Sudan’da milyonlarca protestocu sokaklara döküldü

Hartum sokakları 30 Haziran’da protesto gösterilerine sahne oldu. (AFP)

Milyonlarca Sudanlı 30 Haziran’da, Askeri Geçiş Konseyi’ni müzakerelere geri dönmeye zorlayan 30 Haziran 2019 gösterilerini anmak ve devrimin gidişatının düzeltilmesi taleplerinin yerine getirilmesi için protesto düzenledi. Geçiş yönetiminin yapısının tamamlanmasını ve arananların Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne teslim edilmesini de isteyen göstericiler başta başkent Hartum olmak üzere birçok şehirde sokaklara indi. Koronavirüs nedeniyle uygulanan sağlık tedbirlerine rağmen protestolara katılım geniş çapta gerçekleşti.
Direniş Komiteleri (Aralık Devrimi sırasında mahallelerde kurulan gençlik örgütleri) ve şehit aileleri, vatandaşlara ülkede özgürlük, barış ve adaletin sağlanmasını talep etmek için yürüyüşlere katılma çağrısında bulundu.
Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) bünyesindeki siyasi partiler de Direniş Komiteleri’nin çağrısına yanıt verirken karantinayı göz ardı ederek yandaşlarını gösterilere katılmaya çağırdı. Hartum’un ve diğer birçok şehrin mahallelerinde de 30 Haziran’daki yürüyüşe hazırlıklar yapıldı.
Sudan ordusu ve diğer güvenlik güçleri, Hartum’un merkezine uzanan yolları kapatırken Omdurman, Kuzey Hartum ve Hartum arasındaki hareketliliği engelledi. Sokaklara ve köprülere büyük güçler konuşlandırılarak sokağa çıkma yasağı sırasında hareketliliğine izin verilen gruplara verilen izin de iptal edildi.
Devrime katılan en aktif mahallelerden olan Barri’deki eylemciler, Başbakan Abdullah Hamduk liderliğindeki sivil hükümeti devirmek için değil, devrimin gidişatını düzeltmek için sokaklara çıktılarını haykırdı. Eylemciler ayrıca taleplerinin şehitlerin katillerinden intikam alınması, ekonomik durumun iyileştirilmesi ve geçiş hükümeti yapısının tamamlanması olduğunu vurguladı.
Diğer yandan ülkenin farklı şehirlerinde ve bölgelerinde binlerce kişi sokaklara dökülürken devrik rejime bağlı gruplar, Ulusal Kongre Partisi ve müttefik İslamcı partiler de genel liderlik ve Bakanlar Kurulu önündeki hareketlilikten yararlanarak Beyaz Nil Köprüsü’nü geçmeye çalıştı. Ancak devrimcilerin engelleriyle karşılaştı. Polis ise kalabalığa gaz bombası ile müdahalede bulundu.
Şarku’l Asvat’a konuşan kaynaklar, ülkedeki birçok şehirde benzer gösterilerin yaşandığını aktardı. Eylemciler, devrimin amaçlarının uygulanması çağrısı yaparken Ömer el-Beşir’e karşı protestoların patlak verdiği Atbarah şehri de aynı amaçlarda düzenlenen yürüyüşlere sahne oldu. Ayrıca Darfur bölgesindeki el-Faşer, ed-Daein, Zalingei, El-Cezire Eyaleti’nin Vad Medeni, Kuzey Kordofan Eyaleti’nin el-Ubeyd ile Kassala ve kuzeydeki Port Sudan şehrinde de benzer gösteriler düzenlendi.
30 Haziran 2019 tarihinde milyonlarca Sudanlı, ‘iktidarın, sivillere teslim edilmesi amacıyla ‘dağılmış olan’ Askeri Geçiş Konseyi’ne baskı yapmak için sokaklara akın etti. Gösteriler, ordunun müzakerelere geri dönmesi, geçiş dönemini düzenleyen anayasal belgenin imzalanması, ÖDBG içerisinde askerler ve siviller arasında Egemenlik Konseyi ve Bakanlar Kurulu için güç paylaşımı yapılması ile sonuçlandı.
Başbakan Abdullah Hamduk geçen pazartesi, ilerleyen günlerde kesin kararlar alma taahhüdünde bulunmuştu. Bu çerçevede bazı bakanların görevden alınması, görevlendirilen askeri personelin yerine sivil devlet yöneticilerinin atanmasının hızlandırılması, polis, güvenlik ve istihbarat güçlerinin yeniden yapılandırılması ve ekonomik reformlar için yürütme otoritesinde bakanlık değişikliklerinin yapılması bekleniyor.
Hamduk, devrimcilerin taleplerini ‘değişim lokomotifini doğru rotaya çevirmek için vazgeçilmez meşru ve gerekli kazanımlar’ olarak nitelendirirken hükümetinin de geçiş otoritesi bileşenleri arasında tam bir uzlaşıyla, söz konusu talepleri iki hafta içerisinde tam olarak yerine getirmeye kararlı olduğuna dikkat çekti.
Cumhuriyet savcılığı ise Ulusal Kongre Partisi lideri İbrahim Gandur ve başta eski Vali Enes Ömer olmak üzere bir dizi parti liderinin devrim karşıtı hareketlere katıldığına ve kitleleri ülkede kaosa yol açmaya teşvik ettiğine dair bilgilere ulaşılması sonrasında tutuklanması emri verdi.
Tutuklu liderler ve devrim rejimin mensupları hakkında da şiddet eylemlerine karıştıkları ve kaosa yol açtıkları gerekçesiyle Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturma yürütülüyor.
Egemenlik Konseyi’ne ve Bakanlar Kurulu’na sunulan Direniş ve Devrim Komiteleri talepleri ise ‘savaşın sona erdirilmesini hızlandırma, kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşma, geçiş hükümeti yapılarını tamamlama ve geçiş mekanizmasına katılım üssünü genişletme’ başlıklarını kapsadı.