Ruhani, Trump'ın yaptırımlar konusunda 'pozitif yönde bir değişim için anahtara sahip' olduğunu düşünüyor

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani dün, Fransa’nın Tahran ve Washington arasındaki potansiyel müzakere girişiminin ardından ekonomik yaptırımların kaldırılması şartı ile ABD Başkanı Donald Trump ile “fotoğraf çekme” sözü vererek, olumlu gelişmelerin anahtarının ABD’de olduğunu söyledi.
İran Cumhurbaşkanı Ruhani açıklamasında, ülkesinin politikasının geniş çapta dünya ile ilgilenmek olduğunu belirterek her zaman müzakerelere hazır olduklarını söyledi. Reuters haber ajansına göre Ruhani, “Öncelikle ABD, İran’a uyguladığı yasadışı, haksız ve adil olmayan tüm yaptırımları kaldırmalıdır. İran dünyayla gerginlik istemiyor. Ortadoğu’da güvenlik istiyoruz. Diğer ülkelerle dostane ve daha iyi ilişkiler istiyoruz” ifadelerini kullandı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron önceki gün yaptığı açıklamada, ABD ve İranlı liderler arasında yapılacak müzakerelerin şartları için Tahran’ın sorunlarının çözülmesi gerektiğini daha sonra ise müzakerelerin gerçekleşebileceğine dair ipucu vererek, uluslararası çıkarlar için “tüm yollara” başvurmaya hazır olduğunu söyledi. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ise,  "yüzde 10-20 başarı ihtimali dahi olsa çaba gösterilmesi ve fırsatların kaçırılmaması gerektiğini" söyledi.
Avrupalı taraflar, Trump’ın tek taraflı olarak nükleer anlaşmadan geri çekildiğini ve İran’a yaptırım uygulamaya başladığını açıklamasının ardından, Tahran ve Washington arasındaki gerginliği sakinleştirmek için çabalıyor. Bu bağlamda, gerginliği etkisiz hale getirmeye çalışan Fransa Cumhurbaşkanı Macron önceki gün, “hiçbir şeyin elde edilememesi” konusunda taraflara uyarıda bulundu.
Ruhani: İlk adımı ABD atsın
Press TV'nin haberine göre, Tahran yönetimi, Macron'un füze programının müzakere edilmesiyle ilgili önerisini reddettiğini duyurdu.
Ruhani dün yaptığı açıklamada, “Petrol üzerine uygulanan yaptırımların, ekonomik terörizm olduğunu hatırlatıyoruz. Washington yanlış yoldan geri dönmeli. Görüşme istiyorsa İran’a yönelik yaptırımları kaldırmak zorunda. Hatalar giderilmeden olumlu bir değişme söz konusu değil. Fotoğraf çekmekle değil problemleri akılcı bir şekilde çözmekle ilgileniyoruz. Washington pozitif yönde bir değişim için anahtara sahip, dolayısıyla ilk adımı atsın. İlk adımı atmadan bu kilit açılmayacaktır” şeklinde konuştu.
Ruhani açıklamalarında ilk olarak Fransa’yı eleştirirken, ikinci olarak da G7 Zirvesi’ne sürpriz ziyaret gerçekleştiren İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’i dolaylı yoldan eleştirdi. Ruhani açıklamasında, “Eğer birisi Hasan Ruhani ile fotoğraf çekilmek istiyorsa, bu mümkün değil, bu yalnızca photoshop ile mümkün” diyerek, gerçek bir fotoğrafın oluşması için ABD’nin İranlılara uyguladığı haksız yaptırımı ortadan kaldırması gerektiğini söyledi.
Trump ve Ruhani, önümüzdeki ay New York'ta yapılacak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu (BMGK) toplantısına katılacak­. Ancak ikili arasında yapılacak herhangi bir görüşmede Ruhani’nin önce İran Dini Lideri Ali Hamaney’den onay alması gerekiyor.
Ruhani, eleştirilerin hedefi oldu
İran Devrim Muhafızları'na ait Civan gazetesi, manşetine İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin 4’lü ışık altında fotoğrafını yayınlayarak kendisine eleştiride bulundu. Gazetenin manşetinde, “Sayın Ruhani, fotoğraf diplomasisi ülkeyi aşmamalı” ifadesi kullanıldı.
Kayhan gazetesi başyazısında ise dün “Sayın Ruhani… Ülkenin inşası iş ve çaba ile yapılır, bu görüşme ile değil” yazısı ile Cumhurbaşkanı’na eleştiride bulunuldu. Yazıda, Trump ile Ruhani arasında görüşme yapılmasının, nükleer anlaşma gibi başka bir felaket doğuracağı ve yaklaşan ABD seçimlerinde Trump’a sunulmuş bir hediye olacağı ifade edildi.
İran’da dün 83 milletvekili, Trump ile müzakerelere hazır olduğunun işaretini veren Ruhani’yi, Hamaney’in talimatlarına aykırı hareket etmekle suçladı. İran medyasında yer alan habere göre, suçlamaları yöneltenlerin muhafazakâr milletvekilleri olduğu aktarıldı.
Geçtiğimiz Mayıs ayında İran Dini Lideri Hamaney, ABD yönetimiyle hiçbir şekilde müzakere masasına oturulmayacağı talimatı vererek, müzakereleri 'ölümcül zehir' olarak nitelendirmişti.
Ruhani'nin müzakerelere ilişkin dünkü açıklamasının Hamaney'in talimatlarına aykırı olduğunu savunan bir yetkili ise “Deli olarak nitelediğiniz biriyle neden görüşme ve müzakere etmek istiyorsunuz?" ifadesine yer verildi.
İran’ın bu tutumu, ABD Başkanı’nın uygun koşulların sağlanması durumunda Ruhani ile müzakere edebileceği açıklamasından bir gün sonra geldi. İran Cumhurbaşkanı ise, “Eğer ABD tüm yaptırımları kaldırırsa, durum o zaman değişebilir” dedi.
Müzakerelerin gerçeklemesi durumunda görüşme, ABD’nin Tahran Büyükelçiliğinin basılıp, elçilik çalışanlarının esir alınmasından 40 yıl sonra taraflar arasında yüz yüze yapılmış ilk görüşme olacak. Eski ABD Başkanı Barack Obama ve Hasan Ruhani ise telefon görüşmesi gerçekleştirmişti.
İran, özellikle savunma amaçlı olduğunu söylediği balistik füze programı hakkında görüşmelere kapıları kapatırken, Ruhani, Ali Hamaney’in nükleer silah üretmek haramdır fetvası sebebi ile silaha rağbet etmediklerini söylemişti.
Taahhütleri azaltmaya devam edebiliriz
İran Cumhurbaşkanı, Avrupa ülkeleri tarafından istediklerinin yerine getirilmemesi durumunda 2015 nükleer anlaşma taahhütlerini azaltmaya devam edeceklerini belirtti. İran haber ajansları, Dışişleri Bakanı Zarif’in açıklamasından alıntı yaparak, İran’ın nükleer yükümlülüklerini azaltması için 6 Eylül’de üçüncü aşamaya geçeceği sözünü verdiğini aktardı.
İran, ABD yaptırımlarına cevap olarak nükleer anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini aşamalı olarak azaltma kararı almıştı.
AP haber ajansı, Ruhani’nin Batı’ya dönük daha yumuşak bir yaklaşım benimsediğini ancak bu duruma karşı çıkan İranlı muhafazakârların baskısı altında olduğunu ileri sürdü.