İsrail’de 40 ilçeyi kapatma kararı restleşmelere neden oldu

Netanyahu’ya yönelik düzenlenen gösteriler sürüyor. (Reuters)

İsrail’de koronavirüs ile mücadele, Sağlık Bakanlığı’nın virüsten etkilenen bölgelere kapsamlı karantina tedbirleri uygulama kararı alması ve ardından söz konusu kararın protesto edilmesi için yapılan çağrılarla siyasi bir meseleye dönüştü. Hükümet dün akşamdan geçerli olmak üzere 40 ilçede akşam saat 19.00’dan sabah 05.00’a kadar kısmı karantina tedbirleri uygulanmasına kararı verdi.
Sağlık Bakanlığı gece karantinası kararı kapsamındaki ilçelerin yetkilileriyle konuyu görüşerek bir dizi yeni kısıtlamalar daha getirdi. Kısıtlamalar şöyle sıralandı:
- Akşam 19.00’dan sabah 05.00’a kadar ikamet mahallinden 500 metre uzağa çıkılamayacak.
- Özel olanlar dışında kurumsal eğitim faaliyetleri yürütülmeyecek.
- Yasak saatler süresince hayati öneme sahip gıda marketleri ve eczaneler dışındaki tüm ticarethaneler kapalı tutulacak.
-Düğün ve cenaze merasimleri iptal edilecek.
- Kamuya açık alanlarda 20, kapalı mekanlarda ise 10 kişiden fazla kişinin bir araya gelmesine müsaade edilmeyecek.
Koronavirüsle Mücadele Ekibi Başkanı Prof. Dr. Ronni Gamzu, alınan bu tedbirleri geçen haftanın başında teklif olarak sunmuş, Başbakan Binyamin Netanyahu da onay vermişti. Bunun üzerine dini grupların liderleri, radikal Yahudi belediyelerin başkanları ve ayrılıkçı Arap belediyelerin başkanları kararı protesto ettiklerini duyurdular.
Avigdor Liberman da kararı reddedenlere katılırken hükümetin kararlarında çelişkilerin bulunduğunu söyledi. Bu sebeple hükümetin aldığı kararları uygulamamaya çağırdı. Diğer yandan Başbakan Binyamin Netanyahu, dini grupları siyasi müttefiklerinin emirlerine boyun eğmek ve parti menfaatini halkın sağlığının önüne geçirmekle suçladı. Ancak Netanyahu alınan tedbir kararından geri atarak başta radikal Yahudi gruplar olmak üzere kararı protesto edenleri razı etmek için bir diyalog süreci başlattı. Kararı uygulamama düşüncesi adeta tüm toplumu tehdit eden “bir modaya” dönüştü ve böylece ülkeye kaos hakim oldu.
Prof. Gamzu, İsrail şehirlerini birkaç renge ayıran “renk” politikasını yürürlüğe koymak için bir proje önermişti. Söz konusu projeye göre hiçbir vakanın görülmediği bölgeler yeşil, az sayıda vakanın görüldüğü bölgeler sarı, vaka oranlarının yüksek olduğu ancak durumun kontrol altına tutulduğu bölgeler turuncu, çok sayıda vakanın görüldüğü ve durumun kontrol dışına çıktığı yerler kırmızı, vaka ve ölüm oranlarının yüksek, riskin büyük olduğu yerler ise koyu kırmızı kategoriye ayrılıyor.
Bu derecelendirme, karantina tedbiri uygulanmasına karar verilen en az 40 ilçenin kırmızı kategoride bulunduğunu ortaya koydu. Başbakan Netanyahu söz konusu planı onayladı ve bakanlar düzeyindeki koronavirüs ekibinin düzenlediği toplantıya başkanlık etti. Haklarında karantina kararı verilen ilçelerin büyük bir kısmının radikal Yahudilerden ve Araplardan oluştuğu ortaya çıktı.
Diğer yandan ilçelerin belediye başkanları önerilen bu kategorilendirmeye ırkçı olduğu gerekçesiyle karşı çıktılar. Radikal Yahudiler ise Netanyahu’yu “farz olan ibadetleri yerine getirmeyi umursamayan din düşmanlarına” boyun eğmek ve sağcı blokta Netanyahu ile kurdukları ittifak bozmakla tehdit ettiler. Tevrat Muhafızları Partisi’nin (Şas) başkanı ve İçişleri Bakanı Aryeh Deri, karantina kararı alınan ilçelerin kapatılmasının gereksiz olduğunu ve bu tedbirin yalnızca radikal Yahudilerin ve Arapların arasındaki yoksulların zayıflaması anlamına geldiğini bildirdi. Bakan Deri, kendisini destekleyenlerin bu kararı protesto ettiğini, 9 gün sonra başlayacak olan Yahudi bayramlarındaki ibadetlerin yerine getirileceğini vurguladı.  Ayrıca koronavirüsle mücadele eden profesyonel ekibin, birçok bilim adamının itiraf ettiği üzere, bir süre sonra tüm İsrail’i karantina altına alacağını kaydetti. Bakan açıklamasında “Peki şimdi neden kısmi karantina uyguluyorsunuz?” diye sordu.
Eşkenazi dini partilerinin parlamento bloğu olan Birleşik Tevrat Yahudiliği (Yahadut HaTora) Bloğu Başkanı Yaakov Litzman da parti tabanının karantina kararını protesto kararı aldığını duyurdu. Söz konusu karantina kararını iptal etmediği takdirde Netanyahu ile ortaklıklarının bozulacağı konusunda uyardı.
Netanyahu, söz konusu tehditlerin ardından kısıtlama kararını durdurdu ve sokağa çıkma yasağının süresini bir saat daha azaltarak akşam 20.00’dan sabah 05.00’a çekti. Ancak bu adım da muhalifleri tatmin etmeye yetmedi. Bu sebeple karşılıklı bir anlaşmaya varılıncaya kadar alınan tedbir kararlarının uygulamaya konulmasının ertelenmesine karar verildi.
Liberman, hükümetin bu karardan geri çekilmesini ultra-Ortodoks Yahudilere boğun eğme olarak değerlendirdi ve Netanyahu’nun sadece radikal yandaşlarının gönlünü almak ve ekonomide adeta duvara çarpmak için tüm İsrail’i karantinaya zorlayacağını söyledi. Liberman bu sebeple hükümetin aldığı kararları protesto etmeye çağırdı. Ayrıca sağlık tedbirlerine uymayan ve virüsü büyük ölçüde kendi aralarında yayan kırmızı kategorideki kasabaların karantinaya alınması için hükümeti doğru bir siyaset takip etmeye mecbur bırakmak çağrısında bulundu.
Muhalefet kanadından Meretz Partisi Başkanı Nitzan Horovitch de Netanyahu’nun bir başbakan olarak değil, önüne gelen herkesin üzerinde baskı kurduğu omurgasız biri gibi hareket ettiğini savundu.
İsrail Sağlık Bakanı dün sabah yaptığı açıklamada, son 24 saat içinde 3 bin 425 kişinin Kovid-19 virüsünden etkilendiğini, ilk salgın vakasının tespit edildiği mart ayından bu yana kayıtlara geçen günlük en yüksek bulaş sayısı olan 3 bin barajının aşılarak yeni bir rekor kırıldığını bildirdi. Bakanlık, dün yaklaşık olarak 39 bin vatandaşa koronavirüs testi yapıldığını, test sonuçlarının yüzde 8,7’sinin pozitif çıktığını ve koronavirüs teşhisi konulduğu belirterek bu oranın oldukça yüksek olduğunu vurguladı.
Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre dün gece yarısından sabah saat 08.00’e kadar 311 kişiye koronavirüs teşhisi konuldu. Böylece aktif vaka sayısı toplamı 277 bin 723’e yükseldi.
Salgının patlak verdiği mart ayından bu yana ülke genelinde kaydedilen toplam vaka sayısı 135 bin 43’e ulaştı. 127’si solunum cihazına bağlı, 463’ü kritik durumda olmak üzere ülke genelindeki hastanelerde tedavi görenlerin sayısı da 920 oldu. Yoğun bakım hasta sayısındaki artışın bin 26’ya ulaşan toplam ölümlerin artacağının göstergesi olduğu kaydedildi.