Tony Boulos
Çin, dünya ülkelerini kasıp kavuran, eşi benzeri görülmemiş bir ekonomik durgunluğa neden olan koronavirüs salgınına neden olduğu suçlamalarıyla karşı karşıya. Bu konuda iki söylem mevcut. Bunlardan ilki; Çin’in koronavirüsün ciddiyetini gizlediği, salgın hakkındaki bilgileri Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve ülkelerin önleyici tedbirler almasını engelleyecek şekilde sakladığı varsayımı. Birinciyi tamamlayan ikinci söylem ise koronavirüsün aralık ayında ortaya çıktığı Wuhan şehrindeki epidemiyoloji laboratuarından sızdığı.
Uluslararası dava
Batı ülkeleri, yalnızca koronavirüsün yayılmasından sorumlu tutmakla kalmadıkları Çin'e aynı zamanda en üst seviye suçlamalar da yöneltiyorlar. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Şansölyesi Angela Merkel ile İngiliz ve Avusturalyalı yetkililerin suçlamaları bir yana, ABD Başkanı Donald Trump da koronavirüsü ‘Çin virüsü’ şeklinde adlandırıyor. Resmi sessizliğini koruyan müttefiki Rusya bile önde gelen bir mikrobiyolog olan Prof. Peter Chumakov’un dilinden Çin’i, koronavirüsün Wuhan’daki laboratuarda yapılan ‘oldukça çılgın’ faaliyetler sonucunda ortaya çıkışıyla suçladı.
Uluslararası hukuk, ihmal veya örtbas nedeniyle afetlere neden olan devletlerin cezalandırılmasını öngörüyor. Birçok taraf Çin'e karşı bu tür bir suçlama üzerinde çalışıyor. Nitekim Batı ülkelerinin veya uluslararası şirketlerin Çin'den yüzlerce milyar dolarlık kurgusal tazminat almak ve ülkeye mali yaptırımların, Batı pazarlarına erişimi sınırlayan ticari bir ablukanın uygulanması için uluslararası yargıya başvurmaları bekleniyor. Washington bunu açık bir şekilde duyurmuştu.
Çin’in Lübnan Büyükelçisi Wang Kejian (Büyükelçilik)
Ortak bir "düşman"
Çin’in Lübnan Büyükelçisi Wang Kejian, Batı'ya yöneltilen suçlamalar karşısında şiddetle ülkesini savundu. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı haberde açıklamaları yer alan Wang Kejian, konuya dair şunları söyledi:
“İnsanlığın ortak düşmanı olan bu hastalık, ülke sınırları tanımıyor, ırklar arasında ayrım yapmıyor. Öyle ki şu ana kadar 82 bin 816 vakanın görüldüğü, 4 bin 632 ölüm vakasının meydana geldiği Çin, bu salgından etkilenen ilk ülke oldu. Salgının küresel durumu halen çok ciddi. Haksız suçlamalar hastalıkla mücadeleye yardımcı olmadığı gibi bireyler arasında paniğe, tutuculuğa ve muhalefete neden olur. Bunlar da hastalıkla mücadele etmedeki uluslararası iş birliğine zarar verir. Nitekim ülkeler arasındaki ideolojik farklılıklar aşılmalı, asılsız suçlamalar ve şüpheler yayılmamalı, hastalıkla mücadele siyasileştirilmemeli, yalanlar yayarak sorumluluktan kaçılmamalıdır.”
“Yarasa yemiyoruz!”
Wang Kejian, Çin'in salgın hastalıklarla dolu uzun tarihi hakkında şöyle diyor:
“Nüfus yoğunluğu yüksek olan Çin, diğer birçok ülke gibi zaman zaman salgın hastalıklara maruz kalmıştır. Birçok kişinin ölümüne neden olan veba ve çiçek hastalığı bunlardan bazılarıdır. Halkın sağlığını önemseyen Çin hükümeti ise hastalıkları önlemek ve kontrol altına almak için yasalar geliştirmek, aşı kampanyalarını yoğunlaştırmak, bulaşıcı hastalıklar için sürveyans ve erken uyarı yeteneklerini geliştirmek, aktif olarak uluslararası işbirliğine bağlılık gibi bir dizi önlem almıştır. SARS, kuş gribi ve benzeri salgınlarla mücadeleden dersler alınmış, tecrübe edilmiştir. Bu da halk sağlığı için ciddi tehlikeler oluşturan veba, tüberküloz ve AIDS gibi temel bulaşıcı hastalıkların etkili bir şekilde kontrol edilmesine yardımcı olmuştur. Bugün sık sık el yıkamak ve yemek çubuğu kullanmak gibi temizlik alışkanlıklarını benimsemenin önemi konusunda halkın farkındalığı artıyor. Vahşi hayvan yemek, Çin’de yasa dışı bir eylemdir. Hayatımda hiç pazarlarda yarasa satıldığını, restoran veya evlerde yarasa yendiğini görmedim.”
Bir ‘Hollywood Komplosu’
Ülkesinin salgını kontrol altına alışına değinen Wang Kejian sözlerin şöyle sürdürdü:
“Çin, bu salgının ülke içi hareketini kesti. İşlerin, üretimin, pazarların ve okulların kademeli şekilde açılarak çalışmalarına düzenli bir şekilde devam etme süreci başladı. Ancak henüz yurt dışından vaka gelmeye devam ediyor. Bu nedenle tam bir zafer ilan edilemez. Salgının tekrarlanmasını önlemede ve söz konusu vakaların ülkeye girişini kontrol altında tutmada alınan katı tedbirler sürüyor.”
Wang Kejian, yıllar önce filmlerde ya da kitaplarda resmedilen bir ‘komplo teorisi’ hakkında da şu değerlendirmede bulundu:
“Bulaşıcı hastalıkları konu edinen birçok edebiyat ve sinema eseri mevcut. Tıpkı bir Hollywood filmi olan ‘Contagion’ (Salgın) gibi… Birçoğu filmin konusunun Kovid-19 salgınına benzediğine inanıyor. Bu yüzden yazar, modern toplumun er ya da geç bir salgından etkileneceğini, buna hazırlıklı olmamız gerektiğini söyledi. Bunun anlamı, insanlığın her zaman son derece uyanık olması, ölümcül bulaşıcı hastalıklar gibi ortak zorluklara dikkat edilmesi, bu konuda aktif çalışmaların yapılması gerektiğidir. Virüsün kaynağını belirlemek, bilimsel bir konudur. Cevabı edebiyat veya sinema eserlerinde aramak yerine bilim adamları ve uzmanlar tarafından yürütülen çalışmalara ve araştırmalara başvurmalıyız.”
Haksız suçlamalar
Wang Kejian, ABD Başkanı’nın WHO’nun Pekin’e “yandaş” olduğu yönündeki iddialarını da reddetti:
“Salgın başladığından bu yana görevlerini aktif bir şekilde yerine getiren WHO, ülkelerin salgınla başa çıkmalarına yardımcı olmada, tarafsız ve adaletli bir uluslararası iş birliğini desteklemede önemli bir rol oynamıştır. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres gibi isimler ile Fransa, Almanya, İngiltere ve Japonya gibi birçok ülke, örgüte destek verdiğini vurguladı. BM Genel Kurulu, WHO’nun oynadığı rolün önemini doğrulayan bir kararı oybirliğiyle kabul etti. G-20 ülkeleri ise salgına verilen uluslararası yanıtın koordinasyonu ve bu rolün sağlam kılınması konusundaki kararlılığını ve taahhüdünü tam olarak destekledi. Tüm bunlar, uluslararası toplumun ortak görüşünü yansıtıyor. Desteğe ihtiyaç duyan ülkelere yetenekleri dahilinde yardım sağlamaya hazır olan Çin, salgının neden olduğu ölü sayısında bir artış gördüğünde siyasi bir amaçla değil, insanlık duygusu ile yardım eli uzatır. Diğer yandan Çin halkı, uluslararası toplumun Kovid-19’la mücadelede onlara verdiği değerli desteği ve yardımı asla unutmayacak.”
Çok kutuplu dünya düzeni
Wang Kejian açıklamasında küresel öapta karşı karşıya kalınan sınava dikkat çekti:
“Koronavirüs salgını, insanlığın ortak bir kadere bağlı olduğu gerçeğini bir kez daha hatırlattı. Ancak Kovid-19, iyi ve kötü zamanlarda yan yana durmamız gerekliliğini hatırlatan ilk afet olmadığı gibi belki sonuncusu da olmayacak. Dünya, ekonomik küreselleşme döneminde geleneksel ya da geleneksel olmayan güvenlik testleriyle karşı karşıyadır. Nitekim gücü ne olursa olsun hiçbir ülke küresel krizden izole olamaz ya da başkalarını hesaba katmadan yalnızca kendini koruyamaz. Dünya ülkeleri, salgınla mücadelede ortak eylem yoluyla çalıştıkları sırada şunun farkında derin bir şekilde varacak: Küresel riskler ve zorluklarla yüzleşmenin, yeryüzünde güzel diyarlar kurmanın yolu ancak ve ancak dayanışmadan, iş birliği ve entegre çabalardan, çok kutupluluğa ve insanlık için gelecekte ortak bir toplum kavramına bağlılıktan geçer.”
Pekin'in dünyayı yönetme arzusu ve bunu yapma yeteneği hakkındaki sorulara yanıt veren Wang Kejian açıklamalarının devamında Çin’in uluslararası iş birliğine verdiği öneme dikkat çekti:
“Uluslararası hegemonya teorisine katılmayan Çin, çok kutupluluğu destekleyen ve bunu güçlendirmenin gerekliliğini vurguluyor. Çin aynı zamanda salgınla etkili bir şekilde mücadele etme ve onu kontrol altına almada uluslararası iş birliğine önem veren ve bunun için çalışan, BM ve WHO’nun lider rolünü güçlü bir şekilde destekleyen bir ülkedir.”
