Merkel, Afrika'ya yatırım için daha fazla şeffaflık talep etti

Almanya Başbakanı Angela Merkel, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi (ortada) ve İtalya Başbakanı Giuseppe Conte ile birlikte (EPA)

2017 G20 toplantısında, Afrika kıtasında özel yatırım ve altyapı çalışmalarını teşvik etmek için Almanya’nın inisiyatifinde başlatılan “Afrika ile uyum” girişimi, beklentiyi karşılamadığı gerekçesiyle analistler tarafından eleştirildi. Almanya’nın başkenti Berlin, Afrika kıtasından 11 ülkenin katılımıyla son iki yıl içinde ikinci kez toplanan Afrika Zirvesi’ne ev sahipliği yaptı.
Almanya Başbakanı Angela Merkel, Zirve’nin açılış konuşmasında yaptığı açıklamada, Afrika kıtasındaki yatırımların teşviki için yolsuzlukla mücadele ve demokratik ilkelere bağlılığın gerekliliğine vurgu yaptı. Merkel aynı şekilde Alman yatırımcılara da Afrika’da yatırım yapma çağrısında bulundu.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Dünya Bankası’nın desteklediği ve Almanya’nın ana sponsor olduğu girişim şimdiye kadar Alman yatırımcıların yönünü Afrika’ya çevirmekte başarısız oldu. Rusya ve Çin ise kıtadaki yatırımlarını artırdı. Sadece Pekin yönetimi, kıtadaki altyapı çalışmaları kapsamında yüzlerce milyarlık dolar yatırım yaptı.
Afrika ülkelerinden Avrupa’ya yönelik göç akışını durdurmayı hedefleyen Almanya, Afrika’daki yaşam koşullarını iyileştirmek istiyor. Merkel, konuşmasında, Almanya ve Afrika’nın iklim değişikliği ve göçle ilgili meselelerde benzer zorluklarla karşı karşıya olduğunu ifade etti. Almanya Başbakanı Merkel, yatırımların teşviki amacıyla Afrika ülkelerinin mali sistemlerini şeffaflaştırmak ve yönetim sistemini iyileştirmek için çalıştıklarını kaydetti.
Merkel, girişime katılan Afrikalı ülkelerin Avrupa ile serbest ticaret anlaşmasını imzalamayı istediklerini ancak bu durumun Afrika ülkelerinin hızlı nüfus artışı ve Sahel bölgesindeki terör gibi birçok sorunla yüzleşmesine bağlı olduğunu vurguladı.
İnsan hakları ihlali Mısır’a yatırım engelliyor
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, buradaki konuşmasında, ülkesine yatırım çağrısında ve bu yatırımların enerji ve iş gücünün Afrika geneline transferinin sağlanması için ‘istikrar unsuru’ olduğunu belirtti. Mısır, doğalgazın bölgedeki ana kaynağı olmak istiyor ve bu sektörü geliştirmek için de Avrupa merkezli projelerden faydalanıyor. Fakat Mısır’da insan hakları alanında yaşanan ihlaller nedeniyle Alman yatırımların bu ülkeye gitmesinde engel teşkil ediyor.
Girişimin başlatılmasından bir yıl sonra yani 2018’de zirvenin ilk toplantısına ev sahipliği yapan Almanya, 1 milyar Euro fon tahsis ettiğini duyurdu. Almanya Ekonomi Bakanlığı, 2015’ten geçtiğimiz yıla kadar Afrika kıtasına yapılan Alman yatırımların 1 milyar euroya ulaştı. Almanya Kalkınma Bakanlığı’nın verilerine göre, Afrika'nın en hızlı büyüyen 20 ekonomi arasında yer almakta ve kıta nüfusunun 2050’de ikiye katlayarak dünya nüfusunun yüzde 20'sini oluşturacağı tahmin ediliyor.
Almanya yatırımlarına rağmen Fransa ve İngiltere’nin gerisinde kaldı
Ekonomideki ilerleyişe rağmen Alman şirketlerinin kıtadaki yatırımlarının halen Fransa ve İngiltere merkezli şirketlerden geride kaldığı belirtiliyor. Alman şirketler, Afrika’da yatırımlar için birçok engelle karşılaşıyor. Bunların en başında da Almanya Merkez Bankası’nın kıtadaki yatırımların birçok risk taşıdığı gerekçesiyle kredi başvurularını reddetmesi geliyor.
Almanya merkezli Morgenpost gazetesine konuşan Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği Müdürü Martin Wansleben “Yüksek bürokrasi, yolsuzluk ve güvenlik sorunları Alman firmalarının Afrika'daki ilk adımı atmasını engelliyor” dedi.
Almanya Kalkınma Bakanlığı, Tunus, Gana ve Fildişi Sahili merkezli 3 şirketle anlaşmaya vardığını, yakın zamanda da Fas, Senegal ve Etiyopya ile de anlaşma imzalamayı beklediklerini açıkladı. Almanya Kalkınma Bakanı Gerd Müller, ülkesinin özel yatırımlar kapsamında kıtada iş fırsatları yaratma ve eğitim imkanı sunma şartlarına bağlı olduğunu ancak kıtadaki devletlerden yatırımlara ön şart olarak düzgün bir yönetim sistemi kapsamında vergi mahkemelerinin kurulması, yolsuzlukla mücadele ve demokrasinin sağlanmasının gerekliliğine vurgu yaptı.
Bazı uzmanlar,  söz konusu ön şartlara rağmen planların başarılı olmadığı görüşünde. Alman Friedrich Ebert Vakfı’ndan Afrika Araştırmalar Merkezi'nde görevli uzman Prof. Dr. Robert Kappel ve ekonomi uzmanı Helmut Reisen, “Afrika ile uyum” adlı girişim üzerine yaptıkları araştırma raporunda girişimin başarısız olduğunu yazdı. Raporda, hem Afrika kıtasında yatırımların artmadığını hem de işgücü fırsatları konusunda belirlenen hedeflere ulaşılmadığı belirtildi. Raporda ayrıca Afrika ülkelerinin yatırım şartlarının çoğunu yerine getirmesine rağmen G-20 ülkelerinin kıtadaki yatırımlarının artmadığına dikkat çekildi.
Berlin'de yayımlanan Tagesspiegel gazetesinin aktardığına göre, Almanya Maliye Bakanı Sözcüsü, girişimin başarıya ulaşıp ulaşmadığı hususunda erken yargıya varılmaması gerektiğini zira ekonomi politikasındaki değişimin zaman gerektirdiğini ifade etti.
Girişime muhalefet edenler de var. Alman basınında çıkan haberlere göre, Yeşiller Partisi’nin kalkınma işlerinde sorumlu sözcüsü Uwe Kekeritz, “Afrika ile uyum girişiminin başarıya ulaşmasına dair kanıt yok. Bunun nedeni, girişimin gerçek bir gelişme vizyonu sunmamasıdır. Özel yatırımlara odaklanmak kamu yararını riske atar” ifadelerini kullandı.