İran’da koronavirüs kaynaklı ölüm vakası 12 bini aştı

Sağlık Bakanı suçu ekonomik faaliyetlerin başlatılmasında buluyor

Tahran’ın merkezindeki bir caddede dün trafik sıkışıklığı görülürken, bulaş ve ölüm vakalarında artış yaşandı (Reuters)

İran’da en yüksek ölüm vakasının kaydedildiği ‘Kara Gün’ün ardından, koronavirüsün neden olduğu ölümlerin sayısı 12 bini aştı. Sağlık Bakanı suçu ekonomik faaliyetlerin yeniden başlatılmasına atarken, baskıların artması durumunda bazı sırları açıklayacağı konusunda uyardı. Medyada daha kötü koşullara yönelik tehlike çanları çalarken Tahran valisi, başkentin kırmızı alarm seviyesine ulaşması halinde durumu kontrol altına almanın zorlaşacağı uyarısında bulundu. Başkentte bulunan koronavirüsle mücadele yetkilisi, Tahran’da kısıtlamaların yeniden uygulanması ve tüm faaliyetlerin iptal edilmesi gerektiği konusunda ısrar etti.
Sağlık Bakanlığı sözcüsü Sima Sadat Lari, son 24 saat içerisinde koronavirüs sebebiyle 153 kişinin hayatını kaybettiğini, 2 bin 691 kişinin ise enfeksiyon kaptığını bildirdi. Son vakalarla birlikte İran genelindeki vefat sayısı toplamı 12 bin 84’e, enfekte vaka sayısı ise 248 bin 379’a yükseldi.
Sağlık Bakanlığı, yeni vakalar arasında bulunan bin 625 kişinin tedavi görmek üzere hastaneye yatırıldığını doğrularken, resmi veriler, yoğun bakım ünitelerinde tedavilerine devam edilen kritik vaka sayısının 3 bin 309 olduğuna işaret ediyor. Buna paralel olarak, yine resmi rakamlara göre, salgın için belirlenen merkezlerde yapılan bir milyon 872 binden fazla koronavirüs tanı testine göre ülke genelindeki iyileşen vaka sayısı 209 bin 463’e yükseldi.
İran yetkili makamlarının virüsten en fazla etkilenen bölgeler için belirlediği kategorizasyona göre, Sağlık Bakanlığı 9 eyaleti kırmızı statüsünde gösterirken, 10 eyalet alarm durumunda veya turuncu statüde kaldı. Yetkililer, ülkenin kuzey doğusundaki Horasan Razavi’ye ve kuzey Mazenderan eyaletlerine zorunlu olmadığı sürece seyahat edilememesi çağrısında bulunurken, batı ve güney eyaletleri salgının yoğunlaştığı bölgeler olarak kalmaya devam ediyor. Öte yandan Tahran ülkenin kuzeyinde, orta bölgelerinde ve doğusunda alarm durumunda olan eyaletler listesinin başında yer alıyor.
İran medyası, günlük en yüksek ölüm vakasının kaydedilmesi ve yetkililer tarafından kırmızı ve alarm seviyesinde olarak sınıflandırılan eyaletlerdeki dikkat çeken vaka artışı sebebiyle önceki günü, koronavirüs salgınının “en kara günü” olarak niteleme noktasında hemfikir. İranlı yetkililerin son haftalarda ülkede böyle bir gelime yaşanmadığını savunurken, Sağlık Bakanı Said Nemeki gelişmeyi “ikinci dalga” olarak tanımlamadan virüs salgınında “yeni bir dalga” meydana geldiğini duyurmuştu.
Devrim Muhafızları’na bağlı Fars Haber Ajansı, İran gazetelerinin manşetlerine işaret ederek, “eşi görülmemiş istatistikler ve acı haberler koronavirüs salgının yeni bir yükselişini gösteriyor. Dört ay sonra, sadece 24 saat içinde 200 kişinin hayatını kaybetti, bu da ülke genelindeki salgında tehlike çanlarının çaldığına işaret ediyor” ifadelerine yer verdi.
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani dün yapılan bakanlar kurulu toplantısında, Sağlık Bakanlığı’na, sağlık protokollerine uymayan aşırı kalabalık merkezleri kapatma yetkisi verildiğini ve ikinci bir emre kadar düğünler ve cenaze merasimlerinin yasaklandığını açıkladı. Ruhani, zorunlu maske kullanımına vurgu yaparak, kurala uymayanlara hizmet verilmesinin engelleneceğini duyurdu. Ruhani, “hükümet daireleri, metrolar, tüneller ve otobüslerde maske kullanmanın zorunludur. Tüm vatandaşların işbirliğiyle daha huzurlu günlere ulaşmayı umuyoruz.” ifadelerine yer verdi.
Sağlık Bakanlığı Tahran’ı kırmızı kategoride göstermese de, Tahran eyalet valisi Anuşirvan Muhsini Bendebi, “Alarm durumu bizim için kırmızı kategori anlamına geliyor. Çünkü Tahran’ın kendine özgü sorunları var” dedi ve “Eğer Tahran kırmızı kategoriye girerse, durumu kontrol altına almak güçleşir.” sözleriyle ilavede bulundu. Bendebi ayrıca, buradaki çalışmanın yoğunlaştırılması gerektiği çağrısında bulundu.
Tahran Koronavirüsle Mücadele Komitesi Başkanı Ali Rıza Zali dün yaptığı açıklamada, kısıtlamaların yeniden getirilmesi konusunda ısrar ederken, başkent sakinlerinden, şehir içi hareketliliği en düşük seviyeye indirmeleri ve hükümet dairelerinin faaliyetlerinin de yüzde 50’ye düşürülmesi çağrısında bulundu. Zali ayrıca, önümüzdeki hafta yapılacak tüm sınavların ertelenmesini, tüm programlar ve etkinliklerin iptal edilmesini talep etti.
İran’daki bir televizyon kanalına yaptığı açıklamalarda Zali, “Kısıtlamalar yeterli düzeyde değildi. Tahran’ın bir hafta boyunca kapsamlı karantinaya alınması gerekiyor.” ifadelerine yer verdi ve son 48 saat içinde Tahran’daki vaka sayısı artışının rekor seviyelere ulaştığını belirtti.
Hükümet ajansı ISNA’ya göre de, başkentte nüfusun en yoğun olduğu dört mahallede durum gittikçe kritik bir hal alıyor.
Zali, Tahran’da son gelişmeleri görüşmek için acil bir toplantıyla bir araya gelen yetkililerine, sağlık bakanlığı ve hükümet yetkilileri vaka sayısı ve ölüm oranlarının artışının ardından Tahran’da kısıtlamaları yeniden uygulama olasılığının bulunduğunu günler öncesinde açıkladıklarını belirtti.
Bu arada, hükümete bağlı bir yayın organı olan “İran” gazetesinin yayınladığı idari bir kararnameye göre, Sağlık Bakanı Yardımcısı Kasım Can Babayi, Tahran’daki üç tıp üniversitesinin rektörlerine, bütün hastanelerin koronavirüs hastalarını kabul etmekle yükümlü olduğu yönünde bir mektup gönderdi.
Bununla eş zamanlı olarak, Sağlık Bakanı Said Nemeki dün yaptığı açıklamada, “İran koronavirüs salgınını önlemede ileri gelen ülkeler arasında yer alıyor” sözleriyle kendi performansını savunarak, “bu aşamaya kolay ulaşılamadığını” ifade etti.
Nemeki, önceki gün yaptığı açıklamada, ülkesinin koronavirüs salgınında yeni bir dalganın başlangıcına şahit olduğunu duyurduğu ve Sağlık Bakanlığı’nın uyarılarını dikkate almayan tarafları suçladığı tavrından uzaklaşarak, Sağlık Bakanlığı’nın koronavirüsle mücadelede, “bakanlığa tahsis edilen bütçenin sadece yüzde 30’unu aldığını” belirtti.
Nemeki, eğer baskıya maruz kalırsa gizli sırları ifşa edeceği tehdidinde bulunarak, “Ekonomik faaliyetlerin yeniden başlamasının vaka sayılarını artıracağını biliyorduk, bu bizim bilgisizliğimizden değil, bilakis ekonomik baskılardan kaynaklanıyordu. Eğer daha fazla baskıya maruz kalırsak, bazılarının bilgisi olmayan şeyleri söylemek zorunda kalacağız.” ifadelerine yer verdi.
İran, hükümetin karantina tedbirlerini tamamen reddetme kararı almasıyla 11 Nisan’da ekonomik faaliyetlerine yeniden başladı. Diğer eyaletlerde ekonomik faaliyetlerin yeniden başlamasından bir hafta Tahran da diğerlerine dahil oldu.
Eyaletler arası seyahatin yasaklanmamasıyla birlikte, virüsün neredeyse hiç bulunmadığı eyaletler salgının merkezi haline geldi.
İç çekişmeler ve vaka sayıları üzerindeki şüpheler, yabancı medya kuruluşlarını ve İran’daki araştırma merkezlerini resmi rakamların sıhhati konusunda araştırma yapmaya itti.
BBC Farsça’nın en son bir hizmeti olan güncel bir araştırma, bahar sonuna kadar İran’daki kurban sayısının “26 binin üzerine çıkma olasılığının” bulunduğu gösteriyor. Bu ilan edilen resmi rakamların iki katı anlamına geliyor.
İran Sağlık Bakanlığı, ülkedeki koronavirüs salgının başlangıcından itibaren ilk üç ay boyunca, koronavirüs sebebiyle 8 bin 339 kişinin vefat ettiğini açıklamıştı. Ancak BBC, İran Medeni Hal Kayıtları Kurumu’nun, bu dönemde fazladan 19 bin vaka kaydettiğine dikkat çekti.
Ölüm vakalarının iki katı olduğu bilgisi yeni değil. Geçtiğimiz mayıs ayında İran Parlamentosu, kurumsal web sitesinde gerçek vaka sayısının resmi rakamların sekiz ila on katı olmasını beklediği bir araştırmanın sonuçlarını yayınladı. Daha sonra kaldırılan bu araştırma, İran’daki ölüm vakalarının iki katı olduğunu göstermişti.