Taliban, Afganistan'da rehin aldığı 2 akademisyeni serbest bıraktı

Afganistan’a terörizm yaymakla suçlanan Taliban liderinin serbest bırakılmasına karşı Kabil’de düzenlenen protesto gösterileri (New York Times)

Afganistan’da Taliban, 19 Kasım’da ülkenin güneyindeki iki rehineyi serbest bıraktı. Rehineler, Kabil’de kaçırılmalarından yaklaşık 3 yıl sonra ABD güçlerine teslim edildi.
Taliban’ın rehin tuttuğu Kabil Amerikan Üniversitesi öğretim görevlileri Prof. Dr. Timothy Weeks ve Prof. Dr. Kevin King, Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin, barış görüşmeleri kapsamında yaptığı takas anlaşması kapsamında 3 Taliban mensubuna karşılık serbest bırakıldı.
Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre bir polis kaynağı, “Dün sabah saat 10’da Zabul vilayetinin Novbahar bölgesinde iki Amerikan Üniversitesi Profesörü serbest bırakıldı. Profesörler, ABD’ye ait bir helikopterle Zabul’dan ayrıldı” açıklamasında bulundu. Taliban’a bağlı kaynaklar da rehinelerin serbest bırakıldığını doğruladı.
Taliban kaynağı, “İki profesörü serbest bıraktık. Şimdi Kabil hükümetinin ve Amerikalıların üç mahkumumuzu kısa süre içerisinde serbest bırakmasını bekliyoruz” ifadelerini kullandı.
ABD’nin Kabil Büyükelçiliği’nden henüz herhangi bir açıklama yapılmadı. Kabil’de Afgan yetkililer de yakın zamanda konuya ilişkin açıklama yapacaklarını belirtti. 12 Kasım’da Cumhurbaşkanı Gani, bir takas anlaşması imzalandığını belirtirken, Bagram cezaevindeki Taliban’a mensup mahkumların “belirli şartlar uyarınca” serbest bırakılacağını açıklamıştı.
Serbest bırakılacak esirlerden birinin, 2014 yılında yakalanan Hakkani örgütü lideri Celaluddin Hakkani’nin oğlu Enes Hakkani olduğu belirtildi. Afgan makamları, Hakkani’yi Hakkani örgütünün en önemli yetkililerinden biri olmakla suçluyor. Taliban, sık sık Enes Hakkani’nin serbest bırakılması çağrısında bulunmuştu.
Diğer iki mahkum ise Hakkani örgütü lideri Seraceddin Hakkani’nin amcası olduğuna inanılan Hac Melli Han ve Katar’daki Taliban siyasi bürosu üyesi Muhammed Nabi Ömeri’nin kardeşi olduğu söylenen Abdurraşid. Eşref Gani, kararın, hükümeti ve Afganistan hükümetiyle pazarlık yapmayı reddeden Taliban arasında resmi olmayan doğrudan görüşmelerin önünü açacağını vurguladı.
Askeri üniformalı silahlı milisler, Ağustos 2016’da Kevin King ve Timothy Weeks’i Kabil’de kaçırmıştı. İki akademisyen daha sonra, Taliban tarafından yayınlanan bir videoda görülmüştü. Videoda, King’in sağlık durumunun iyi olmadığı belirtiliyordu.
Afganistan Cumhurbaşkanı, 19 Kasım’da yaptığı açıklamada, teröristlerin iki ismi kaçırmaları sonrasında King ve Weeks’in sağlık durumlarının kötüleştiğini belirtti.
Eşref Gani, Batılı rehinelerin serbest bırakılacağı ve diğer Afgan esirlerden öncelikli tutulacağı hususunda ABD’ye güvence verdiği suçlamalarıyla Afgan kamuoyu arasında eleştirilere maruz kaldı.
Takas anlaşması, özel ve önemli bir siyasi zamanda gelişti. Zira Cumhurbaşkanı Gani, oy sayımlarında şüpheli gecikmelerin yaşandığı cumhurbaşkanlığı seçimlerinde mücadele veriyor. New York Times gazetesinin haberine göre seçim sonuçlarının ilanında da birkaç hafta gecikme yaşanacak.
Öte yandan Taliban, Cumhurbaşkanı Gani’nin farklı zaman dilimlerinde birçok Taliban üyesini serbest bırakmak üzere yaptığı düzenlemelerin sonrasında Afganistan hükümetiyle müzakerelere karşı tutumlarını yine de yumuşatmadı. Taliban, Halilzad ile son 10 aydır devam eden görüşmelerden de geri adım attı.
Eşref Gani, terörist olarak tanımlanan ve Afganistan’da sayısız sivilin ölümünden sorumlu olan Taliban mensuplarını serbest bırakma kararı dolayısıyla ülkede geniş çaplı şekilde eleştirilere maruz kalıyor. New York Times’ın haberine göre, ToloNews haber kanalının Afganistan’daki 19 bin Facebook kullanıcısı üzerinde yaptığı bir anket, kullanıcıların yüzde 82’sinin Afgan hükümetinin Taliban ile anlaşmasını reddettiğini, buna karşılık yüzde 18’lik bir oranın destek verdiğini ortaya koydu.
Öte yandan Taliban tarafından 13 Kasım’da bomba yüklü bir araçla yapılan terör saldırısında iki çocuğu ölmüş bir baba, Cumhurbaşkanına ve ABD’ye rehine ve mahkumların değişimi nedeniyle sert eleştiriler yöneltti. Söz konusu baba, “Çocukları öldüren Taliban unsurları, neye dayanarak serbest bırakılıyor?” dedi.
45 yaşındaki baba Abdul Sabur, geçen pazar günü başkent Kabil’deki evinde yaptığı açıklamada, “Taliban insanları ayırt etmeden öldürüyor ve ABD, onları serbest bırakmak istiyor, öyle mi?” şeklinde konuştu. Abdul Sabur, bu ay başkent Kabil’de bomba yüklü bir araçla düzenlenen bir saldırıda yaralanmış, 10 yaşındaki kızı Zeyneb ve 7 yaşındaki oğlu Hadis ise hayatını kaybetmişti.
Kabil’de “Afganistan Yerel Haber Ağı’nda” analist Kate Clarke, Cumhurbaşkanı Gani’den “Bunun arkasındaki sebep ya da ‘söylenenlerin Taliban ile güven artıcı bir önlem olup olmadığı’ henüz belli değil” dedi. Taliban, iki rehineyi serbest bırakarak, 3 Taliban unsurunun da aynı şekilde serbest bırakılmasını bekliyor. Hareket, takas anlaşmasına cevaben hükümet ile müzakerelerin başlaması hususunda henüz herhangi bir açıklama yapmadı. Taliban liderinin, mevcut takas anlaşmasına yakın başka anlaşmalara atıfta bulunmasına rağmen, bu durum da henüz Afganistan hükümeti tarafından onaylanmadı.
Diğer taraftan 19 Kasım’da yayınlanan bir habere göre, ülkede gerçekleştirilen hava saldırılarında son 24 saat içerisinde Afganistan’daki 5 vilayette Taliban ve DEAŞ’a mensup en az 16 milis öldürüldü. Afganistan’da yayın yapan Hama Press haber ajansının askeri yetkililerden aktardığına göre, Paktiya vilayetinin Seyyid Kerm bölgesinde bir hava saldırısı düzenlendi. Saldırıda Taliban’a mensup 6 kişi öldürüldü ve küçük bir silah deposu da imha edildi. Yetkililer, Kunduz vilayetinin Deşt-i Arçi bölgesinde de bir hava saldırısı gerçekleştirildiğini ve 3 Taliban unsurunun öldüğünü duyurdu.