Yoksulluk, Şamlı öğrencilerin hayallerine engel oluyor

Suriyeli çocuklar dün eğitim yılının ilk gününde derslere başladılar (AFP)

Temel Eğitim Sınavı’nı 85 puanla geçen Feriha Maysun’un sevinci yerini hüzne bırakmıştı. Çünkü ailesinin maddi durumu, eğitimine devlet okullarındaki genel lisede devam etmesine izin vermiyordu.
Maysun, önceki yıllara oranla daha büyük bir neşeyle beklediği eğitim yılının gelişiyle yoğun hazırlıklar yaparken ailesi ve yakınlarıyla bir araya geldiğinde duyduklarından dolayı yüzü asıldı. Aile üyeleri ise büyük bir sessizliğe büründü.
Maysun her ne kadar gözyaşlarını tutmaya çalışsa da daha fazla dayanamayarak ağlamaya başladı. Neden üzüldüğünü soran bir akrabasına, “Eğitimime genel lisede devam edemeyecek olamam benim suçum mu? Bu büyük bir haksızlık” diye cevap verdi. Hayalini kurduğu Mimarlık Fakültesi’ne gidebileceği bir lise diploması olmasını çok isteyen Maysun, “Kız meslek lisesindeki derslere nasıl devam edeceğimi bilmiyorum. Kesinlikle başarısız olacağım çünkü bunu istemiyorum” dedi.
Kızının üzüntüsünü paylaşan ve onu devlet okullarındaki genel liseye yazdırma sürecinde maddi imkansızlıkları nedeniyle bunalmış görünen baba Şarku’l Avsat’a, “Kızımın eğitime devam etmek istediği bölüm zorlu bir süreç. Üniversite uzun yıllar devam ediyor. Ben ailemin geçimini zar zor idame ettiriyorum. Kız lisesinden sonra kadınlara yönelik iki yıllık Sanat Meslek Yüksek Okulu’na gider ve aylık alır” diye konuştu.
Ülkede 8 yılı aşkın bir süredir devam eden savaşın ortasında Suriye rejiminin kontrolü altındaki bölgelerde yeni eğitim yılı başladı. Suriye Milli Eğitim Bakanlığı'nın verilerine göre yaklaşık 3.7 milyon öğrenci çeşitli şehirlerdeki 12 bin 791 okulda ilk derslerine girdiler.
Suriye’de eğitim süreci üç aşamadan oluşuyor. İlk aşama temel eğitim. Temel eğitim, birinci sınıftan dokuzuncu sınıfa kadar sürüyor. İkinci aşama olan orta öğretim (lise) ise onuncu sınıftan on ikinci sınıfa kadar devam ediyor. Üçüncü olarak ise üniversite eğitimi geliyor.
Bununla birlikte orta öğretim; genel orta öğretim (bilim- edebiyat), mesleki orta öğretim (ticaret - sanayi - kız meslek - tarım - turizm ve oteller - bilgi) ve dini orta öğretim şeklinde üçe ayrılıyor.
Genel liselere kayıt yaptırmak için temel eğitim diploması sınavına giren öğrencinin not ortalamasının 70'in üzerinde olması gerekiyor. Bu puanı alamayanlar ise mesleki veya dini ortaöğretime kayıt yaptırıyorlar.
Ürün fiyatlarındaki çılgın artış
Öte yandan Suriye lirası savaş yılları süresince ABD doları karşısında büyük bir düşüş yaşadı. Savaş öncesinde 1 dolar 50 lirayken şuan 1 dolar 640 liraya tekabül ediyor. Bununla birlikte ürün fiyatlarındaki çılgın artış doların lira karşısındaki değerini daha da yukarıya çekiyor.
Bir devlet memurunun aylık maaşının 30 ila 40 bin lira olduğu ve özel sektörde çalışanların maaşlarının 65 bin lirayı aşmadığı göz önüne alındığında bu durum, vatandaşların geçim maliyetleri konusunda feci sonuçlar doğuruyor.
Suriye Politika Araştırmaları Merkezi (SCPR) ve Beyrut’taki Amerikan Üniversitesi’nin ortak araştırmasına göre bu durum, ülkedeki yoksul sayısının artmasına yol açtı. Suriyelilerin yüzde 93’ü ‘yoksulluk’ sınırında yaşarken yüzde 60’ı ‘açlık sınırında’ yaşıyor.
Maysun’un durumunun, Temel Eğitim Sınavı’nda 75 puan barajını geçmesine rağmen liseye devam edemeyen Beşşar’dan daha iyi olduğu söylenebilir.  Çünkü Beşşar’ın savaş yüzünden oldukça çetin bir hale gelen geçim derdi yüzünden ailesinin geçimine yardımcı olabilmek için iş hayatına atılması gerekti.
Çocuklar için üzerinde futbol yıldızlarının isimleri olan formaların satıldığı seyyar bir arabası olan Beşşar, Rif Şam’ın kırsal kesimlerinde dolaşırken Şarku’l Avsat’a, annesinin bir fabrikada iki vardiya çalıştığını ve çok yorulduğunu, bu yüzden okulu bırakıp annesinin yükünü hafifletmek için çalışmayı seçtiğini söyledi. Beşşar annesinin artık tek vardiya çalıştığını ve rahat ettiğini de sözlerine ekledi.
“Sınava gireceğim ve başaracağım”
Lise diplomasını aldıktan sonra Hukuk Fakültesi’nde eğitimine devam etmek isteyen Beşşar, hayalini gerçekleştirmek için büyük gayret göstereceğini belirterek, “Şuan zor şartlar altındayız. Ama böyle devam etmeyecek. Liseyi (ücretsiz) okuyacağım. Sınava gireceğim ve başaracağım” dedi.
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) geçtiğimiz yıl yayınladığı bir raporda Suriye’de ve aileleriyle savaştan kaçıp sığındıkları ülkelerde yaklaşık 2.8 milyon Suriyeli çocuk olduğu tahmin ediliyor. Rapor, bu çocukların bir kısmının okula hiç gitmediğini, bazılarının ise temel eğitim yaşını geçmiş oldukları için yaşıtlarına yetişmelerinin zorlaştığını ortaya koydu.
Suriye’deki yeni eğitim yılı, liranın dolar karşısındaki sert düşüşüyle aynı döneme denk gelirken 10 gün önce 1 dolar 600-610 lira seviyesindeyken temel ev eşyalarının fiyatlarındaki yüksek artışlarla şuan 640 lirayı geçmiş durumda. Bu da Suriyeli ailelerin hayat şartlarını daha da zor bir hale getiriyor.
Bununla birlikte okul ihtiyaçları fiyatları geçen yıla göre iki katına çıkarken, geçtiğimiz yıl 5 bin lira civarında olan temel eğitim için orta kalitede bir çantanın fiyatı bu yıl 9 bin liraya, okul formasının fiyatı ise 4 bin liradan 7 bin liraya ulaştı.
Temel eğitimdeki bir öğrencinin kıyafet, ayakkabı, çanta, kırtasiye ve kitap gibi okul ihtiyaçlarının toplam maliyeti 100 doları geçerken bir memurun aylık maaşı 80 doları aşamıyor.
Bununla birlikte eğitim yılı başlangıcının kışlık yiyeceklerin hazırlandığı sezona denk gelmesi, halkın içinde bulunduğu şartları daha da çetin bir hale getiriyor.