ilişkin görüşmelerin önünde bir engel olduğunu söylediği ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’yu kınadı. Kuzey Kore Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Pompeo’yu eleştirerek Pompeo’nun son açıklamalarını, Pyongyang’a karşı ‘en düşmanca faaliyetlere bir gösterge’ olarak değerlendirdi. Pompeo, gazetecilere yaptığı açıklamada Kuzey Kore ile görüşmelerin çalışma ekipleri düzeyinde başlamasının ‘olası bir gerçek’ haline geldiğine işaret ederek ‘Kuzey Kore ekonomisinin yüzde 80’den fazlasının yaptırımlara tâbi olduğunu’ ekledi.
Ardından hemen bir düzeltme girişiminde bulunarak hata yaptığını, bu rakamın Amerikan’ın İran’a yönelik yaptırımlarının etkisine dair olduğunu belirtti. Ancak Pyongyang bu açıklamayı ‘sorumsuzca’ buldu. Kuzey Kore resmi haber ajansının aktardığına göre Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, “Pompeo’nun dediği gibi yaptırımlar, ekonomimizi yüzde 80 etkiliyorsa o zaman ABD’nin hedefi onu yüzde 100 yapmak mıdır?” sorusunu yöneltti. Fransız haber ajansının haberine göre Sözcü, konuya ilişkin açıklamasının devamında Amerikalı karar sahiplerinin düşmanca yorum ve tutumlarının durmuş halde olan diplomatik süreci yeniden canlandırmak için sarf edilen üst düzey çabaları engellediğini, ve bunun Kore yarımadasının nükleer silahsızlanmasını istemeyi ‘zorlaştırdığını’ belirtti.