İstatistiklerle kadın verileri açıklandı

İstatistiklerle kadın verileri açıklandı
TT

İstatistiklerle kadın verileri açıklandı

İstatistiklerle kadın verileri açıklandı

Türkiye nüfusunun yüzde 49,8'ini kadınlar, yüzde 50,2'sini erkekler oluşturdu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 yılı istatistiklerle kadın verilerini açıkladı. Buna göre; Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre; 2019 yılında, kadın nüfus 41 milyon 433 bin 861 kişi, erkek nüfus 41 milyon 721 bin 136 kişi oldu. Diğer bir ifadeyle; toplam nüfusun yüzde 49,8'ini kadınlar, yüzde 50,2'sini ise erkekler oluşturdu. Kadınlar ile erkekler arasındaki bu oransal denge, kadınların daha uzun yaşaması nedeniyle, 60 ve daha yukarı yaş grubundan itibaren kadınların lehine değişti. Kadın nüfusun oranı, 60-74 yaş grubunda yüzde 52,2 iken 90 ve üzeri yaş grubunda yüzde 73,0 oldu.

Doğuşta beklenen yaşam süresi kadınlarda 81,0 yıl, erkeklerde 75,6 yıl oldu
Hayat tabloları, 2016-2018 sonuçlarına göre; doğuşta beklenen yaşam süresi, Türkiye geneli için toplamda 78,3 yıl, kadınlarda 81,0 yıl, erkeklerde 75,6 yıl oldu. Genel olarak kadınlar erkeklerden daha uzun süre yaşamakta olup doğuşta beklenen yaşam süresi farkı 5,4 yıl oldu.

Doğuşta sağlıklı yaşam süresi kadınlarda 56,8 yıl, erkeklerde 59,9 yıl oldu
Sağlıklı yaşam süresi, belirli bir yaştaki kişinin günlük hayattaki faaliyetlerini sınırlandıracak bir sağlık sorunu olmadan yaşaması beklenen yıl sayısı olarak tanımlanır. Hayat tabloları, 2016-2018 sonuçlarına göre; sıfır yaşında bulunan bir kişi için sağlıklı yaşam süresi, Türkiye'de toplamda 58,3 yıl, kadınlarda 56,8 yıl ve erkeklerde 59,9 yıl olarak hesaplandı. Buna göre, erkeklerin sağlıklı yaşam süresinin kadınlardan 3,1 yıl daha uzun olduğu görüldü.

En az bir eğitim düzeyini tamamlayan kadınların oranı yüzde 84,5 oldu
Ulusal Eğitim İstatistikleri Veri Tabanı sonuçlarına göre; 2008-2018 yılları arasında, 25 ve daha yukarı yaşta olan ve en az bir eğitim düzeyini tamamlayanların toplam nüfus içindeki oranının yıllar itibarıyla arttığı görüldü. En az bir eğitim düzeyini tamamlayan 25 ve daha yukarı yaştaki bireylerin toplam nüfus içindeki oranı, 2008 yılında yüzde 81,1 iken 2018 yılında yüzde 90,1 oldu. En az bir eğitim düzeyini tamamlayanların oranı cinsiyete göre incelendiğinde; 2008 yılında, kadınlarda yüzde 72,6, erkeklerde yüzde 89,8 olan bu oran, 2018 yılında sırasıyla yüzde 84,5 ve yüzde 95,9 oldu.
En az üniversite mezunu olan 25 ve daha yukarı yaştaki nüfusun toplam nüfus içindeki oranı ise 2008 yılında yüzde 9,8 iken 2018 yılında yüzde 19,9 oldu. Bu oran cinsiyete göre incelendiğinde; 2008 yılında 25 ve daha yukarı yaşta olup en az üniversite mezunu olan kadınların oranı yüzde 7,6, erkeklerin oranı yüzde 12,1 iken bu oran 2018 yılında kadınlarda yüzde 17,5, erkeklerde ise yüzde 22,4 oldu.

En yüksek kadın istihdam oranı TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) bölgesinde görüldü
Hanehalkı işgücü araştırması sonuçlarına göre; 2018 yılında, Türkiye'de 15 ve daha yukarı yaştaki istihdam edilenlerin oranı yüzde 47,4 olup bu oran kadınlarda yüzde 29,4, erkeklerde ise yüzde 65,7 oldu. En yüksek istihdam oranı, 2018 yılında yüzde 55,3 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesinde gerçekleşti. En düşük istihdam oranı ise yüzde 30,5 ile TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) bölgesinde oldu. En yüksek kadın istihdam oranı, yüzde 40,4 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) bölgesinde iken en yüksek erkek istihdam oranı, yüzde 75,0 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesinde gerçekleşti. En düşük istihdam oranı ise kadınlarda yüzde 11,9, erkeklerde yüzde 50,8 ile TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) bölgesinde oldu.

Hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki kadın istihdam oranı yüzde 26,5 oldu
Hanehalkı işgücü araştırması sonuçlarına göre; hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki bireylerin istihdam oranı, 2014 yılında yüzde 59,8 iken 2018 yılında yüzde 60,5 oldu. Bu oran cinsiyete göre incelendiğinde; 2018 yılında hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranının yüzde 26,5, erkeklerin istihdam oranının ise yüzde 90,4 olduğu görüldü.

Kadınların çalışma hayatında kalma süresi 6 yılda 2,3 yıl arttı
Çalışma hayatında kalma süresi, bir kişinin hayatı boyunca işgücü piyasasında aktif olması beklenen yıl sayısı olarak tanımlanır. Hanehalkı işgücü araştırması sonuçlarına göre; çalışma hayatında kalma süresi, 2013 yılında 15 ve daha yukarı yaştaki kadınlarda 16,7 yıl, erkeklerde 37,7 yıl iken 2018 yılında çalışma hayatında kalma süresi kadınlarda 19,0 yıl, erkeklerde 39,3 yıl oldu.

Erkeklerin yıllık ortalama brüt kazancı daha fazla oldu
Kazanç Yapısı Araştırması, 2018 sonuçlarına göre; 2018 yılında yıllık ortalama brüt kazanç 49 bin 001 TL oldu. Bu değer, kadınlar için 46 bin 208 TL, erkekler için 50 bin 297 TL olarak tahmin edildi.

Kadınların en yüksek kazanç elde ettiği sektör, finans ve sigorta faaliyetleri oldu
Ücretli çalışanların brüt kazançları, ekonomik faaliyet kolu ayrımında incelendiğinde; en yüksek aylık ortalama brüt ücretin 7 bin 492 TL ile "bilgi ve iletişim" ekonomik faaliyet kolunda olduğu görüldü. Bu sektörü, 6 bin 559 TL ile "finans ve sigorta faaliyetleri" sektörü izledi. En düşük aylık ortalama brüt kazanç ise 2 bin 872 TL ile "konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetleri" sektöründe elde edildi. Bunu 2 bin 999 TL aylık ortalama brüt kazanç ile "idari ve destek hizmet faaliyetleri" sektörü izledi.

Ekonomik faaliyet koluna göre elde edilen brüt kazanç cinsiyet ayırımında incelendiğinde; en yüksek aylık ortalama brüt ücretini, kadınların 6 bin 428 TL ile "finans ve sigorta faaliyetleri" sektöründen, erkeklerin 7 bin 974 TL ile "bilgi ve iletişim" sektöründen elde ettiği görülürken en düşük aylık ortalama brüt ücretini, kadınların 2 bin 663 TL ile erkeklerin ise 2 bin 974 TL ile "konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetleri" sektöründen elde ettiği görüldü.

Kadınlar tüm eğitim düzeylerinde erkeklerden daha düşük ücret aldı
Cinsiyete dayalı ücret farkı, erkek ve kadın arasındaki ücret farkının erkek ücreti içindeki yüzdesi olarak tanımlanır. Bu gösterge, yıllık ortalama düzenli brüt ücret kullanılarak hesaplandı. Kazanç Yapısı Araştırması, 2018 sonuçlarına göre; cinsiyete dayalı ücret farkı toplamda ve tüm eğitim düzeylerinde erkek ücretinin lehine gerçekleşti. Cinsiyete dayalı ücret farkı toplamda yüzde 7,7 oldu. Bu fark, en fazla yüzde 28,8 ile meslek lisesi mezunu erkekler ve kadınlar arasında görülürken en az fark yüzde 14,3 ile lise mezunu erkekler ve kadınlar arasında oldu.

Çalışan kadınların yüzde 61,0'ı, erkeklerin ise yüzde 57,3'ü zaman baskısı olmadan çalıştı
Yeterli olmadığı düşünülen zaman aralığında görevi bitirmek zorunda olmak zaman baskısı altında çalışmayı ifade etmektedir. İş Organizasyonu ve Çalışma Zamanı Düzenlemeleri Araştırması, 2019 sonuçlarına göre; istihdamda olanların yüzde 41,5'i zaman baskısı altında çalıştığını belirtirken yüzde 58,5'i zaman baskısı olmadan çalıştığını ifade etti. Zaman baskısı altında çalıştığını belirten kadınların oranı yüzde 39,0 iken bu oran erkeklerde yüzde 42,7 oldu.

Kadınların ev ile iş arası ortalama ulaşım sürelerinin erkeklere göre daha az olduğu görüldü
İş Organizasyonu ve Çalışma Zamanı Düzenlemeleri Araştırması, 2019 sonuçlarına göre; çalışanların yüzde 30,3'ü ev ile iş arası ortalama ulaşım süresinin 15 dakikanın altında olduğunu belirtirken yüzde 30,3'ü 15-29 dakika arasında, yüzde 26,6'sı 30-59 dakika, yüzde 6,2'si ise 60-89 dakika arasında işyerine ulaştığını belirtti. Ev ile iş arasındaki ulaşım süresini 90 dakika ve üstü olarak belirtenlerin oranı ise yüzde 1,3 olarak gerçekleşti. Çalışanların yüzde 5,4'ü işlerini kendi evinden yürüttüğünü belirtti.
Kadın çalışanların yüzde 32,0'ı, erkek çalışanların ise yüzde 29,5'i ev ile iş arası ortalama ulaşım süresinin 15 dakikanın altında olduğunu belirtirken işlerini kendi evinden yürüttüğünü belirten kadınların oranı yüzde 11,4, erkeklerin oranı yüzde 2,5 oldu. Kadınların ev ile iş arası ortalama ulaşım sürelerinin erkeklere göre daha az olduğu ve daha fazla kendi evinden işlerini yürüttükleri görüldü.

Çalışan kadınların yüzde 68,6'sı işe geliş gidiş için harcanan zamandan memnun oldu
Yaşam memnuniyeti araştırması sonuçlarına göre; 2019 yılında çalışanların yüzde 69,0'ı işe geliş gidiş için harcanan zamandan memnun olduğunu belirtirken kadın çalışanlarda bu oran yüzde 68,6, erkek çalışanlarda ise yüzde 69,1 olarak gözlendi.

Kadın milletvekili oranı yüzde 17,3 oldu
Türkiye Büyük Millet Meclisi verilerine göre; 2019 yılında 589 milletvekili içerisinde kadın milletvekili sayısının 102, erkek milletvekili sayısının ise 487 olduğu görüldü. Meclise giren kadın milletvekili oranı, 2007 yılında yüzde 9,1 iken bu oran 2019 yılında yüzde 17,3 oldu.

Ortalama ilk evlenme yaşı kadınlarda 25,0, erkeklerde 27,9 oldu
Evlenme istatistiklerine göre; resmi olarak ilk evliliğini 2019 yılında yapmış olan kadınların ortalama evlenme yaşı 25,0 iken erkeklerin 27,9 oldu. Ortalama ilk evlenme yaşının en yüksek olduğu il, kadınlarda 28,4 yaş, erkeklerde 31,1 yaş ile Tunceli oldu. Ortalama ilk evlenme yaşının en düşük olduğu iller ise kadınlarda 21,9 yaş ile Ağrı, erkeklerde 26,0 yaş ile Şanlıurfa oldu.

Kadınların yüzde 14,3'ünün eğitim seviyelerinin eşlerinden daha yüksek olduğu görüldü
ADNKS sonuçlarına göre; resmi evliliklerde eşler arasındaki eğitim farkı incelendiğinde, 2018 yılında kadınların yüzde 41,2'sinin kendilerinden daha yüksek eğitimli erkeklerle evli olduğu, eşlerinden daha yüksek eğitimli olan kadınların oranının ise yüzde 14,3 olduğu görüldü. Eğitim seviyeleri aynı olan eşlerin oranı yüzde 43,1, eğitim seviyeleri farkı bilinmeyen eşlerin oranı ise yüzde 1,5 oldu.

Kaba boşanma hızı binde 1,88 oldu
Boşanma istatistiklerine göre; 2019 yılında kaba boşanma hızı binde 1,88 oldu. İllere göre incelendiğinde; kaba boşanma hızının en yüksek olduğu il, binde 2,95 ile İzmir oldu. Bu ili binde 2,88 ile Antalya, binde 2,71 ile Muğla izledi. Kaba boşanma hızının en düşük olduğu il ise binde 0,25 ile Hakkari oldu. Bu ili binde 0,33 ile Siirt ve Muş izledi.

Cep telefonu kullanan kadınların oranı yüzde 90,2 oldu
Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması sonuçlarına göre; 2019 yılı Ocak-Mart aylarını kapsayan üç aylık dönemde, 16-74 yaş grubundaki bireylerin cep telefonu kullanım oranı yüzde 93,5 oldu. Bu oran, kadınlarda yüzde 90,2, erkeklerde ise yüzde 96,9 olarak gerçekleşti.

Kadınlar en fazla dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle yaşamını yitirdi
Ölüm nedeni istatistikleri sonuçlarına göre; 2018 yılında Türkiye genelinde ölüm nedenleri incelendiğinde ilk sırada yüzde 38,4 ile dolaşım sistemi hastalıkları yer alırken, ikinci sırada yüzde 19,7 ile iyi ve kötü huylu tümörler, üçüncü sırada ise yüzde 12,5 ile solunum sistemi hastalıkları yer aldı. Cinsiyete göre ölüm nedeni istatistikleri incelendiğinde; sıralamada kadın erkek arasında önemli bir fark gözlenmezken, dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle yaşamını yitiren kadınların erkeklerden daha fazla olduğu görüldü. Buna göre; ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer alan dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle hayatını kaybeden kadınların oranı yüzde 42,2 iken erkeklerin oranı yüzde 35,3 oldu.

Kadınlar erkeklerden daha mutlu oldu
Yaşam memnuniyeti araştırması sonuçlarına göre; 2019 yılında mutlu olduğunu beyan eden bireylerin oranı yüzde 52,4 oldu. Kadınlarda mutluluk oranı yüzde 57,0 iken erkeklerde bu oran yüzde 47,6 oldu. Evli bireylerin yüzde 55,6'sının, evli olmayan bireylerin ise yüzde 45,1'inin mutlu olduğu görüldü. Evli kadınların yüzde 60,2'si, evli erkeklerin yüzde 50,6'sı mutlu olduklarını beyan ederken evli olmayan kadınların ise yüzde 49,1'i, evli olmayan erkeklerin yüzde 41,3'ü mutlu olduğunu ifade etti.

 


Siber güvenlik uzmanları, GTA 6 hayranlarını dolandırıcılara karşı uyardı

Grand Theft Auto VI'nın Kasım 2026'da piyasaya sürülmesi planlanırken, ön siparişler 25 Haziran'da başladı (AFP)
Grand Theft Auto VI'nın Kasım 2026'da piyasaya sürülmesi planlanırken, ön siparişler 25 Haziran'da başladı (AFP)
TT

Siber güvenlik uzmanları, GTA 6 hayranlarını dolandırıcılara karşı uyardı

Grand Theft Auto VI'nın Kasım 2026'da piyasaya sürülmesi planlanırken, ön siparişler 25 Haziran'da başladı (AFP)
Grand Theft Auto VI'nın Kasım 2026'da piyasaya sürülmesi planlanırken, ön siparişler 25 Haziran'da başladı (AFP)

Güvenlik araştırmacıları, siber suçluların Grand Theft Auto VI'ya yönelik heyecandan yararlanarak oyuna erkenden erişmeyi uman kişileri hedef aldığı uyarısında bulundu.

GTA 6, 19 Kasım 2026'da çıkacak olsa da oyunun geliştiricisi Rockstar Games ön siparişleri 25 Haziran'da açtı.

GTA V'in merakla beklenen devam oyununun ilk başta 2025'te piyasaya sürülmesi planlanmış ancak yaşanan gecikmeler nedeniyle bu tarih bir yıl ertelenmişti.

Oyunun piyasaya çıkış tarihiyle ilgili yaşanan hayal kırıklığı ve kafa karışıklığından yararlanan dolandırıcılar, halihazırda GTA 6'ya sahte erken erişim imkanı sunuyor.

Bitdefender'dan siber güvenlik uzmanı Cristian Silviu, The Independent'a yaptığı açıklamada, "Kesin olan bir şey var ki, dünyadaki tüm önemli olaylar beraberinde her zaman dolandırıcılığı da getirir" dedi.

İster insani bir felaket, ister Dünya Kupası, isterse popüler bir oyunun lansmanı olsun, fark etmez. GTA VI muhtemelen tarihin en çok beklenen oyunlarından biri olduğundan, insanların ilgisiyle doğru orantılı şekilde dolandırıcılık vakaları görmeyi bekliyoruz.

Popüler dolandırıcılık yöntemlerinden biri, sosyal medyada paylaşılan veya e-postayla gönderilen kötü amaçlı bağlantıları içeriyor. Bu gönderiler, "yaratıcı önizlemesi" veya "erken konsol testi" davetiyelerini içerse de bağlantılar, kullanıcıları Rockstar, Playstation, Xbox, Steam veya Google hesaplarına giriş yapmalarını isteyen kimlik avı sayfalarına yönlendiriyor.

Kullanıcılar bu sahte sayfalar üzerinden oturum açtığında, dolandırıcılar onların kişisel hesaplarına erişim sağlıyor. Diğer bağlantılar ise hackerlara kullanıcının cihazına uzaktan erişim imkanı veren kötü amaçlı yazılımlar içerebiliyor.

defvbfedrb
5 Aralık 2023'te Kaliforniya'nın Los Angeles kentindeki bilgisayar ekranlarında Rockstar Games'in Grand Theft Auto 6 oyununun fragmanı görülüyor (AFP)

Siber güvenlik şirketi Malwarebytes da dolandırıcıların yapay zeka kullanarak oyuna erken erişim vaat eden sahte internet siteleri oluşturduğu uyarısında bulunuyor.

Sahte internet siteleri, oyunu indirmeleri için insanları kripto parayla ödeme yapmaya ikna etmek amacıyla yapay zekayla üretilmiş oyun görsellerini kullanıyor.

Malwarebytes'tan araştırmacılar, oyuna yönelik beklenti nedeniyle GTA 6'yı dolandırıcıların gözünde "mükemmel bir yem" diye niteliyor.

Kötü amaçlı yazılım testi uzmanı Stefan Dasic, "Bu düzenbazlıkların neden şimdi ortaya çıktığını anlamak için GTA'nın ne kadar büyük bir şey olduğunu anlamanız gerekiyor" diyor.

Grand Theft Auto, şimdiye kadar yaratılmış en başarılı oyun serilerinden biri. GTA 5, Eylül 2013'te piyasaya sürüldü... İki oyun arasında 13 yıllık bir ara var. Buna bir dizi erteleme ve yıllarca süren spekülasyonları da ekleyince ortaya herhangi bir haber, sızıntı, ön izleme veya erken erişim fırsatını sabırsızlıkla bekleyen milyonlarca hayran çıkıyor. Dolandırıcılar bu heyecanı suiistimal ediyor.

Güvenlik araştırmacıları, erken erişim sunduğunu iddia eden çevrimiçi reklamlara veya sosyal medya paylaşımlarına karşı dikkatli olunmasını ve GTA 6 ön siparişinin yalnızca resmi kanallardan verilmesini öneriyor.

Independent Türkçe


Beyazperdeden küçük ekrana: Dizilerde de zirveye çıkan 5 film yıldızı

True Detective'in ilk sezonu, 1995-2012'de Louisiana'da geçen gizemli seri cinayetleri aydınlatmaya çalışan, birbirine tamamen zıt iki dedektif olan Rust Cohle ve Martin Hart'ın 17 yıla yayılan ilişkisini konu alıyor (HBO)
True Detective'in ilk sezonu, 1995-2012'de Louisiana'da geçen gizemli seri cinayetleri aydınlatmaya çalışan, birbirine tamamen zıt iki dedektif olan Rust Cohle ve Martin Hart'ın 17 yıla yayılan ilişkisini konu alıyor (HBO)
TT

Beyazperdeden küçük ekrana: Dizilerde de zirveye çıkan 5 film yıldızı

True Detective'in ilk sezonu, 1995-2012'de Louisiana'da geçen gizemli seri cinayetleri aydınlatmaya çalışan, birbirine tamamen zıt iki dedektif olan Rust Cohle ve Martin Hart'ın 17 yıla yayılan ilişkisini konu alıyor (HBO)
True Detective'in ilk sezonu, 1995-2012'de Louisiana'da geçen gizemli seri cinayetleri aydınlatmaya çalışan, birbirine tamamen zıt iki dedektif olan Rust Cohle ve Martin Hart'ın 17 yıla yayılan ilişkisini konu alıyor (HBO)

Bir zamanlar Hollywood'da yazılı olmayan bir kural vardı: Asıl yıldızlar sinemada olur, televizyon ise kariyer basamaklarının bir altı olarak görülürdü. Saygın bir film yıldızının televizyon yapımlarında rol alması son derece nadir bir durumdu ve bu radikal geçiş, genellikle o oyuncunun kariyerinin düşüşe geçtiği şeklinde yorumlanırdı.

Bugünse işler tamamen değişti, dijital platformların yükselişiyle birlikte sinema ve televizyon arasındaki o keskin sınırlar tamamen ortadan kalktı. Küçük ekran, dev bütçeli başyapıtların yeni evi haline geldi.

Özellikle son dönemde, her rolün adamı Nicolas Cage'in Spider-Noir'daki gizemli başrolüyle televizyona adım atması ve Oscar ödüllü Javier Bardem'in Cape Fear uyarlamasındaki tüyler ürpertici Max Cady performansı, sinemanın en büyük yıldızlarının televizyon projelerine yönelmeye devam ettiğini gösteren son örnekler arasında yer aldı.

Biz de bu dönüşümden ilhamla, beyazperdede kazandıkları başarıyı televizyon ekranına da taşıyan oyunculara yakından baktık.

Birmingham sokaklarını keskin zekasıyla yöneten Thomas Shelby rolündeki Cillian Murphy'nin Peaky Blinders'taki oyunculuk resitaline yakından bakacağız. Hemen ardından, Hollywood'un kurallarını yıkan Matthew McConaughey ve onun True Detective'deki hipnotize edici Rust Cohle yorumunu selamlayacağız. Modern western janrını yeniden şahlandıran Kevin Costner'dan, Anthony Hopkins'in Westworld'deki etkileyici performansına ve Jude Law'un XIII. Pius rolüyle öne çıktığı The Young Pope'a dalacağız. 

İşte beyazperdede kurdukları yıldız statüsünü televizyon ekranında da koruyan ve kariyerlerinin en unutulmaz performanslarından bazılarına imza atan oyuncular...

Cillian Murphy (Peaky Blinders)

Danny Boyle'un küresel çapta hit olan zombi filmi 28 Gün Sonra'yla (28 Days Later) çıkışını yapan Cillian Murphy, Christopher Nolan'ın Batman üçlemesindeki performansıyla sektörün en saygın oyuncularından biri haline geldi.

Kariyer zirvelerinden birine Oppenheimer'la ulaşarak Oscar'a uzanan Murphy, sinemadaki başarısını televizyon ekranına da taşıyarak son yılların en büyük dizi fenomenlerinden birinin yüzü haline geldi.

Onu kült bir figüre dönüştüren rolse, Peaky Blinders'daki Thomas Shelby oldu. Steven Knight imzalı dizi, Birmingham'ın suç dünyasında yükselen Shelby ailesinin hikayesini anlatırken, Murphy de televizyon tarihinin en unutulmaz anti-kahramanlarından birine hayat verdi. Tommy'nin sakin görünümünün altında bastırılmış travmalar, keskin bir zeka ve bitmek bilmeyen bir hırs yatıyordu. Murphy, karakterin bu çelişkili yönlerini büyük bir ustalıkla yansıttı.

dsvedvb
Cillian Murphy, Steven Knight'ın aklındaki ilk isim olmasa da "Unutma Steve, ben bir oyuncuyum" mesajıyla Tommy Shelby rolünü kaptı (Netflix)

Tom Hardy, Adrien Brody ve Sam Neill gibi güçlü isimler kadroya renk katmış olsa da dizinin asıl ağırlık merkezi her zaman Murphy oldu.

50 yaşındaki Murphy, karaktere yaklaşımını bir röportajda şu sözlerle özetliyordu: 

Tommy'yi oynamanın sırrı onun ne söylediğinden çok ne söylemediğini anlamakta yatıyor.

Son derece sakin, gözlerden uzak yaşayan ve sigara kullanmayan Murphy, canlandırdığı Thomas Shelby'nin ekrandaki o meşhur ağır ve efkarlı havasını yaratabilmek için çekimler boyunca binlerce bitkisel sigara içmek zorunda kalmıştı.

İrlandalı aktör, rolün psikolojik ağırlığını, "Tommy Shelby gibi bir karakteri oynamak harika bir şey ama onun karanlık dünyasının içinde aylarca yaşamak insanı gerçekten tüketiyor" sözleriyle ifade etmişti.

Tommy Shelby'nin yürüyüşü, bakışları ve sessiz karizması zamanla popüler kültürün en tanınan simgelerinden birine dönüştü. 

Tommy'nin kendine has jilet gibi giyim tarzı ve saç kesimi, diziyle birlikte geniş bir hayran kitlesini etkileyen bir moda akımına dönüştü.

Peaky Blinders'ın dünya çapındaki başarısı, Murphy'nin yalnızca güçlü bir sinema oyuncusu değil, ekranı da sırtlayabilecek bir yıldız olduğunu gösterdi.

6 sezon boyunca ve bu yıl yayına giren Netflix filmi Peaky Blinders: Ölümsüz Adam'da (Peaky Blinders: The Immortal Man) karaktere yeniden hayat veren Murphy, Thomas Shelby'yi modern televizyon tarihinin en unutulmaz figürlerinden birine dönüştürmeyi başardı.

Matthew McConaughey (True Detective)

Matthew McConaughey, Richard Linklater'ın Genç ve Heyecanlı'sıyla (Dazed and Confused) çıkış yaptıktan sonra Hollywood'un en karizmatik yıldızlarından birine dönüştü.

Oyunculuk kariyerinde yeni bir zirveye çıktığı 2014'te Sınırsızlar Kulübü'ndeki (Dallas Buyers Club) performansıyla Oscar kazanırken, Mud ve Yıldızlararası (Interstellar) gibi yapımlarla da kariyerinin en güçlü dönemlerinden birini yaşadı. 

Tam bu yükseliş sırasında televizyona yönelmesi birçok kişi için sürprizdi ancak True Detective bu kararın ne kadar isabetli olduğunu kanıtladı.

McConaughey'nin bu cesur hamlesi, dizinin sonraki sezonlarında Colin Farrell, Rachel McAdams, Vince Vaughn ve Jodie Foster gibi diğer büyük Hollywood yıldızlarının da projeye dahil olmasına ön ayak oldu.

fvfdeb
56 yaşındaki Matthew McConaughey, aslında Woody Harrelson'ın canlandırdığı Marty Hart karakteri için düşünülse de senaryoyu okuduğunda Rust Cohle karakterine adeta aşık oldu ve rolü almak için bizzat lobi yaptı (HBO)

HBO'nun suç ve gizem dizisinin ilk sezonunda McConaughey, geçmişinin yükünü omuzlarında taşıyan nihilist dedektif Rust Cohle'a hayat verdi. Karamsar dünya görüşü, felsefi monologları ve sıra dışı zekasıyla Rust Cohle kısa sürede televizyon tarihinin en unutulmaz dedektiflerinden birine dönüştü.

McConaughey, Rust Cohle'u neden sevdiğini bir röportajda şu sözlerle anlatıyordu:

Onun cevaplardan çok sorularla ilgilenmesini sevdim.

Role son derece titiz hazırlanan McConaughey, karakterin zaman içindeki zihinsel dönüşümünü kusursuzca aktarabilmek adına, "Rustin Cohle'un Dört Evresi" isimli 450 sayfalık bir analiz günlüğü kaleme almıştı.

Woody Harrelson'la yakaladığı güçlü ekran uyumu da ilk sezonun en çok övgü alan unsurlarından biriydi. Rol için fiziksel dönüşümden ziyade karakterin zihnine odaklanan McConaughey, Rust'ın uzun sorgu sahnelerindeki pek çok ayrıntıya kendi yorumunu kattı.

True Detective, film yıldızlarının televizyona geçişinin kariyerlerinde geri adım değil, yeni bir fırsat olabileceğini gösteren yapımlardan biri kabul ediliyor.

Rust Cohle performansı ise bugün hâlâ hem televizyon tarihinin hem de McConaughey kariyerinin en unutulmaz rollerinden biri olarak görülüyor.

Kevin Costner (Yellowstone)

Kurtlarla Dans (Dances with Wolves), Robin Hood: Hırsızlar Prensi (Robin Hood: Prince of Thieves) ve The Bodyguard gibi gişe rekortmeni filmlerle özellikle 1990'larda Hollywood'un en büyük yıldızlarından biri haline gelen iki Oscarlı Kevin Costner, kariyerinin büyük bölümünü beyazperdede geçirdi.

Kariyerinin olgunluk döneminde herkes ondan yeni sinema projeleri beklerken, 2018'de Taylor Sheridan'ın modern western draması Yellowstone'la televizyona radikal bir geçiş yapması beklenmedik bir ikinci bahar etkisi yarattı. 

Dizide Montana'daki devasa Yellowstone Çiftliği'ni dış tehditlere ve yozlaşmış güçlere karşı korumaya çalışan sert, sadık ve mağrur aile reisi John Dutton III karakterine hayat veren aktör, televizyona klasik Hollywood yıldızlarının ağırlığını ve karizmasını getirdi.

sdvdef
Yellowstone yaratıcısı Taylor Sheridan, John Dutton karakterini doğrudan Kevin Costner'ı düşünerek yazdı ve rolü kendisine doğrudan teklif etti (Paramount Network)

Yellowstone başlangıçta tek sezonluk bir mini dizi olarak düşünülüyordu. Ancak Costner'ın projeye katılmasıyla Paramount'un planları değişti ve yapım yıllara yayılan büyük bir televizyon evrenine dönüştü.

Dizinin yaratıcısı Sheridan, ekrandaki kovboy hayatının olabildiğince gerçekçi durmasını istediği için Costner dahil tüm oyuncu kadrosunu çekimler başlamadan önce dağlarda ata binmeyi, katır yüklemeyi ve vahşi doğada hayatta kalmayı öğrendikleri zorlu bir "kovboy kampına" sokmuştu. 

Costner bir röportajında Yellowstone'u anlatırken, "İnsanlar bu hikayeyi izliyor çünkü toprak, aile ve miras gibi evrensel meselelerle ilgili" sözleriyle dizinin başarısını açıklamıştı.

Montana'nın geniş ve sert doğasıyla Costner'ın ağırbaşlı oyunculuğu birleşince ortaya dizinin en güçlü atmosferlerinden biri çıktı.

Costner, verdiği bir röportajda modern western türünü klasik tiyatroya benzeterek, "Western bizim için aslında bir nevi Shakespeare'dir. En iyi hallerindeyken silahlı çatışmalara yatırım yaptıkları kadar dilin gücüne, insanların birbiriyle konuşma şekline ve bilinmeyenin getirdiği şiddete de yatırım yaparlar" sözleriyle projeyi neden seçtiğini özetlemişti. 

Dizinin en önemli yüzü haline gelen Costner, ilk sezonda bölüm başına yaklaşık 500 bin dolar kazanıyordu. Bu rakam ilerleyen yıllarda televizyon tarihinin en yüksek ücretlerinden biri kabul edilen bölüm başı 1,3 milyon dolara kadar yükseldi.

Yellowstone, John Dutton rolüyle Altın Küre kazanan Costner'ın beyazperdedeki yıldız gücünü televizyona taşıyıp daha da büyüttüğünün en güçlü kanıtlarından biri olarak hatırlanacak.

Anthony Hopkins (Westworld)

Kuzuların Sessizliği'ndeki Dr. Hannibal Lecter'dan Marvel Sinematik Evreni'ndeki Odin'e kadar uzanan yüzden fazla filmle kültürel bir ikona dönüşen çifte Oscarlı Sör Anthony Hopkins, şüphe yok ki sinema tarihinin yaşayan efsanelerinden biri. 

Sanata katkılarından dolayı 1993'te Kraliçe II. Elizabeth tarafından şövalye unvanıyla onurlandırılan usta aktör, kariyerinin ilk yıllarında televizyon yapımlarında yer alsa da saygınlığını beyazperdede kazandı. Bu nedenle, sinemanın bu dev isminin 2016'da HBO'nun dev bütçeli distopik bilimkurgusu Westworld'le ekranlara geri dönmesi hem izleyiciler hem de eleştirmenler arasında büyük heyecan yaratmıştı.

sdvfebf
Westworld'ün yaratıcıları Jonathan Nolan ve Lisa Joy, Westworld'deki Dr. Robert Ford karakterini doğrudan Anthony Hopkins'i ve onun oyunculuk tarzını düşünerek yazmış (HBO)

Dizide yapay zekaya sahip robotların dünyasını tasarlayan gizemli, dahi ve tekinsiz Dr. Robert Ford karakterine hayat veren Hopkins, zaten güçlü olan oyuncu kadrosunu tek başına bambaşka bir seviyeye taşıdı. Hopkins'in ölçülü ve soğukkanlı oyunculuğu, dizinin felsefi yönünü güçlendiren en önemli unsurlardan biri oldu.

Set ekibi, Hopkins'in sahnelerde yarattığı otoriter havanın oyuncular üzerinde güçlü bir etki bıraktığını sık sık dile getirmişti.

Oyuncu bir röportajında, "Westworld'ün senaryosunu okuduğumda ne olup bittiğini tam olarak anlayamadım ama bu hoşuma gitti" diyerek projenin karmaşık yapısının kendisini cezbettiğini anlatmıştı. 

Hopkins, yıllardır kullandığı yöntemlerden biri olarak repliklerini ses kaydına alıp tekrar tekrar dinlediğini de anlatmıştı.

Hopkins, başka bir röportajında Ford karakterinin dünyaya bakışını şu sözlerle özetlemişti:

Ford karakteri yapay zeka yaratıklarının insanlardan çok daha temiz, dürüst ve kusursuz olduğunu düşünüyor. Çünkü insanlar her şeyi mahvetmekte usta.

Rolünün gerektirdiği o tekinsiz sakinliği ve entelektüel ağırlığı pürüzsüzce ekrana yansıtan usta oyuncu, bu performansıyla Emmy Ödülleri'nde En İyi Erkek Oyuncu adaylığı elde etmişti. 

Dr. Robert Ford performansı, Anthony Hopkins'in sinemadaki ağırlığını televizyon ekranına da başarıyla taşıdığını gösteren en güçlü örneklerden biri.

Jude Law (The Young Pope)

1997'de Gattaca ve bir yıl sonra gelen romantik komedi Yan Odadan Melodiler'le (Music From Another Room) hayatımıza giren Jude Law, Yetenekli Bay Ripley (The Talented Mr. Ripley), Sherlock Holmes ve Salgın (Contagion) gibi yapımlarla sinemada yıldız statüsüne ulaştıktan sonra televizyona geçiş yapan oyuncular arasında en başarılı örneklerden biri. 

Paolo Sorrentino imzalı The Young Pope'ta, Katolik Kilisesi'nin ilk Amerikalı papası Lenny Belardo'yu yani XIII. Pius'u canlandıran Law, kariyerinin en katmanlı performanslarından birine imza attı.

sdvdfsevf
The Young Pope'un yaratıcısı ve yönetmeni Paolo Sorrentino, Lenny Belardo / Papa XIII. Pius rolü için Jude Law'u seçmesinin ardındaki en büyük etkenin aktörün yürüyüş tarzı olduğunu söylemişti (HBO)

 Zincirleme sigara içen, gizemli, otoriter ve bir o kadar kırılgan bu karakter, Vatikan'ın yerleşik düzenini sarsarken kişisel travmalarıyla da yüzleşiyordu. Law, karakterin sertliğiyle savunmasızlığı arasındaki ince çizgiyi büyük bir ustalıkla yansıtarak eleştirmenlerden tam not aldı. 

Oyuncunun performansı ona En İyi Erkek Oyuncu dalında Altın Küre daylığı getirirken, televizyon kariyerinin de zirve noktalarından biri olarak gösterildi. Karakterin öngörülemez yapısını ve yalnızlığını çok iyi analiz eden Law, muazzam bir ekran hakimiyeti sergiledi.

The Young Pope'un başarısının ardından Law, karakteri The New Pope'ta yeniden canlandırdı. 

Oyuncu, verdiği bir röportajda Lenny Belardo'nun kendisini en çok etkileyen yönünün çelişkileri olduğunu söyleyerek, "Onun hem son derece güçlü hem de inanılmaz derecede yalnız biri olması beni büyüledi" ifadelerini kullanmıştı. 

Law'a göre karakterin bütün kararlarının merkezinde çocuk yaşta terk edilmiş olmanın yarattığı derin yara yatıyordu. Gösterişli papalık kıyafetleri, kırmızı güneş gözlükleri ve kuralları hiçe sayan tavrıyla akıllara kazınan XIII. Pius, televizyon tarihinin en sıradışı dini lider portrelerinden biri haline geldi. Jude Law da bu rolle yalnızca başarılı bir film yıldızı olmadığını, televizyonun sunduğu uzun soluklu karakter anlatılarında da ne kadar etkileyici olabileceğini kanıtladı.

Independet Türkçe


Türk sinemasının usta ismi Kadir İnanır hayatını kaybetti

Fotoğraf: Instagram / @kadirinanir
Fotoğraf: Instagram / @kadirinanir
TT

Türk sinemasının usta ismi Kadir İnanır hayatını kaybetti

Fotoğraf: Instagram / @kadirinanir
Fotoğraf: Instagram / @kadirinanir

Kimileri için Tatar Ramazan, kimileri için "Yılanların Öcü" filmindeki Kara Bayram, birçokları içinse "Selvi Boylum Al Yazmalım"ın İlyas'ı...

Türk sinemasının en büyük yıldızlarından Kadir İnanır, 14 Mayıs’ta rahatsızlanarak kaldırıldığı hastanede 77 yaşında hayatını kaybetti. 2018, 2021 ve 2024 yıllarında geçirdiği pıhtı atmaları nedeniyle yaşamının son dönemini sağlık sorunlarıyla geçiren İnanır, İstanbul'da zatürre tedavisi gördüğü hastanede 21 Mayıs'ta entübe edilmişti.

Yeşilçam'ın en önemli aktörleri arasında yer alan Kadir İnanır, 24 Mart 2024'te beynine pıhtı atması nedeniyle hastaneye kaldırılmış, uzun süren yoğun bakım tedavisinin ardından taburcu edilmişti.

1949 yılında Ordu'nun Fatsa ilçesinde aslen Trabzon Sürmeneli bir ailenin 14'üncü ve son çocuğu olarak dünyaya gelen İnanır, lise eğitimini İstanbul'da yatılı okuduğu Haydarpaşa Lisesi'nde tamamladı. Ardından şu anki adı Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi olan İstanbul Gazetecilik Yüksekokulu'nda Radyo-Televizyon Bölümü'nü bitirdi.

1968 yılında Ses dergisinin düzenlediği ve Engin Çağlar, Sümer Tilmaç ve Demir Karahan gibi daha sonra ünlenecek isimlerin de katıldığı Sinema Artisti Yarışması'nda derece alamasa da aynı yıl Saklambaç gazetesinin Fotoroman Artisti Yarışması'nı kazanmayı başardı. 1968'de "Yedi Adım Sonra" filminde aldığı rolle de sinemaya adım attı. İlk başrolünü ise 1970'de Atıf Yılmaz'ın yönettiği "Kara Gözlüm" filminde, ilerleyen yıllarda birçok yapımda daha birlikte rol alacağı Türkan Şoray'la oynadı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan taziye mesajında, "Türk sinemasının usta aktörlerinden Kadir İnanır'ın vefat ettiğini büyük bir üzüntüyle öğrendim. Sayın Kadir İnanır'a Allah'tan rahmet niyaz ediyor; ailesine, yakınlarına, sevenlerine ve tüm sanat camiamıza başsağlığı dileklerimi iletiyorum" ifadelerini kullandı.

Haberi üzüntüyle öğrendiğini söyleyen Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, "Kendisine Allah'tan rahmet; ailesine, sevenlerine ve sanat camiamıza başsağlığı dilerim" dedi.

CHP Grup Başkanı Özgür Özel mesajında İnanır için, "Halktan, emekten yana duruşuyla, sanatına kattığı değerle gönüllerimizde silinmeyecek bir iz bıraktı" dedi.

Ekrem İmamoğlu adına Instagram hesabında, "Onurlu, namuslu, haksızlığa boyun eğmeyen bir adamdı ve bu yüzden onu sevdik" mesajı paylaşıldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, Sen Türküler Söyle filminde Hayri karakterini, "yüreğinde hissederek", "Ben gidiyorum, kendi bildiğim türküleri söylemeye... " sözlerini alıntıladı.

"Türkülerin tükenmesin, yattığın yer incinmesin, mekanın cennet olsun Kadir abi" dedi.

Komedyen Cem Yılmaz, "Kıymetli büyüğümüz, sinemamızın devi Kadir İnanır abimizin mekanı cennet olsun, başta ailesi tüm sevenlerinin başı sağolsun. Gönüllerde yaşayacak, unutulmayacaktır" mesajıyla İnanır'ı andı.

15 Nisan 1949'da Ordu'nun Fatsa ilçesinde doğan Kadir İnanır, 70'li yılların başında sinema oyunculuğuna başladı.

Kariyeri boyunca 180'den fazla filmde rol aldı.

"Selvi Boylum, Al Yazmalım", "Yılanların Öcü", "Bir Yudum Sevgi", "Ah Güzel İstanbul" ve "Tatar Ramazan" gibi filmlerdeki performanslarıyla yıldızlaştı.

Adana Altın Koza Film Festivali'nde ayrı dönemlerde "Yaşam Boyu Onur Ödülü" ve "Cumhuriyetin 100. yılında ''Sinemamızın Yüzü'' Ödülü"ne layık görüldü.

Altın Portakal Film Festivali, Altın Koza Film Festivali ve Ankara Film Festivali'nde "En İyi Erkek Oyuncu" ödüllerine layık görüldü.