Kahire, su haklarına ‘zarar verecek’ her türlü anlaşmaya karşı çıkacağını duyurdu

Mısır, Etiyopya’nın ‘Nahda Barajı’ nedeniyle su payının azalmasında endişe ediyor. (Reuters)

Afrika Birliği’nin Mısır, Etiyopya ve Sudan’a, Addis Ababa tarafından inşa edilen Nahda (Rönesans) Barajı’nın doldurulması ve işletilmesi konusunda nihai bir anlaşmaya varmaları için verdiği sürenin sona ermesine bir hafta kalan Kahire, su hakkına saldırıda bulunan, payına ‘zarar verecek’ ve halkının yaşamını etkileyecek olan herhangi bir anlaşmayı kabul etmeyeceklerini söyledi. Mısır Su Kaynakları Bakanı Muhammed Abdulati de ülkesinin ‘güçlü bir devlet’ olduğunu ve birimlerinin dosyayla ilgilendiğini ifade etti.
Mısır, Etiyopya’nın Nil Nehri’nin ana kolu üzerine kurduğu barajın su payını azaltmasından endişe ediyor. Mısır sularının yüzde 90’ı Nil Nehri’nden karşılanıyor.
Mısır, Sudan ve Etiyopya arasında yaklaşık 10 yıldır devam eden müzakereler, üç tarafın kabul edeceği bir anlaşmaya varılmasını sağlayamadı. Bu durum Mısır’ın geçen ay dosyayı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) taşımasına neden oldu. Güney Afrika’nın başkanlığındaki AfB geçen cuma günü kendi gözetiminde yeni müzakereler başlatılmasını kabul etti. Açıklamada yasal ve teknik sorunları çözmek için bir komite kurulmasına ve iki hafta içerisinde bir anlaşmaya varılmasına karar verildi.
Mısır, Nahda Barajı konusunda Etiyopya ile iş birliği yapma konusunda iyi niyet ve istek göstermeye önem verdi. Ancak Etiyopya, daima müzakerelerin yürütülmesine engel oldu. Resmi MENA haber ajansına göre Bakan Abdulati dün yaptığı açıklamada, “Mısır, güçlü bir devlet. Tüm birimler, Nahda Barajı dosyası üzerinde çalışıyor. Hakkının ihlaline izin vermeyecektir. Haklarını hafife alan veya halkının yaşamını etkileyen bir anlaşmayı kabul etmeyecektir” ifadelerini kullandı.
Mısırlı Bakan, Etiyopya tarafının Washington’daki üçlü müzakerelerde kabul edilenlerden vazgeçtiğini, dolumu bireysel şart ve vizyonuna göre yapma konusunda ısrar ettiğinin altını çizdi. ABD’nin de diyaloga katıldığını belirten Bakan, bunun üç ülke arasındaki müzakere sürecinde en olumlu zamanlardan biri olduğuna işaret etti. Washington’da yapılan ve 2019 yılının kasım ayında başlayıp geçen şubat ayının sonlarında Etiyopya’nın çekilmesine kadar süren müzakereler, ABD Hazine Bakanlığı ve Dünya Bankası’nın gözetiminde gerçekleştirildi. Etiyopya, Mısır’ın paraf attığı nihai anlaşmayı reddetmişti.
Abdulati, kurak Mısır’ın su varlığının Nil Nehri’ne dayalı olduğunu söyledi ve bu nedenle nüfusun Mısır tarihi boyunca Nil Nehri kenarına yoğunlaştığını vurguladı. Ayrıca Sudan için de çökme korkusu nedeniyle barajın güvenliğinin yüzde 95 oranında öneme sahip olduğuna işarette bulundu. Ancak Mısır’ın yüzde 90 oranında su güvenliği, kuraklık ve bununla ilgili durumlar ile ilgilendiğini söyledi.
Mısır Su Kaynakları Bakanı, Kahire’nin Nil suyundan yaklaşık 55,5 milyar metreküp paya sahip olduğuna işarette bulundu. Nahda Baraj’ının doldurulmasının kuraklık döneminde Mısır’ı etkileyeceğini vurguladı. Kuraklık dönemlerinde Etiyopya’dan depolamayı azaltma talebinde bulunduklarına belirten Abdulati, “Washington’da bu konuda uzlaştık ancak Etiyopya tarafı buna uymadı” dedi.
Kahire, Etiyopya’dan Mısır ve Sudan halkları için bağlayıcı yazılı bir anlaşma ile güvence sağlamasını istiyor. Etiyopya ise bunu kabul etmiyor. "Etiyopya barajının Mısır için endüstriyel ve insani açılardan bir kuraklığa neden olacağını vurgulayan Mısırlı Bakan’a göre bu durum kuraklıkla birleşmesi halinde büyük bir kriz yaratacak. Sudan'ın güvenliğini sağlamak için yürütülen teknik konulara ek olarak Mısır'a zarar vermeden doldurma sürecini yasallaştırma çabasına da işaret etti.
Kahire’nin daima bölgeyi istikrara kavuşturma ve Nahda Barajı konusunda yapılacak herhangi bir diyalog için istikrarlı bir sistem kurmaya çalıştığını belirten Abdulati, AfB’nin müdahalesinden umutlu olduğunu kaydetti.
Bakan, Nahda Barajı’nın yıkılmasının Sudan’ı tamamen yok etmek anlamına geldiğini ifade etti. Sudanlıları endişelendiren bir diğer tehlikeye de işaret eden Abdulati, Etiyopya’nın inşa ettiği barajın diğer barajları da etkileyebileceğinin altını çizdi.
BMGK tarafından geçen çarşamba akşamı yapılan açıklamada, Almanya başkanlığında, temmuz ayı boyunca Mısır, Sudan ve Etiyopya arasındaki Nahda Barajı krizindeki gelişmelerin izleneceği belirtildi. BMGK yönetimi, geçen pazartesi günü düzenlenen oturumla temmuz ayı için Fransa’dan Almanya’ya geçti. Belirlenen gündeme göre Nahda Barajı krizi gelişmeleri yakından takip edilecek ve gerektiğinde konuya dair bir toplantı düzenlenecek. BMGK, Mısır Dışişleri Bakanlığı tarafından sunulan mutabakata dayanarak geçen pazartesi günü bir oturum düzenlemişti. Oturumda Mısır, BMGK’yı ‘Etiyopya'yı bir anlaşmaya varılana kadar barajı doldurmak için tek taraflı önlemler almamaya mecbur bırakacak bir karar vermeye’ çağırmıştı.