Irak’ta AIDS salgını artarken yetkililer sessiz

Irak, bağışıklık yetersizliğine sebep olan virüslerin (HIV) bulaştığı kimselere ücretsiz tedavi sunuyor (AFP)

Irak hükümeti, bağışıklık yetersizliğine sebep olan HIV/AIDS virüsüne yakalanma vakalarının arttığını doğrulayan bilgileri, yoğun bir şekilde saklıyor. 
Independent Arabia'dan Ömer Latif konuya vâkıf olmak isteyen bir basın kuruluşuna açıklama yapılmasına izin verme sürecinin ‘üst düzey bir güvenlik kuruluşuna’ devredildiğinin bilgisini aldı ki bu, meselenin oldukça hassas olduğunu gösteriyor. 
Bu yılın başına kadar kayıtlı enfeksiyon oranları, en düşük risk seviyesindeydi. Ancak geçtiğimiz şubat ayında Bağdat’taki uzman merkez laboratuvarı Irak’ın farklı bölgelerinden gelen 85 yeni vakayı kaydettiğinde uyarı zilleri yoğun bir şekilde çalmaya başladı. 
Irak Sağlık Bakanlığı yetkililerinden elde edilen bilgilere göre bu sayı, 80’li yıllarından ortasında ilk hastalık bulaşmasının keşfedildiğinden bu yana ülke tarihinde bir ay içerisinde kaydedilen en yüksek rakam. 
Çok sayıda kişinin bu virüse yakalanmasına rağmen ilgili makamlar, bu meseledeki gelişmeleri basının gözünden uzak olarak takip etmeyi yeğleyerek bilgilerin etrafına gizlilik duvarı ördü. 
Ücretsiz tedavi ve tek bir muayene merkezi
Irak, bu virüse yakalananlara ücretsiz tedavi sunuyor ve çalışamayacak durumda olanlara para yardımı yapıyor. Bununla birlikte nihai muayeneyi yapıp bulaşıp bulaşmadığını belirlemek için yalnızca bir laboratuvara sahip. Bu durum, virüslerin geniş çapta yayılmadığından emin olma süreci önüne büyük zorluklar çıkarıyor. 
Irak Sağlık Bakanlığı son yirmi yıldaki ilgili hasta sayısını tek bir toplam içerisinde vermeyi tercih ederek detaylı rakamlar hakkında konuşmayı reddediyor ve büyük rakamların yer aldığı basın raporlarına itiraz etme konusunda da aceleci davranıyor. Bu durum, bu meseleyi saran endişe bulutlarını artırarak sisli bir hava yaratıyor. 
Uzman kurumlar, bu virüse yakalanma vakalarını artıran ve çoğu, Irak’ın 2003 yılından bu yana tanık olduğu göreli açıklık ve alışılmadık yeni olgularla bağlantılı birkaç sebebe odaklanıyor. Bu alışılmadık olgular arasında yurtdışı seyahati, masaj merkezleri ve dövme salonları da yer alıyor. 
Irak’ın başkentinde virüslerin tespit edilmesi ile ilgilenen Merkezî Sağlık Laboratuvarındaki araştırmacılara göre, “Virüs bulaştığı tespit edilen hastalar çoğunlukla daha önce Azerbaycan’a yolculuk etmiş ve bu virüsün bulaştığı kadınlarla cinsel birliktelik yaşayan kimseler oluyor.” 
Sağlık Bakanlığı, güvenlik yetkililerinin yolculuktan dönen tüm Iraklıların muayene edilmesini gerektiren kararı onaylaması için çaba gösterdi ancak bu çabaları başarısız oldu. 
Azerbaycan’ın başkenti Bakü, son üç yıl içerisinde uygun fiyatlar ve elverişli havasından ötürü Iraklılar için gözde bir turizm merkezi haline geldi. 
Irak’taki virüs vakalarının artmasının sebeplerine dair listenin ikinci sırasında masaj merkezleri ve ‘tattoo (dövme)’ salonları yer alıyor. 
Irak’ın başkentindeki masaj merkezleri ve buralarda sunulan hizmetler konusunda, bu merkezlerin gerçekten çalışma iznine sahip mi oldukları yoksa kapılarını açık tutmak için devlet organındaki yetkililerle birtakım ilişkiler mi kurduklarına bir şüphe söz konusu. 
Eylemciler, bu merkezlerin bazılarının cinsel hizmet de sunduklarını söylüyor. 
Bu tür merkezler, gençleri cezbedecek reklamları Facebook üzerinden yürütüyor. Bu merkezleri ele alan kimseler, reklamlarında ‘masaj’ teriminin yanına ‘özel’ kelimesini koyan merkezlerin cinsel hizmetler sunduğunu, görünüşe bakılırsa bunun da meraklılarca anlaşılan bir işaret olduğunu belirtiyor. 
Merkezî Laboratuvarda çalışan araştırmacılar, çok sayıda virüs vakası kaydettiklerini, bu virüslerin bulaştığı kimselerin de Bağdat’taki bir masaj merkezinde cinsel hizmet aldıklarının ortaya çıktığını ifade etti. 
Dövmeye ilişkin olaraksa araştırmacılar, bu virüslerin bulaştığı bazı kimselerin vücutlarının herhangi bir bölgesine ’tattoo (dövme)’ yaptırdıklarına ve muayene sırasında dövme yapılırken kirli malzeme kullanımının anlaşıldığına işaret etti. 
Yurtdışına seyahat, Saddam Hüseyin rejiminin vatandaşların hareketliliğine getirdiği kısıtlamalardan ötürü 2003 yılı öncesinde bu kadar yaygın değildi. Ancak Saddam’ın devrilmesinin ardından işler epey değişti ve Iraklı, herhangi bir kısıtlama olmadan farklı yerlere seyahat edebilme imkânına sahip oldu. Masaj ve dövme ise o dönemde bilinmiyordu. 
Önleyici ilaçlar
Şu an bu virüsü ortadan kaldıracak bir tedavi yöntemi olmamakla birlikte hastaya birkaç sene fazladan yaşama imkânı tanıyan önleyici ilaçlar mevcut. 
Irak Sağlık Bakanlığı, bilgileri veri tabanına girdikten ve dönemsel olarak ilaç payı almalarını sağlayan belgeleri tedarik ettikten sonra hastalara ücretsiz tedavi imkânı sağlıyor. Aynı şekilde geçimlerini sağlamalarına yardımcı olmak adına durumu ilerlemiş olanlar başta olmak üzere her birine aylık 80 ila 400 dolar arasında değişen ödemeler yapıyor. 
Bununla birlikte hastalar, resmî sağlık merkezlerinde bulunmadığı için ilacı komşu ülke Türkiye’den satın aldıklarını söylüyor. 
Bu virüse yakalanan kimseler, hayatı tehlikeye sokan sağlık risklerinin yanı sıra bazen son derece muhafazakâr bir ortamda ciddi bir toplumsal baskıyla da yüzleşiyor. Nitekim ‘yaptıklarının bir cezası olarak, bu kimselerin tedaviden mahrum bırakılmasına’ yönelik çağrılar söz konusu. 
Uzmanlar, cinsel birlikteliğin, virüsün bulaşmasına yol açan pek çok sebepten yalnızca birisi olduğuna ve toplumun, hastalığa yakalananların tamamına yönelik olumsuz bakışını değiştirmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Eylemciler ise uzman merkezler ile doktorlardan, bulaşma sebebine bakmaksızın bu virüse yakalananlara yardımcı olmalarını talep ediyor. 
Eylemciler, hastaların sürekli olarak kınanmak suretiyle toplumdan dışlanmasının onları intihara sürükleyebileceği ya da intikam güdüsüyle hastalığı yaymaya teşvik edebileceği konusunda uyarıyor. Üstelik toplumun bu virüse karşı olumsuz tutumunun hastaları, sağlık durumunu açıklamaktan alıkoyduğuna da işaret ediliyor.