Esed’in dayısı ‘Ebu Rami’ Kovid-19 nedeniyle öldü

Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed’in dayısı Muhammed Mahluf

Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed’in dayısı Muhammed Mahluf, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tedavisi gördüğü başkent Şam’daki hastanelerden birinde 88 yaşında hayatını kaybetti.
Rami Mahluf’un oğlu Ali, Instagram hesabından “Allah sana rahmet etsin, mekanını cennet eylesin dedem” notuyla Muhammed Mahluf’un fotoğrafını paylaştı.
Ebu Rami (Rami’nin babası) lakabıyla bilinen Muhammed Mahluf’un son yirmi yılda devlet kurumlarına başkanlık etmesi, Suriye ekonomisinde önemli bir rol oynama ve oğlu Rami’nin yükselişini sağlamasına imkân tanıdı.
Muhammed Mahluf, ölümünden önce Esed ve Rami arasında çıkan anlaşmazlıkta arabuluculuk rolü üstlendi. Nitekim daha önce iki taraf Rami’nin Telekom başta olmak üzere Suriye’de sahip olduğu şirketler üzerinde ihtilaf yaşanmıştı. Ancak baba Mahluf’un arabuluculuk girişimi, Rami’nin mallarına el koyma kararlarının çıkmasını ve Telekom başta olmak üzer Suriye’de farklı alanlarda hizmet veren şirketlerinin dağılmasını önleyemedi.
Mahluf’un içinde bulunduğu kriz, 2019 yazında Suriyeli yetkililerin, başında bulunduğu ve savaş yıllarında eylemlerinin ‘insan yönünü’ oluşturan ‘El-Bustan Vakfı’na el koymasıyla başladı. Vakfa el konulmasının ardından ona bağlı silahlı gruplar da dağıldı. Suriye hükümeti Aralık ayında 2011 yılından bu yana, savaş süresince vergi kaçakçılığı ve yasadışı kar elde etmekle suçlanan Mahluf, karısı ve ortakları da dahil olmak üzere bir dizi iş adamının taşınır ve taşınmaz mal varlıklarına el koymak için bir dizi karar yayınladı. Esed, geçtiğimiz Ekim ayında ‘boşa harcanan tüm devlet mallarının’ geri alınacağını vurguladı. Şam'da olduğuna inanılan Mahluf, Nisan ayında Facebook'ta yeni bir hesap açtı. Ardından bu ay kendisini ‘güvenlik bürokrasisinin’ kurbanı olarak gösterdiği iki video yayınlayarak birtakım açıklamalarda bulundu. Suriye hükümetinin, hazineye ödenmesi gereken vergilerin bir parçası olarak yaklaşık 180 milyon dolar ödemesini istemesinin ardından Mahluf ‘emniyet valfi’ olarak nitelediği videoda Esed’den GSM şirketinin batmaktan kurtulması için müdahale etmesi çağrısında bulundu. Mayıs ayına gelindiğinde Adalet Bakanlığı, Mahluf’a devlete olan borcu nedeniyle geçici olarak seyahat yasağı getirdi. Son tutuklamalarla birlikte tutuklanan Mahluf destekçilerinin sayısının 200’e yükseldiği belirtildi. Muhammed Mahluf, Suriye’nin sahil kenti Cebla’ya bağlı Bustan el-Başa köyünde Cuma günü toprağa verilecek. Muhammed Mahluf’un serveti, merhum Hafız Esed’in eşi, Beşşar’ın annesi ve Muhammed Mahluf’un kardeşi olan Enise Mahluf’a kaldı. Muhammed Mahluf, iş hayatına bir havayolu şirketinde memur olarak başladı. Muhammed Mahluf Hafız Esed’in 1970’te yönetimin başına gelmesinin ardından Suriye ekonomisinde basamakları hızla tırmanmaya başladı. Zira Hafız Esed, Mahluf’u, ülkenin en önemli ekonomi kurumları arasında yer alan tütün işletmesi Rice ve Emlak Bankası müdürlüğüne getirdi. Sonraki süreçte petrol satışlarına yönelen Mahluf, Suriye’de petrol alanında çalışan tüm şirketlerin ortağı oldu.
Muhammed Mahluf, 2000 yılında hayatını kaybeden damadı Hafız Esad'ın en güçlü gölge iktisatçısı ve görünmez destekçisi oldu. Beşşar Esed’in yönetimin başına geçmesiyle birlikte, Esed’in dayısının oğlu Rami Mahluf, amcasının oğluyla birlikte 20 yıldan kısa bir süre içinde Suriye ekonomisinin büyük bir bölümünü kontrol altına aldılar. Muhammed Mahluf, sürekli aile ortaklığının gölgesinde kaldı ve hiçbir ticari ortaklıkta ismi geçmedi ta ki Avrupa Birliği’nin (AB) Ağustos 2011 tarihli yaptırım listesine dahil edilene kadar. AB, Esed ile yakın ilişkisinden dolayı Mahluf’a yaptırım uyguladı. 2015 yılında banka hesaplarından sızdırılan belgelerde Mahluf’un İsviçre’de çok sayıda şirketin yöneticiliğini yaptığı ortaya çıktı.