Sudan Başbakanı Hamduk, Macron ile görüştü

Sudan Egemenlik Konseyi ve bakanlar kurulu, anayasal bildiriye ilişkin bir tartışmanın çözüme kavuşturulması için Hartum’da bir araya gelecek

Cumhurbaşkanı Macron dün Elysee Sarayı'nda Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk ile el sıkışırken (Reuters)
Cumhurbaşkanı Macron dün Elysee Sarayı'nda Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk ile el sıkışırken (Reuters)
TT

Sudan Başbakanı Hamduk, Macron ile görüştü

Cumhurbaşkanı Macron dün Elysee Sarayı'nda Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk ile el sıkışırken (Reuters)
Cumhurbaşkanı Macron dün Elysee Sarayı'nda Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk ile el sıkışırken (Reuters)

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, dün Paris’te Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir araya geldi. Öte yandan Hamduk, yıllardır Fransa'nın başkentinde yaşayan ve Darfur'daki önde gelen isyancı liderlerden biri olan Abdulvahid Nur ile de görüştü.
Macron, Sudan Başbakanı ile düzenlediği ortak basın toplantısında, “Başbakan Hamduk’un Abdulvahid Nur ile bir araya geleceği bir toplantının düzenlenmesine yardımcı olduk” dedi. AFP’nin haberine göre Macron, Sudan'da barışın sağlanması sürecinde temel bir safhaya ulaşıldığını belirtti. Bu görüşme, Sudan Egemenlik Konseyi ile bakanlar kurulu arasında çarşamba günü düzenlenecek toplantı öncesi yapıldı. Toplantıda Yargıtay başkanı ve başsavcının ataması yapılması bekleniyor. Atamaların aynı gün içerisinde gerçekleştirilmesi ve yapılan düzenlemelerle birlikte anayasal bildirinin resmî gazetede yayınlanması bekleniyor.
“Askeri valiler istifa etmekte ısrarcı”
Şarku’l Avsat’a konuşan Egemenlik Konseyi Sözcüsü Muhammed el-Fekki, dün gerçekleşen toplantıda, yargıtay başkanı ve başsavcı atamasının konsey ile bakanlar kurulu arasında yapılacak ortak bir toplantı ile karara bağlanmasına ve toplantının ardından anayasal bildirinin yayınlanmasına karar verildiğini dile getirdi. Ayrıca görevlendirilen askeri valilerin bu görevlerini bırakmak istediklerini ve anayasal bildiri doğrultusunda kendilerinin yerine sivillerin görevlendirilmesini talep ettiklerini belirtti. Fekki, “Askeri valiler istifa etmekte ısrar ediyorlar. Ülkeye dönmesinin ardından valilerin nasıl atanacağını başbakan ile görüşeceğiz” diyerek sözlerini sürdürdü. Önümüzdeki çarşamba günü gerçekleştirilecek toplantının ardından anayasal bildirinin yayınlanacağını belirten el-Fekki, yargıtay başkanı ve başsavcı atamasının da aynı gün içerisinde yapılabileceğini söyledi.
Sudan’da feshedilen Askeri Geçiş Konseyi (AGK), daha önce yargıtay başkanı ve başsavcılık makamı için iki isim önerisinde bulunmuştu. Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) ise bu isimlerin azledilen eski rejim yanlısı olduğu gerekçesiyle bu öneriyi reddetmiş ve anayasal bildirinin imzalanması öncesinde alternatif isimler önerilmesini talep etmişti. Bu arada ÖDBG tarafından önerilen iki aday ise askeri konsey tarafından onaylanmadı. ÖDBG daha sonra iki aday daha önerdi, fakat anayasal bildirinin imzalanmasına dek söz konusu isimlerin atamaları gerçekleşmedi. Eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir rejimini deviren halk devrimini yöneten koalisyon, yargıtay ve başsavcılığın eski rejimin sembol isimleri tarafında kontrol edildiğini ve bu durumun rejime mensup isimlerin yargılanmasını zorlaştıracağını dile getiriyor. Azledilen Devlet Başkanı Ömer Beşir’in önderlik ettiği Kurtuluş Devrimi darbesinin ardından İslamcı olmayan yüzlerce ve danışman yararı bahanesi altında emekli edilmişti. Eski rejimin adamları hala yargıyı ve savcılığı kontrol ediyorlar.
Öte yandan Sudan Bakanlar Kurulu tarafından yapılan açıklamada, Başbakan Hamduk’un Fransa’nın başkenti Paris’te Sudan Kurtuluş Hareketi (SLM-AW) lideri Abdulvahid Muhammed Nur ile bir araya geldiği bildirildi. Açıklamada iki arasında gerçekleşen toplantıya olumlu bir atmosferin hâkim olduğu ve ikilinin Sudan'a ilişkin çeşitli meseleler hakkında verimli görüşmelerde bulundukları kaydedildi. Ayrıca Hamduk ve Nur’un, daha ileri aşamalara geçene dek bu tür diyalog ve toplantılara devam etmeyi kabul ettikleri ifade edildi.
Abdulvahid Muhammed Nur liderliğindeki Sudan Kurtuluş Hareketi (SLM-AW) 2003 yılından bu yana, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve etnik temizlik suçları işlemekle itham ettiği hükümet güçleriyle savaşıyor.
Sudan’da geçiş dönemine ilişkin imzalanan belgeler, en büyük önceliği Sudan’da barışın sağlanmasına veriyor. Belgelerde bütün silahlı kuvvetlerle bir barış anlaşmasının imzalanması için 6 aylık bir süre belirlendi. Hamduk liderliğindeki hükümet, anayasal bildiride belirlenen süre zarfında barışı sağlamak için çalışmalar yürütüyor.
Güney Sudan'ın başkenti Cuba’da, Abdulaziz Helu'nun liderliğini yaptığı Sudan Halk Kurtuluş Hareketi-Kuzey (SPLM-N), Sudan Egemenlik Konseyi ve Devrimci Cephe adı altında bir araya gelen silahlı hareketler arasında bir İlkeler Anlaşması imzalandı. Ancak Abdulvahid Muhammed Nur, kapsamlı bir değişim sağlanmadıkça müzakerelere katılmayacağı açıklamasında bulundu.



İsrail ordusu, Gazze'de kendi adına çalışan 5 milis gücüne sahip olmakla övünüyor

 Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
TT

İsrail ordusu, Gazze'de kendi adına çalışan 5 milis gücüne sahip olmakla övünüyor

 Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)

İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nde Hamas’a karşı faaliyet gösteren 5 Filistinli milis grubun oluşturulmasıyla övünürken, iktidardaki sağ çevreler bu grupların rolü konusunda uyarılarda bulunuyor. Sağcı çevreler, bu tür yapılanmaların en iyi ihtimalle para hırsıyla hareket ettiğini, daha fazla ödeme yapan bir taraf bulmaları hâlinde İsrail’e karşı da dönebilecekleri görüşünü dile getiriyor.

Ordu bu eleştirilere verdiği yanıtta, söz konusu güçlerin yakından izlendiğini ve dikkatli davranıldığını vurguladı. Açıklamada, bu milislerin bugün “sarı hat” olarak adlandırılan bölgede Hamas hücrelerine karşı görevler yürüttüğü, bu görevlerin İsrail ordusu tarafından yapılması hâlinde askerlerin hayatının ciddi risk altına gireceği ifade edildi.

Ordu, bu grupların Hamas’a yönelik suikastlar gerçekleştirdiğini ve onları kamuoyu önünde küçük düşürdüğünü ileri sürdü.

Ancak sağ kanat bu değerlendirmelere temkinli yaklaşıyor. Bu milislerin kişisel çıkarlara, aşiretler arası çatışmalara ve suç çeteleri arasındaki rekabete dayandığını savunan sağcılar, bu yapılarla güvenli ilişkiler kurulamayacağını belirtiyor.

Gazze’de silahlı bir milis gruba liderlik eden ve yakın zamanda öldürülen Yasir Ebu Şebab (Yediot Aharonot)

Gazze’de silahlı bir milis gruba liderlik eden ve yakın zamanda öldürülen Yasir Ebu Şebab (Yediot Aharonot)

İsrailli kaynaklara göre Gazze’de hâlihazırda faaliyet gösteren 5 silahlı milis grubu bulunuyor: İlki kuzeyde Beyt Lahiya bölgesinde ve Eşref el-Mansi tarafından yönetiliyor. İkincisi Gazze kentinin kuzeyindeki Şucaiyye Mahallesi yakınlarında, lideri Rami Adnan Halis. Üçüncüsü orta kesimde Deyr el-Belah civarında ve Şevki Ebu Nasira tarafından yönetiliyor. Dördüncüsü Han Yunus’ta, lideri Husam el-Esdal. Beşinci milis ise Refah’ta faaliyet gösteriyordu ve Yasir Ebu Şebab tarafından yönetiliyordu; Şebab’ın öldürülmesinin ardından yerini Gassan ed-Dehini aldı. Gazze’de son dönemde ed-Dehini’nin bir suikast girişiminde yaralandığına dair söylentiler yayıldı.

Yediot Aharonot gazetesine konuşan güvenlik kaynakları, kuzey ve güneyde faaliyet gösteren milislerin aşiretlere dayandığını ve suç geçmişi olan kişiler tarafından kontrol edildiğini belirtirken, orta kesimdeki iki grubun liderlerinin geçmişte Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile bağlantılı isimler olduğunu belirtti. Bu nedenle söz konusu iki grubun ulusal saiklerle hareket ediyor olabileceği ve İsrail ordusunun aslında Filistin çıkarları doğrultusunda kullanılıyor olabileceği ihtimali dile getirildi.

Gazete, İsrail çevrelerinde bu silahların kontrolden çıkabileceği ve ister milis liderlerinin elinden çıksın isterse bölgedeki diğer tarafların eline geçsinler, işgal ordusuna karşı kullanılmaları olasılığı konusunda endişeler olduğunu belirtti.

Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)

Gazete ayrıca, işgal ile iş birliği yapan Gassan ed-Dehini’nin yayımladığı ve Hamas ile direniş güçlerini tehdit ettiği videoya da değindi. Videoda ed-Dehini’nin, Refah’ta İsrail hava desteği altında esir alınan Kassam Tugayları saha komutanı Edhem el-Aker’e hakaret ettiği görülüyor. Videoda ed-Dehini’nin, Gazze’de daha önce bulunmayan kamuflajlı askeri üniforma ve kurşun geçirmez yelek giydiği, nadir ve pahalı bir sigara içtiği, arka planda ise modern “pick-up” araçların ve yakın mesafede İsrail askeri mevzisi olduğu tahmin edilen bir binanın yer aldığı ifade edildi.

Öte yandan, CNN ve Wall Street Journal, İsrail kaynaklarına atıfta bulunarak, İsrail’in bu milisleri çok sayıda tüfek ve mühimmatla silahlandırdığını yazdı. Bu durum, Oslo Anlaşmaları döneminde İsrail’in Filistin Yönetimi’ne silah edinme izni vermesini ve sağ kesimin o dönemde dile getirdiği “Onlara silah vermeyin” sloganını hatırlattı.

Wall Street Journal, yedek subaylara dayandırdığı haberinde, İsrail’in Hamas’a karşı faaliyet gösteren bu milislere yaptığı yatırımları artırdığını, askeri teçhizat sağladığını, üyelerini İsrail’deki hastanelerde tedavi ettirdiğini ve ailelerine destek verdiğini belirtti. Gazete, bu kişilerin bazılarının Filistin Yönetimi ile bağlantılı olduğunu, özellikle Refah’taki bazı unsurların ise suç kayıtlarının bulunduğunu yazdı.

Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)

Haberde, İsrail’in bu gruplara yakıt, gıda, araç, hatta sigara sağladığı; onları İsrail askerlerine yakın “sarı hat” bölgesinde konuşlandırmaya yardımcı olduğu ve bu desteğin maliyetinin İsrail güvenlik bütçesinden on milyonlarca şekele ulaşabileceği ifade edildi.

Şarku’l Avsat’ın Yediot Aharonot'tan aktardığına göre İsrail güvenlik kurumları içinde bu milislerin desteklenmesi konusunda görüş ayrılığı bulunuyor. Destekleyenler, bu yaklaşımın Hamas’a karşı taktiksel fayda sağladığını ve askerler üzerindeki riski azalttığını savunurken; karşı çıkanlar, silahların başka ellere geçmesi ya da bazı unsurların Filistin toplumuna yeniden entegre olabilmek için İsrail’e karşı dönmesi ihtimaline dikkat çekiyorlar.

Gazete, bu milislerin Hamas ve askeri kanadıyla baş edebilecek birleşik örgütsel yapıya sahip olmadığını, fiilen sadece İsrail ordusu ve Şin Bet’in denetimi altında hareket ettiklerini vurguladı.

Sonuç bölümünde Yediot Aharonot, bu grupların kısa vadeli taktik çözüm sunabileceğini, özellikle geniş çaplı yıkım operasyonları öncesinde Hamas mensuplarını tünellerde veya enkaz altında aramak için kullanılabileceğini belirtti. Ancak, örgütsel çatıdan yoksun bu yapıların Hamas’ın yerine geçme şansının bulunmadığını, Hamas’ın ateşkes sürecinde gücünü yeniden toparladığını ve kontrolünü pekiştirdiğini kaydetti.

Gazeteye konuşan sağcı bir siyasi kaynak, bu milislerin İsrail’e Lübnan Savaşı’nı hatırlattığını belirtti. O dönemde İsrail’in Filistin Kurtuluş Örgütü’ne ve daha sonra Hizbullah’a karşı Lübnanlı milisleri devreye soktuğunu hatırlatan kaynak, bu milislerin Sabra ve Şatilla mülteci kamplarında katliamlar gerçekleştirdiğini ve bunun sorumluluğunun İsrail’e yüklendiğini belirtti. Bu nedenle aşırıya kaçılmaması ve bu tür gruplara bel bağlanmaması gerektiğini vurguladı.


Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı: Silahlarını bırakıp barış yolunu seçen herkesi memnuniyetle karşılıyoruz

Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
TT

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı: Silahlarını bırakıp barış yolunu seçen herkesi memnuniyetle karşılıyoruz

Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan yaptığı açıklamada, devletin barışı veya ateşkesi reddetmediğini, ancak ateşkesin "düşmanı yeniden güçlendirmek için bir fırsat" olmaması gerektiğini söyleyerek, Hızlı Destek Kuvvetleri'ne (HDK) atıfta bulundu.

Egemenlik Konseyi tarafından dün yayınlanan açıklamada belirtildiği üzere, Burhan Cezire Eyaleti'ne yaptığı ziyarette, "silahlarını bırakıp barış yolunu benimseyen herkesi memnuniyetle karşıladığını" ifade etti. Ayrıca, "ülkeye ve orduya karşı kışkırtıcılık yapanların hesap vereceğini" vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkesinin Sudan'daki savaşı sona erdirmek için yoğun çaba sarf ettiğini ve buna çok yaklaştığını söyledi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Sudan ordusu ile HDK arasındaki savaş, sivil yönetime geçiş için seçimlere yol açması beklenen geçiş döneminde yaşanan iktidar mücadelesinin ardından 2023 Nisan ayının ortalarında patlak verdi.


Sudanlı doktorlar, Kuzey Kordofan'da HDK saldırısında 24 kişinin öldüğünü bildirdi

Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
TT

Sudanlı doktorlar, Kuzey Kordofan'da HDK saldırısında 24 kişinin öldüğünü bildirdi

Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)

Sudan Doktorlar Ağı'na göre Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK yerinden edilmiş insanları taşıyan bir araca saldırısı sonucu, aralarında sekiz 8 çocuğun ve birkaç kadının da bulunduğu 24 kişi hayatını kaybetti.

Ağ, aracın Güney Kurdufan eyaletinden kaçan yerinden edilmiş insanları taşıdığını ve el-Rahad şehrine geldiğinde hedef alındığını, bunun sonucunda ikisi bebek olmak üzere 24 kişinin öldüğünü ve çok sayıda kişinin de tedavi için şehrin hastanelerine kaldırıldığını belirtti.

Doktorlar Ağı, bölgenin ciddi tıbbi kaynak sıkıntısı çektiği, bu durumun yaralı ve yerinden edilmiş kişilerin acılarını daha da artırdığı son derece karmaşık sağlık ve insani koşullar altında saldırının gerçekleştiğini ifade etti.