Zayed Hediyye
Libya’nın batısındaki kentlerde düzenlenen protesto gösterileri Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz es-Serrac’ın, İçişleri Bakanı Fethi Başağa’nın görevden alındığını ve hakkında soruşturma açılacağını açıklamasına yol açtı.
Meydanlardaki protesto eylemlerinin etkileri bir hafta sonra Libya’nın başkenti Trablus’un siyasi sahnesinde de görülmeye başlandı. Başağa’nın görevden alınması, gösterilerle nasıl başa çıkılacağı konusunda iki isim arasındaki anlaşmazlığın ardından gerçekleşti.
Kararın, Türkiye’nin iki ismi yakınlaştırma çabaları bağlamında, Başağa’nın Ankara ziyaretinden ve bazı Türk yetkililerle görüşmesinden saatler sonra alınmış olması dikkat çekiciydi.
Serrac’ın bu ani kararının, başkent liderleri arasındaki anlaşmazlık kulislerinde daha fazla ayrıntıyı ortaya çıkaracak bir çok sonucu olması bekleniyor. Görevden alınmasından saatler sonra Misrata’da Başağa’yı desteklemek için yapılan gösterilerde, UMH Başkanının kararının protesto eden Misrata Tugayları ve Serrac’ın askeri kolu arasında olası çatışma işaretleri görülmeye başlandı.
Serrac’ın kararı
Serrac’ın kararı, UMH Savunma Bakanlığı’na bağlı güçler ve İçişleri Bakanlığı’na bağlı güçler arasında neredeyse silahlı bir çatışmaya dönüşen anlaşmazlıktan saatler sonrası alındı
UMH Başkanlık Konseyi, yaptığı açıklamada, İçişleri Bakanı Fethi Başağa’nın tedbir amaçlı görevden alındığı ve kararın yayınlanmasından sonraki 72 saat içinde hakkında Başkanlık Konseyi nezdinde idari soruşturma açılacağı ifade edildi.
Açıklamada, “İçişleri Bakanı hakkında, açıklamaları, izin kararları, göstericilerin gerekli şekilde korunmasının sağlanması, ayrıca son günlerde Trablus’ta ve bazı diğer şehirlerde meydana gelen gösteriler ve ardından yaşanan olaylar hakkındaki beyanları ve göstericilerin haklarının ihlal edilmesi hususlarında soruşturma açılmıştır” ifadelerine yer verildi.
Başkanlık Konseyi, bakanlığın görevini yürütmek üzere İçişleri Bakanı Yardımcısı Halid Ahmed et-Ticani Mazin’in görevlendirildiğini kaydetti.
İçişleri Bakanı, karara itaat ettiğini açıkladı. Soruşturma oturumunun da kamuya açık şekilde yürütülmesini isteyen Başağa, “Ben hesap vermeye hazırım ve saklayacak bir şeyim yok” dedi.
Yenilenmiş eski bir anlaşmazlık
Serrac ve güçlü İçişleri Bakanı arasındaki anlaşmazlıklar ve rekabet hakkında konuşmak, Libya arenasında yeni bir durum değil. Nitekim Libya kaynakları, birkaç ay önce de Başağa’nın Serrac’ı devirip, onun yerine geçmeye çabaladığını servis etmişti.
Bu görüşler, Trablus milislerinin askeri gücünü dağıtmak amacıyla geçtiğimiz aylarda Başağa’nın attığı adımlara dayanıyordu.
Serrac’ın tartışmalı kararını açıklamasından önce ve sonra yaşananlar, bu görüşü destekleyici nitelikte. Zira açıklamadan saatler önce Misrata’da, ‘şehrin evladı Başağa dışında, başkentte iktidardaki herkesin düşmesini’ talep eden kitlesel halk gösterileri düzenlendi. Görgü tanıkları, karar sonrasında Misrata’dan Trablus’un doğusuna hareket eden askeri gücün fotoğraflarını yayınladı. Görüntüler, birkaç yıl önce başkenti kontrol etmek amacıyla Misrata ve Trablus milisleri arasında yaşanan çatışmaları akla getirdi.
Görünen o ki Serrac, bu yakın tehlikeyi Misrata’dan algıladı. Medya ofisine göre Başağa’nın görevinden alındığı açıklamasının hemen ardından, başkenti korumak ve son gelişmelere cevap vermek için ortak bir güç oluşturma konusunun ele alındığı genişletilmiş bir güvenlik toplantısı düzenlendi.
Karar karşısında bölünme
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre beklenildiği üzere Serrac’ın kararı, UMH’nin iç kampında ve Başağa’nın destekçileri arasında bölünmeye yol açtı. Misrata şehrinden eski Devlet Konseyi Başkanı Abdurrahman es-Suveyhili, “Başkanlık Konseyi’nin kararları, doğru olup olmadığına bakılmaksızın, tüm hükümet üyeleri için bağlayıcıdır ve reddi istifayı gerektirir” dedi.
Suveyhili, “Suiistimal, normal durumlarda kabul edilemez. Savaş durumlarında yüksek bir bedelle bir isyana dönüşür. Durum, derhal ele alınmalı ve tereddüt etmeden çözülmelidir” ifadelerini kullandı.
Öte yandan siyasi aktivist ve UMH’ye bağlı Burkan el-Gadab (Öfke Volkanı) Güçleri Medya Ofisi üyesi Celal el-Gubi, Serrac’ın kararına karşı bugün (30 Ağustos) protesto gösterisi düzenleme çağrısı yaptı. Gubi, Misrata Devrim Tugayları’nın UMH’nin “saçmalığına” son vermek ve hain Fayiz es-Serrac’ı devirmek için seferber olduğunu kaydetti.
Çatışma hali
Başkent Trablus’ta yaşanan hızlı gelişmelere ilişkin olarak siyaset bilimci Dr. Ahmed el-Abbud, Independent Arabia’ya yaptığı açıklamada, “Bu adımdan, Serrac ile Başağa gibi siyasi emelleri olan hükümetin bazı isimleri arasında bölünme noktasına ulaşan anlaşmazlık durumunun kamuoyuna ilan edildiği sonucu çıkarılabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Abbud, “Türkiye Savunma Bakanı’nın cuma günü (29 Ağustos) Başağa ile görüşmesi, Serrac ve İçişleri Bakanı arasında bir uzlaştırma girişimiydi. Birleşmiş Milletler’in (BM) güvenlik çerçevesini tamamlayan bir siyasi çerçeve arayışı ve Berlin tavsiyeleri ile Kahire Bildirgesi’nde uzlaşı sağlananlar arasında bir araya getirilen 5+5 diyaloğu kapsamında Başağa, Serrac ile uzlaşıyı kabul etmedi. Çünkü bu, Serrac’ı sahneden uzaklaştırma, ‘yeni bir Başkanlık Konseyi veya Ulusal Birlik Hükümeti kurma başta olmak üzere oluşturulabilecek yeni organlarda, Libya’nın batısında’ ön safta olma hırsına aykırıdır” dedi.
Serrac ve İçişleri Bakanı arasındaki anlaşmazlığın sonuçlarının yakında ortaya çıkacağını söyleyen yetkili, “Bu, başkentteki silahlı tugaylar arasında bir bölünme durumuna yol açacak” ifadelerini kullandı.
Dr. Ahmed el-Abbud, “Trablus milisleri, sokağın baskısı altında, ayrıca protesto halinin genel bir duruma dönüşmesi ve UMH liderleri arasında yaşanan anlaşmazlıklar açısından, Trablus sokaklarında taraf olmak için iki seçenekle karşı karşıya kalacak. Böylece radikal İslamcı milislerle çatışmalara girecek” dedi.
Askeri değişiklik
UMH Başkanlık Konseyi, Albay Selahaddin Nemruş’un Savunma Bakanı olarak görevlendirildiğini ve Korgeneral Muhammed el-Haddad’ı Genelkurmay Başkanı olarak atadığını duyurdu.
Bu atamalar, Serrac’ın, artan halk hoşnutsuzluğa cevaben hükümet değişikliği ilan etmesinden birkaç gün sonra gerçekleşti.
