ABD ve Çin arasında ‘koronavirüs barışı’ sağlanacak mı?

Çin'in BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Li Baodong (BM)

Tunus ve Fransa, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla nasıl başa çıkılacağı konusunda ABD ve Çin arasında aylarca süren anlaşmazlıklar ve suçlamalardan sonra nasıl bir çözüm bulunacağı konusuyla ilgili olan ve ‘son’ olarak nitelendirilen diplomatik bir çabayı yönetiyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) olası rolü BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in koronavirüs tehdidine karşı uluslararası işbirliği çağrısının yanı 90 sün sürmesi planlanana ateşkes çağrısı yapılıyor.
23 Mart'ta Antonio Guterres'in salgınla mücadele yollarını güçlendirmeyi amaçlayan acil ve küresel bir ateşkes çağrısı yapmasının ardından Güvenlik Konseyi'nde çabalara başlandı. Guterres bu konunun masaya yatırılması için  BMGK’dan gün talep etti. ABD ve Çin arasındaki farklılıklar, Tunus ve Fransa’nın  tarafından uygulanmaya çalışan diplomatik çabalarının başarısını engelledi. Çin ve ABD  daha önce koronavirüse karşı mücadeleyi öngören tasarıyı veto etmişti.
Şarku’l Avsat’ın diplomatik kaynaklardan edindiği habere göre, diplomatlar 72 saat boyunca ABD ve Çin taraflarının  onay için hazır olup olmadıklarını veya  tasarıyı kesintiye uğramamalarını görmek için sessizce çalışırlarken, BMGK Temmuz ayı boyunca devam edecek bir oylama tarihi belirlenmeden son çabaları sarf ediyor.
Diplomatlar, Almanya’nın, taslak karar üzerinde anlaşma sağlanması olasılığı ile oturumun, New York’taki Birleşmiş Milletler merkezindeki Ekonomik ve Sosyal Konseyin Büyük Salonunda yapılabileceği gibi iki konusu üzerinde durduğunu söyledi. Alman diplomatlar, hali hazırda bu iki konuyla ilgili olarak yapılan tartışmaların ayrıntılarına girmek istemediler. Ancak bu durum BMGK’daki görev süresi bu yılın sonunda sona erecek olan Almanya’nın başarı elde edebilmesi için önem taşıyor.
Tunus ve Fransa tarafından sunulan tasarının mavi mürekkeple çizilmiş son versiyonu ele alındığı, bu da oylamanın mümkün olduğu anlamı taşıyor. Konuyla ilgili Şarku’l Avsat’a konuşan bir diplomat, “Geliştirilen uzlaşma formülü, koronavirüs ile başa çıkma konusunda Güvenlik Konseyi'nde birleşik bir pozisyon almak için mümkün olan en iyi formüldür” ifadesini kullandı. Güncellenmiş  tasarı metninde, Güvenlik Konseyi gündemdeki her durumda genel düşmanlıkların sona ermesini talep eder ve Genel Sekreter’de bu çabaları destekler. Sunulan tasarı yeni tip koronavirüs salgınıyla mücadele için  90 gün boyunca küresel ateşkes talep etmesinin yanı sıra, uluslararası insancıl hukuk ve mülteci hukuku da dahil olmak üzere uluslararası hukuka uygun olarak insani ilkeler, tarafsızlık, bağımsızlık ve tıbbi tahliye gibi konularda insani aktörler tarafından ilgili hizmetlerin sağlanması konularını da içeriyor.
Rusya’dan gelen büyük bir talebe yanıt olarak taslak metinde, bu düşmanlıkların durdurulması ve insani yardımın DEAŞ, el Kaide, Nusra Cephesi  ve BMGK tarafından sınıflandırılan diğer teröristler gruplarla ilişkili tüm grup, kurum ve diğer varlıklara karşı askeri operasyonlar için geçerli olmadığı bildirildi. Talepte ayrıca, BM ülkeleri dahil olmak üzere  sistemin tüm ilgili bölümlerinin yetkileri uyarınca, koronavirüs salgınının yanı sıra silahlı çatışma durumları ve insani krizden etkilenerek yardıma ihtiyaç duyan ülkelere hızlıca yardımcı olmak bulunuyor. Talepte ayrıca BM Genel Sekreteri’nden, BM’ye üye ülkelerdeki salgını ele alma çabaları konusunda güncelleme, silahlı çatışma veya insani krizlerden etkilenen durumlara tanık olmak, barışı koruma operasyonları ve özel siyasi misyonlarca kendilerine verilen öncelikli görevleri yerine getirme yeteneği bulunuyor. Görev ve yetki sınırları dahilinde, özellikle yerlerinden edilmiş kişiler ve mülteci kampları dahil olmak üzere insani yardım sağlanmasını kolaylaştırmak amacıyla salgınla mücadele eden v sahibi ülkelerinin yetkililerine destek sağlamak için barışı koruma operasyonlarını yönlendirmek, operasyonların sürekliliği için Genel Sekreter ve üye devletlerden izin almalarını istemek, operasyonlardaki sorumlu tüm Birleşmiş Milletler personelinin güvenliğini ve sağlığını korumak ve  silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin konularda eğitim vermek için ilave adımlar atmak gibi talepler de yer alıyor. Son olarak salgından en çok etkilenen kadın ve çocuklar için bu etkiyi en aza indirmek adına somut adımlar atmak, salgına uygun ve sürdürülebilir bir yanıt vermek gibi bahsi geçen konularda talepler arasında yer alıyor.