El Salvador'da Devlet Başkanı Bukele ile parlamento karşı karşıya geldi

El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele taraftarlarına seslenirken (Reuters)

El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele, seçilmesinin üzerinden henüz bir yıl geçmesine rağmen büyük bir siyasi krizle karşı karşıya. Filistin asıllı Bukele, ‘güvenlik projesi’ çerçevesinde talep ettiği 109 milyon dolar krediye parlamentonun onay vermemesi nedeniyle sorunlar yaşıyor.
Orta Amerika ülkesi El Salvador, sokak şiddetinin en yaygın olduğu ülkelerden biri olarak biliniyor.
Beraberindeki onlarca subay ve polisle geçen pazar akşamı parlamentoyu basan Devlet Başkanı Bukele, meclis başkanının kürsüsüne oturarak milletvekillerine hitap etmişti. Milletvekillerine oturumu başlatmaları için talimat veren Bukele bu yetkiyi seçilmiş bir lider olarak “Tanrı’dan aldığını” iddia etmişti. Dua ayininin ardından parlamentodan ayrılan Bukele, yüzlerce destekçisine yönelik bir yaptığı konuşmada ‘sivil isyan’ çağrısında bulundu.
Muhalefet ise Bukele’nin anayasal meşruiyete ‘sivil darbe’ gerçekleştirdiğini ileri sürerek, Amerikan Devletleri Örgütü'ne müdahale çağrısı yaptı. Dün sabah yapılan açıklamada sokaklarda protesto eylemleri düzenleyen gruplara ‘sakinleşmeleri ve şiddet eylemlerine bulaşmamaları’ istendi.
Söz konusu kriz, Devlet Başkanı Bukele’nin geçen cumartesi günü parlamentodan, Orta Amerika Ülkeleri Ekonomik Entegrasyon Bankası tarafından sağlanan 109 milyon dolarlık krediyi onaylaması için acil bir oturum düzenlemesini istediğinde patlak verdi. Kişisel sosyal medya hesabından açıklama yapan Bukele, “Bu kredi, polis ve askerin ihtiyaçları içindir. Eğer parlamenterler oturum düzenlemezse anayasal yetkilerimi kullanarak kararı ben veririm” dedi. Devlet Başkanı pazar günkü oturuma 84 milletvekilinden sadece 28’inin katılması üzerine parlamentonun tekrar toplanmasını sağlayan 167’inci maddenin kullanılmasını istedi. Milletvekilleri ise söz konusu maddenin sadece olağanüstü ulusal felaketlerde kullanılabileceğini belirterek buna itiraz etti. Meclis Başkanı Mario Ponce yaptığı açıklamada "Krizi ele almak için gerekli çabayı gösterdik ancak yeterli çoğunluk sağlanamadığı için oturum ve dolayısıyla oylama gerçekleştirilemedi’’ dedi.
Bunun üzerine Bukele vatandaşları ‘sivil isyana’ ve orduya bağlılığa çağırdı. Savunma Bakanı da orduya her hal ve şartta, canları pahasına başkomutana itaat etmeleri talimatı verdi. 37 yaşındaki Bukele’nin geçen yıl devlet başkanı seçilmesi El Salvador’da ‘siyasi devrim’ olarak addedilmişti. Uzun yıllar sağcı Ulusal Cumhuriyetçi İttifak ile sol kanadı temsil eden Ulusal Kurtuluş Cephesi’nin yönetiminde olan hükümet, sağcı Ulusal Birlik İttifakı'nın bayrağı altında yarışan Nayib Bukele’nin zaferiyle el değiştirmişti. Bukele, ‘yolsuzluğa karşı mücadele’ programının halk tarafından geniş destek bulmasıyla oyların yaklaşık yüzde 54'ünü alarak seçilmişti. Bukele şimdiye kadar icra ettiği görevinde bağımsız basın ve devlet kurumlarıyla karşı karşıya gelerek ‘popülist’ uygulamaları tercih etti. Son anketler kendisine yönelik halk desteğinin artarak devam ettiğini gösteriyor.
Bukele, geçen yaz yaptığı bir konuşmada şu ifadeleri kullanmıştı:
“El Salvador hasta bir çocuk gibidir ve bu acı ilacı yutmak zorundadır. Hepimiz acı çekeceğiz ancak sorumluluklarımızı yerine getirebilmemiz için bu durum zorunludur. Önümüzde zorlu bir süreç var. Ancak gerekli kararları alacağız ve sizden bu kararları desteklemenizi bekliyoruz.”
Halk ise ikiye bölünmüş durumda. Sokaklarda Bukele destekçileri ile karşıtları arasında yer yer arbede yaşanıyor. Yıkıcı ve uzun süren bir iç savaştan mustarip olan ülkenin yeni bir şiddet döngüsüne girmesinden endişe ediliyor.
Uluslararası alandan ülkedeki gelişmelere ilişkin ilk değerlendirme Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet’ten geldi. Taraflara diyalog çağrısı yapan Bachelet “Güçler ayrılığı dâhil olmak üzere demokratik kurumlara saygı gösterilmesi gerek” dedi. Avrupa Birliği’nden yapılan açıklamada da krizin barışçıl yollarla çözülmesi için acil bir olarak diyalog başlatılması çağrısı yapıldı.
Başkent San Salvador sokakları pazartesi sabahından bu yana karşıt grupların gösterilerine sahne oluyor. Bukele karşıtları parlamentoya saygı gösterilmesini isterken destekçileri de ‘parlamentonun’ devlet başkanına engel olmamasını talep ediyor.