Meşru yönetim, Husilerin Sana Havalimanı’nı insani yardım uçuşlarına kapatma kararını kınadı

Sana Uluslararası Havalimanı (Reuters)

Yemen hükümeti, Husi milislerin Sana Uluslararası Havalimanı’nı insani yardım ve Birleşmiş Milletler (BM) uçuşlarına kapatma kararına sert çıktı. Hükümet, milislerin bu kararı Hudeyde Limanı’ndaki ithalattan elde edilen gelirlerin çalınması ve Yemenlilerin muzdarip olduğu siyasi ticaretin örtbas edilmesi için aldığını bildirdi.
İran destekli Husi milisleri, Sana Uluslararası Havalimanı’nın BM ve örgütleri tarafından yürütülen tüm insani yardım uçuşlarına bugün itibariyle kapatılacağını duyurmuş, buna gerekçe olarak da yakıt eksikliği olduğunu öne sürmüştü.
Yemen Dışişleri Bakanlığı’nın Twitter hesabından yapılan açıklamaya göre meşru hükümet, BM Yemen Özel Temsilcisi’nin Sana Uluslararası Havalimanı’nı Yemen Havayolları aracılığıyla uluslararası ve ticari doğrudan uçuşlara açma önerisini dört aydan uzun bir süre için onaylamış, Husiler ise bu öneriye karşı çıkmıştı.
Açıklamada, havalimanının kapatılmasının “Hudeyde’deki petrol gelirlerinden elde edilen en az 50 milyar riyallik petrol türevi gelirin çalınmasını örtbas etmeye yönelik aciz bir girişim” olduğu, “bu gelirlerin Yemen’deki memur maaşlarına tahsis edildiği” kaydedildi.
Yemen'e ithal edilen akaryakıt miktarının 2020 yılında 2019'a nazaran yüzde 13 arttığını, nitekim Husi kontrolü altındaki bölgelerdeki “akaryakıt krizinin düzmece olduğunu” belirten Yemen Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasının devamında şu ifadelere yer verildi:
“2020 Ocak ila Ağustos ayları arasında Yemen'e en az 302 milyon ton petrol türevi tedarik edildi. Yemen’in bu konudaki ihtiyacını en az 11 ay süreyle karşılamaya yetecek olan bu miktarın yüzde 53’ü Husi kontrolündeki bölgelere dağıtıldı. Çoğu Hudeyde Limanı aracılığıyla getirildi. Hudeyde Limanı, 2020 yılı boyunca akaryakıt ithalatının önde gelen merkezi olmaya devam etti. 2020 Ocak ila Ağustos ayları arasında 120 milyon tondan fazla petrol türevi limana vardı. Bu rakam, Husi kontrolü altındaki alanların en az 7 aylık ihtiyacını karşılamak için yeterli.”
Yemenli gözlemcilerin ifadelerine göre Husiler söz konusu adım ile uluslararası topluma ve BM’ye şantaj yaparak Hudeyde Limanı’na yakıt ithalatını düzenleyen mekanizmayı etkisizleştirmeye çalışıyor.
Darbe grubunun kararı, Husilerin kontrolü altındaki bölgelerde 4 aydır ciddi bir akaryakıt krizi yaşandığı bir dönemde geldi. Öncesinde ise grubun BM’nin arabuluculuğunda varılan geçici anlaşmayı geçen yıl sonlarında ihlal etmesi ve akaryakıt sevkiyatları ücretlerinden elde edilen, devlet memurlarına ödenecek gelirden yaklaşık 60 milyon doları yağmalamasının ardından meşru hükümet Hudeyde Limanı’na akaryakıt ithal etme mekanizmasını dondurma kararı almıştı.
Husilerin iddialarının aksine, hazırlanan bir hükümet raporu, grubun kontrolü altındaki alanlarda mevcut olan yakıt miktarının tüketicilerin ihtiyaçlarını ekim ayı sonuna kadar karşıladığını ve devam eden krizin liderler tarafından yönetilen karaborsayı güçlendirmek amacıyla milisler tarafından uydurulduğunu ortaya koydu.
Meşru hükümet, Hudeyde limanına akaryakıt ithal etmek için kargoların gümrük vergilerinden kaynaklanan finansal gelirlerin yağmalanmasını engelleyecek bir mekanizmayı hareket geçirmeye çalışıyor. Buna karşılık Husi grubu ise daha önce de kendi kontrolleri altındaki bölgelerde iletişim hatlarını kesmenin yanı sıra hastaneleri kapatma ve ulaşımı felç etme tehdidinde bulunmuştu.
Meşru hükümet ile Husiler arasında BM himayesi altında geçtiğimiz yıl imzalanan anlaşma, sevkiyatlar sırasındaki vergi ve gümrük vergi gelirlerinin çalışanlarının maaşlarının ödenmesi için Hudeyde’de bulunan Merkez Bankası şubesinde özel bir hesaba aktarılmasını sağlamıştı. Ancak grubun yaklaşık 60 milyon doları yağmalaması, meşru hükümetin anlaşmayı askıya almasına neden olmuştu.
Meşru hükümet 26 Ağustos’ta, tüm gelirlerin Husi milislere bağlı olmayan yeni bir özel hesaba yatırılması veya BM’nin bu gelirlerin korunmasını garanti etmesi şartıyla hükümetin kalan gemilerin girişine izin vereceği yeni bir girişim sunduğunu bildirdi.
Hükümet girişimi; “petrol türevleri mekanizmasının güçlendirilmesini ve Merkez Bankası Hudeyde şubesindeki özel hesaptan çekilen fonların geri alınmasını görüşmek üzere ortak toplantılar düzenlenmesi, son dönemde özel hesaba aktarılanlar ya da yeni gelecek gemilerin sonraki aşamasında alınacak olan meblağların 2014 yılı kamu hizmeti listelerine göre kamu sektörü çalışanlarının maaşlarını ödemek için kullanılmasını sağlamak üzere bir mekanizma üzerinde anlaşmak” gibi başlıklar içeriyor.
Diğer yandan BM Yemen Özel Temsilcisi Martin Griffiths, geçen hafta yaptığı açıklamada Husilerin kontrolü altındaki bölgeleri etkileyen ciddi yakıt sıkıntısından büyük bir endişe duyduğunu dile getirmiş, “Yakıt yetersizliği, siviller üzerinde yaygın insani felaketlere yol açıyor” ifadelerini kullanmıştı. Griffiths’in ofisinden yapılan açıklamada şu ifadelere yer verilmişti:
“Hudeyde Limanı üzerinden Yemen’e ticari akaryakıt ithalatının devam etmesini sağlamak için acil bir çözüm bulmak ve gelirlerin 2014 yılı kamu hizmeti listelerine göre kamu sektörü çalışanları maaşlarını ödemek için kullanılmasını sağlamak üzere iki tarafla aktif temasta bulunmaya devam ediliyor.”
Açıklamada ayrıca iki taraftan bir araya gelerek kamu sektörü çalışanları maaşlarının liman gelirlerinden ödenmesine yönelik mekanizmayı görüşmesi istendi. Ancak bu tür bir toplantının henüz gerçekleştirilmediği kaydedildi.