Suriye lirasının değer kaybı Şam ekonomisini felç ediyor

Uluslararası Şam Fuarı'na gelen bir ziyaretçi, fuar alanında selfie çekiyor. (Reuters)

Suriye'nin Esed rejimi kontrolündeki bölgelerinde artan hayat pahalılığı atmosferinde yaklaşık 3,7 milyon öğrenci yeni eğitim-öğretim yılına başladı. Esed rejimine bağlı 12 bin 700 okul bulunuyor.
Suriye lirasındaki (SYP) keskin değer düşüşü yaklaşık bir ay önce başladı, 1 ABD doları (USD), 1 Eylül itibariyle Şam piyasalarında 640 SYP döviz kuruna tekabül etmekte.
Şam rejimine bağlı Eğitim Bakanlığı Matbaa Müdürlüğü'nün açıklamasında: “Kâğıt fiyatları önceki değerinden on kat daha yüksek, bu sebeple ders kitaplarının da fiyatı yükselmektedir” ifadeleri kullanıldı.
Suriye'de ücretsiz eğitim politikası nedeniyle kitapların sembolik bir fiyatla güvence altına alınması gerekiyor. Ancak, yeni fiyatlar ilköğretim kitapları için 5.000 SYP ve hazırlık aşaması için 7.000 SYP arasında değişmekte. Kitabın fiyatı, sayfa sayısına ve kâğıdın kalitesine bağlı olarak farklılık göstermekte. Bu durum, Esed rejimi bölgelerinde yaşayan halkın düşük alım gücüne kıyasla çok yüksek kalmakta.
Okul kıyafetleri, ayakkabı ve kırtasiye malzemelerinin satışındaki yaşanan hareketlilik sebebiyle Suriye'deki en önemli ticaret dönemlerinden biri olan okul dönemi, yüksek maliyetler nedeniyle piyasaları felç etti.
Aylık maaşı yaklaşık 45 bin SYP olan devlet memuru Muhammed, hazırlık ve lise seviyelerinde, dört çocuğun ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamak için 50 bin SYP olan (yaklaşık 100 USD) kırtasiye kredisinden faydalandığını söyledi.
Şam Uluslararası Fuarı sönük geçiyor
Resmi medyayı takip eden Suriyelilerin çoğunluğu, Şam Uluslararası Fuarı'nın 61. oturumunu "Arap ve yabancı şirketleri cezbeden bir zafer" olarak görüyorlar. Ancak Şam tüccarları "ekranlardaki zafer gerçekleri yansıtmıyor" diyor. 2019'un sermaye piyasaları için en kötüsü olduğunu, satışların geçen yıla oranla yüzde 50'den fazla azaldığını vurgulayan iş çevreleri  "Savaşın en kötü yıllarında bile pazar daha iyiydi" yorumu yapıyor.
Rejimin merkezi Şam piyasaları ve ekonominin başkenti olan Halep, dolar kurundaki yükseliş ülke tarihinin en büyük krizine yol açıyor. İş çevrelerine yüklenen vergi ve gümrük yükümlülüklerine bağlı olarak tüm malzemeleri kapsayan yüksek fiyat artışı krizi sivillere yansıtıyor.
Ekonomik çevrelerce en endişe verici olan, altın piyasasındaki rekor yükselişler. Öyle ki  21 ayar altının gram fiyatı 26 bin 500 SYP'ye ulaşmakta. Kaynaklar, Şarku'l Avsat’a "Hükümetin kontrolsüz icraatları piyasaları durgunluğa ve kaosa doğru sürüklüyor bu durumda SYP'nin değerine olumsuz yansıyor" değerlendirmesinde bulundu. 500 den fazla kuyumcu ve imalat atölyesi olduğunu aktaran kaynaklar, binden fazla ailenin geçim kapısı olduğunu hatırlattı.
Uzmanlara göre, altın piyasası döviz kuru üzerindeki en önemli etkenlerden biri. “Altın fiyatlarındaki son yükseliş, talebi % 10'dan daha düşük bir seviyeye düşürdü. İnsanlar paralarını döviz ile biriktirme eğilimindeydiler, dolayısıyla dolara olan talep arttı, SYP'nin değeri düştü.
Beklentilerin aksine, yerel piyasaya döviz akışı sağlayan Şam Uluslararası Fuarı dahi SYP'nin değeri düzeltemedi. Dolar açılışının ilk beş gününde 618'den 640 SYP'ye yükseldi.
Ülke dışından gelen iş insanlarının çeşitli alanlardaki yatırım vaatleri de her geçen daha da kötüye giden ekonomik çöküş sebebiyle gerçekleşemiyor.
Ekonomik krizin çöküşe dönüşmesinin sebeplerinden biri de Esed güçlerinin Hama ve İdlib kırsalında sürdürdüğü askeri saldırılar. Çatışmaların sürmesi SYP'nin değer kaybını hızlandıran etkenler arasında.