Londra'nın yıldızı: Necd Koleksiyonu

Frederick Arthur Bridgman’ın ‘Mektup Taşıyıcısı’ eseri (Sotheby’s)

Sotheby's'ın 19. Yüzyıl Resimleri ve Oryantalist Sanat Birimi Direktörü Claude Piening, benimle yaptığı konuşmasına, “Çok ilginç bir haberim var” diyerek başladı. Ortadoğu koleksiyoncularından birinin sahip olduğu “Necd Koleksiyonu”na ait 40 tablonun, İslam Sanatları Haftası kapsamında 22 Ekim’de düzenlenecek olan Doğu Sanatları Müzayedesi’nde satılacağını söyledi. Pienning, “Necd Koleksiyonu”nun 19. yy’da Doğu’yu ziyaret edip gördüklerini resmettikleri tablolarında zaman ve mekanın sınırlarını aşan Batılı sanatçıların en önemli 155 tablosuna sahip olduğunu da açıkladı. Pienning aynı zamanda, 1991’de çıkan, bütün tabloları içeren “Najd: Collection of Orientalist Paintings” adlı devasa bir kitabın olduğundan da bahsetti.
Uzman Pienning; koleksiyonun önemine dikkat çekmek için, koleksiyonun en ünlü oryantalist ressamlar olan Jean-Léon Gérôme, Ludwig Deutsch ve Rudolf Ernst’e ait 77 tablo  içerdiğini, ve bu şaheserlerden birinin bile mütevazi sayılamayacağını söyledi.
Bölgeyi resmeden sanatçıların karşı koyamadığı, kişileri tasvir etmeye dayanan bu koleksiyonun, Doğu sanatının tüm niteliklerini taşıdığını belirtmek gerekiyor. Bu hususta Pienning şöyle söylüyor: “Tablolar, batıdaki Fas’tan başlayıp doğudaki Mısır’a ve kuzeyde Türkiye’ye kadar İslam dünyası ülkelerinin en az yüz yıllık olan toplumsal hayatını resmediyor. Bu tabloların, fotoğrafçılığın henüz gelişmediği zamanlarda Doğu’daki hayatın panoramik bir hali olduğunu söylemek de mümkün”. Tabloların tarihi kayıtlara dönüşmüş olması, ressamların hesapladığı bir şey değildi ancak bilmeyerek de olsa, 19. yüzyıl tarihindeki Müslüman toplumların görsel eksikliğini doldurmada başarılı oldular. Koleksiyonun sahibi Pienning, bu tablolarda ‘Doğu ile Batı arasındaki görsel muhabbeti’ bulduğunu da ifade ediyor.
Oryantalist tabloların, bazen bazı sanatçıların hayal gücü olabilmelerine rağmen tarihi kayıt olarak kabul edilip edilemeyeceklerini merak ediyorum.
Pienning ise bu hususta bana şöyle cevap veriyor;
“Tarihi kayıtlar ya da çoğunlukla hayal gücü olanlar. Her ikisi de düşünülebilir. Nihayetinde sanatçılar tabiatları gereği kuralları çiğnemekten hoşlanıyorlar. Bunları estetik nedenlerle veya Batı’daki halkını Doğu’da gördükleriyle tanıştırmaya çalışmak amacıyla yapmış olabilirler. Örneğin; ibadet hakkındaki bazı tablolarda namaz kılanların, aslına uygun olmayarak farklı yönlere farklı şekillerde yöneldiklerini görebiliyoruz.”
Müzayede, Jean-Léon Gérôme’un “Çölü Geçen Süvariler” (1870) eseri, Ludwig Deutsch’un “Katip” (1904) eseri, Frederick Arthur Bridgman’ın “Mektup Taşıyıcısı” eseri (1879) ve İngiliz Charles Robertson’un “Seccade Satıcısı” eseri gibi daha birçok oryantal sanat şaheserlerini barındırıyor.
Piening ise konuşmasını şu şekilde bitiriyor: “Sotheby’s’deki galerilerimizden birinde “Necd Koleksiyonu” müzayedesini yapmak bizim için bir hayaldi. İşte şimdi koleksiyondaki tablolardan 40’ını satma fırsatımız var. 22 Ekim’deki müzayededen önce 11-15 Ekim tarihleri arasında ise New York, Los Angeles, Dubai ve Paris şehirlerinde düzenlenecek gezici bir sergide 155 tabloyla tam koleksiyonu sergileyeceğiz.”