İsrail'de koalisyon maratonu başladı

İsrail Devlet Başkanı Reuven Rivlin, hükümeti kurması için Benny Gantz'ı aday gösteren Ortak Arap Listesi Bloku ile görüştü (AFP)

İsrail Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin pazar günü, parlamentoya giren siyasi partilerle görüşecek. Rivlin, görüşmelerde yeni kurulacak hükümet ile ilgili görüşleri alacak ve hangi liderin başbakanlığında kurulacak koalisyon hükümetinin desteklendiğini tartışacak. Rivlin için önemi olan İsrail halkını kimin yöneteceği değil istikrarlı bir hükümetin kurulması. Ortak Arap Listesi Bloku, koalisyon hükümetine Benny Gantz'ın başkanlık yapmasını önerdi. Bunun üzerine Gantz’ı önerenler Netanyahu’yu önerenlerden sayıca çoğunluk sağladı. Bu adım, Arapların İsrail hükümetini kurma görevini üstlenecek siyasi figürün kimliğine karar verdikleri anlamına geliyor.
Ortak Arap Listesi Bloku’nun karar verme süreci ise sancılı oldu. Ulusal Birlik Partisi, Benny Gantz’ın başbakanlığına karşı çıkarken çoğunluk ise Gantz’in önerilmesinden yana. Ortak Arap Listesi Bloku lideri Eymen Avde, “Benny Gantz’ı çok sevdiğimiz için öneriyor değiliz. Onun geçmişte Filistinlilere karşı neler yaptığını iyi biliyoruz ve kendisine karşı mesafemizi koruyoruz. Ancak Benny Gantz’i önererek Netanyahu’nun aşırı sağcı iktidarına son verdik” dedi. Avde, verdikleri destek karşısında Gantz’ten bir talepte bulunup bulunmadıkları ile ilgili soruyu şöyle cevapladı:
“Birçok talebimiz var. Öncelikle siyasi tıkanıklığa son verilmesini istiyoruz. Filistin topraklarındaki İsrail işgalinin son bulmasını ve başkenti Kudüs olan bir Filistin devletinin kurulmasını istiyoruz. Eşitlik konusunda da taleplerimiz var. Yine milliyetçilik yasası ve bina yıkım yasasının da yürürlükten kaldırılmasını istiyoruz. Fakat şu an ilk görevimiz, İsrail tarihinin en kötü Başbaşkanı Netanyahu'yu yıkmak. 71 yıldan beri ilk kez İsrail Başbakanı'nın belirlenmesinde önemli bir rol oynadık. Böylece İsrail siyasetini doğrudan etkileme noktasına geldik.”
Eymen Avde, İsrail Cumhurbaşkanı Rivlin ile yaptığı görüşmede Netanyahu’nun İsrail’de yaşayan Arap vatandaşların meşru haklarını baltalamaya çalıştığını söyledi. Avde konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Şimdi hükümeti kuracak kişinin belirlenmesinde çok önemli bir rol üstleniyoruz. ‘Yapıcıların reddettiği taş işte köşenin baş taşı oldu.’ Bu rolü kibirle değil sorumluluk duygusu içerisinde yerine getireceğiz. Biz Gantz’ın hükümeti kurmakla görevlendirilmesini tavsiye ediyoruz.”
Milletvekili Ahmed Tibi de açıkamasında “Ortak Arap Listesi Bloku’nun Gantz’ı önerme kararı henüz kesinleşmedi. Önemli bir karşılık elde etmeden Gantz önerilmeyecek” dedi.
İsrail Cumhurbaşkanı Rivlin siyasi partilerle görüşmesinin başında yaptığı açıklamada şu ifadeleri kulandı:
“Şimdi büyük sorumluluk partilere düşüyor. Partiler üçüncü bir seçim için hükümet kurma çabalarını baltalamaktan kaçınmalı. Halk yeni bir seçime gidilmesinden endişe ediyor. Tekrar bir seçimin yapılmasına sebep olanlar halk tarafından cezalandırılır.”
Rivlin, ilk olarak İsrail Eski Savunma Bakanı Moşe Yalon liderliğindeki Mavi-Beyaz İttifakı heyetiyle bir araya geldi. İsrail Cumhurbaşkanı söz konusu heyete Likud'la bir ulusal birlik hükümeti kurma olasılığı hakkındaki görüşlerini sordu. Yalon, partisinin büyük bir milli sorumlulukla hareket ettiğini ve mümkün olan en geniş koalisyonu kurmak istediklerini belirtti. Yalon “Likud ile kurulabilecek bir ulusal birlik hükümetinin ancak Gantz başkanlığında olmasını umuyoruz. Sonuçlar açıkça kazandığımızı gösterdi. Bu yüzden hükümetin Gantz’ın liderliğinde kurulması gerekiyor" dedi.
Rivlin daha sonra Netanyahu'yu öneren Likud heyeti ile bir araya geldi. Benny Gantz'in ulusal bir birlik hükümeti kurmak için Netanyahu ile görüşmeye yanaşmamasından yakındı. Ardından Arap partilerinin oluşturduğu Ortak Arap Listesi Bloku’nu temsil eden heyetle bir araya geldi.
Rivlin daha sonra Netanyahu'yu öneren Şaş Partisi heyetiyle bir araya geldi. Ardından adaylardan hiçbirini önermeme kararı alan Rusya kökenli Yahudilerin Evimiz İsrail partisi ile görüştü. Avigdor Liberman, partisinin Netanyahu ve Gantz'ın kuracağı bir ulusal birlik hükümetine karşı çıktığını belirtti.  Liberman “Netanyahu aşırı sağcı bir hükümet, Gantz ise Arap ve Yahudi partilerin desteğini alarak bir hükümet kurmak istiyor” dedi. Liberman'a Arap partilere karşı olumsuz tutum benimsemesinin sebebi de soruldu. Arap partilerin İsrail düşmanlığı üzerine bir politika benimsedikleri görüşünde olan Liberman, Araplara karşı herhangi bir husumetinin olmadığını ancak Arap partilere karşı olduğunu söyledi.
Tüm partiler son dakikaya kadar nasıl bir yöntem izleyecekleri konusunda kararsız. Likud'un strateji olarak Netanyahu'yu aday göstermeyeceği iddia edildi. Likud’un stratejisine göre ilk olarak Rivlin’in koalisyon hükümetini kurma görevini Gantz'a vermesi sağlanacak. Daha sonra sağ partilerin desteğini alması zor gözüken Gantz’ın koalisyonu kurmak için Ortak Arap Listesi ile Liberman'ın partisinin desteğine ihtiyaç duyacak. Ancak Liberman, Ortak Arap Listesi'nin içinde yer aldığı denkleme sıcak bakmayacak ve Gantz koalisyonu kurmakta başarısız olacak. Ardından da Cumhurbaşkanı Rivlin, hükümet kurma görevini Netanyahu'ya verecek.
Rivlin’in pazartesi geri kalan parti heyetleriyle görüşmeye devam etmesi bekleniyor. Rivlin’in Birleşik Tevrat Yahudiliği, Yeni Sağ, Gesher ve Meretz partieriyle görüşecek. Hükümeti kurma görevini Netanyahu veya Gantz’ten birine verecek olan Rivlin’in hangi adayı seçeceğine karar vermesi için önünde yaklaşık on gün var.
Seçim sonuçları çarşamba günü resmi olarak açıklanacak. Ardından Rivlin’in görüşmelere devam etmesi ve iki adaydan birini seçmesi için önünde 8 günü olacak. İsrail Cumhurbaşkanı Rivlin, hükümet kurma görevini büyük olasılıkla Gantz’a verecek. Çünkü Gantz’ı öneren milletvekili sayısı 57 iken Netanyahu’yu öneren milletvekili sayısı 55’te kaldı. Bu durumda Rivlin hükümeti kurması için Gantz’a görev verecek. Gantz’ın hükümet kurması için önünde 28 günlük bir süre olacak. Şayet Gnatz bu süre içerisinde hükümeti kuramazsa kendisine 14 gün daha ek süre verilecek. Bu sürede de hükümeti kuramazsa Cumhurbaşkanı Rivlin hükümeti kurma görevini bir başka isme verebilecek.