Avrupa, Ankara’ya karşı Atina’yı desteklemek konusunda birleşti

Josep Borrell ile Heiko Maas (AFP)

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, AB dışişleri bakanlarıyla iki gün süren görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, Türkiye'nin Yunanistan ile gerginliği azaltmayı kabul etmemesi durumunda Ankara'ya uygulanacak yaptırımlar listesinin 24 Eylül'de ele alınmak üzere hazırlandığını açıkladı. Borrell’in açıklamasına göre, Ankara'ya yaptırım uygulanması öncesindeki son aşamaya gelindiği anlaşılıyor.
Borell,‘Yasadışı sayılan tüm eylemlere’ odaklanacağını belirttiği yaptırımların Türk halkını, gemileri ve Türkiye’nin ekonomisini etkileyeceğini, hatta Ankara’nın Avrupa’ya ait limanları kullanmasının engelleneceğini belirterek “Farklı sektörlerdeki faaliyetlerle ilgili prosedürler benimseyebiliriz. Nitekim Türk ekonomisi, Avrupa ekonomisi ile bağlantılı” ifadelerini kullandı.
Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas ile ortak basın açıklamasında bulunan Borrell, Türk savaş gemilerinin Kıbrıs ve Yunanistan kıyılarında konumlanmasını ‘çok tehlikeli bir durum’ olarak nitelendirdi. Ancak buna rağmen, Türkiye ile Yunanistan arasındaki ihtilafta diplomatik bir çözüme ulaşmak için siyasete son bir şans verilmesi gereğini vurguladı. Reuters’ın iki diplomattan aktardığı haberine göre, Türkiye'nin AB’ye üyelik başvurusuna ilişkin müzakerelerin geri çekilmesi, yaptırımlardan biri olarak gündeme getirilebilir. Diğer yandan, NATO'da yer alan iki müttefik arasındaki anlaşmazlığı çözmek için diplomasiye bir fırsat verilmesi gereğini vurgulayan Alman Bakan Maas, Doğu Akdeniz'de olup bitenler nedeniyle Türkiye ile ilişkilerde yaşanan ‘gerginlik’ten bahsetti. Ülkesinin Türkiye ve Yunanistan arasındaki arabuluculuk görevini üstlenen Bakan Maas, “Avrupalıların dayanışma içerisinde Yunanistan ve Kıbrıs'ın arkasında birleştiğini” vurguladı. Aynı zamanda sular konusundaki hukuki sorunların uluslararası mahkemelere başvurarak çözülmesi çağrısında bulundu. AB dışişleri bakanlarının gayrı resmi görüşmelerinin ilk gününde açıklamada bulunan Maas, Türkiye ve Yunanistan'ı doğrudan diyaloğa giriş noktası sayılması için askeri manevraları durdurmaya çağırmıştı. Yunanistan, herhangi bir diyaloğa girmeden önce Ankara'nın savaş gemilerini geri çekmesi şartı koşarken, Türkiye ‘ön şartları olmayan’ bir diyalog başlatmak istiyor.
Dandias, ülkesinin yanında durmak ve Türkiye'ye yaptırımları incelemek için "Avrupa dayanışmasına güveniyor" dedi.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, söz konusu ortak açıklama öncesinde, Yunanistan’ın yanında durmak ve Türkiye’ye yönelik yaptırımları ele alırken Avrupa’nın dayanışmasına güvendiğini dile getirmişti. Nitekim Bakan Dendias, Ankara’ya yaptırım uygulamayı şu ana kadar reddeden ve Yunanistan’ın Türkiye’nin tarafını tutmakla suçladığı Almanya’ya üstü kapalı eleştiride bulunmuştu.
Diğer yandan, Reuters’a konuşan diplomatlar ise Türkiye’nin Akdeniz’deki gerilimi azaltmayı ve işbirliğini kabul ettiği taktirde Avrupa pazarına ve 450 milyon tüketicisine daha fazla erişim ile ‘ödüllendirilebileceğini’ öne sürdü. Nitekim şu anda Türkiye’nin ihracatının yarısı, çoğu Almanya, İtalya ve İngiltere’ye olmak üzere AB ülkelerine gerçekleştiriliyor. Türkiye'nin Avrupa'dan ithalatı ise, ülkenin toplam ithalatının yüzde 40'ını oluşturuyor. Türkiye, AB ile 1963'te ortaklık anlaşması, 1995’te ise gümrük anlaşması imzalamıştı.
Bertelsmann Stiftung Enstitüsü'nden siyasi analist Christian Hanelt, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Türkiye’nin, özellikle içinde bulunduğu ekonomik kriz dolayısıyla, AB ile gelişen mali ve ekonomik ilişkilere ihtiyacı var. Bu da, Avrupalı ​​karar vericilere müzakere etmek, Türk hükümetinden ticari ve politik tavizler elde etmek için alan tanıyor” değerlendirmesinde bulundu.
AB ile Türkiye arasındaki ‘anlaşmazlıklar’ listesinin Yunanistan ile arasındaki çatışmanın ötesinde çok uzun bir liste olduğuna dikkat çeken Hanelt, “Demokrasi, insan hakları meseleleri, Kürt sorunu, Libya, Suriye, göç ve Türkiye'nin Avrupa'daki vatandaşları ile ilişkisi meselesi de bu listeye dahil” dedi. Borrell, Türkiye ile diyaloğun iki taraf arasında anlaşmazlığın olduğu ‘tüm meseleleri’ ele alacağını, ancak önceliğin Yunanistan ile arasındaki anlaşmazlık olduğunu ifade etmişti.
Diğer yandan, Avrupalı ​​bakanlar Belarus'a yönelik olası yaptırımları da tartıştı; Temsilci Borrell, yaptırımların hedef alacağı 20 üst düzey yetkiliden oluşan bir liste hazırlandığını bildirdi. Nitekim AB, Aleksandr Lukaşenko’nun iktidara geldiği ve ülkede büyük protesto dalgalarına neden olan son başkanlık seçimlerinin sonuçlarını tanımıyor. Yaptırımların Lukaşenko’yu hedef alıp almadığına değinmeyen Borrell, ‘üst düzey yetkilileri’ hedef alacağını söylemekle yetindi. Aynı zamanda Rusya'yı Minsk'e yönelik müdahalesini durdurmaya çağırdı.