Lübnan’da Maliye Bakanlığı konusunda yaşanan çatışma din adamları arasında tartışma yarattı

Maruni Patriği Beşara er-Rai, 20 Eylül’de bir vaaz verdi. (Ulusal Ajans)
Maruni Patriği Beşara er-Rai, 20 Eylül’de bir vaaz verdi. (Ulusal Ajans)
TT

Lübnan’da Maliye Bakanlığı konusunda yaşanan çatışma din adamları arasında tartışma yarattı

Maruni Patriği Beşara er-Rai, 20 Eylül’de bir vaaz verdi. (Ulusal Ajans)
Maruni Patriği Beşara er-Rai, 20 Eylül’de bir vaaz verdi. (Ulusal Ajans)

Emel Hareketi ve Hizbullah'ın oluşturduğu Şii ikilinin yeni Lübnan hükümetinde Maliye Bakanlığı’nı koruma talebi, siyasi arenadan dini koridorlara doğru genişledi. Öyle ki Maruni Patriği Mar Beşara Butrus er-Rai, “Bir mezhep hangi sıfatla belirli bir bakanlığı kendisininmiş gibi davranır?” diye sordu. Rai’nin çıkışına cevap veren Caferi müftü Mümtaz Şeyh Ahmen Kablan ‘ABD’nin sopası ve Fransa’nın havucu ile mezhepler için ayrılan kotaların bir parçasının ya da tamamının iptal edilmesini kabul etmeyeceklerini’ vurguladı.
Şii ikilinin Maliye Bakanlığı’nı elinde tutma talebi, hükümeti kurmakla görevli Mustafa Edib’in bakanlık pozisyonlarını yönetme ısrarı doğrultusunda yeni hükümet sürecini daha da karmaşık hale getirdi. Bu durum, Şii ikilinin vetoya yönelmesine yol açtı. Öyle ki bu veto, devletten finansal harcama gerektiren kararlar hakkında Cumhurbaşkanı'nın ve Başbakan’ın yanı sıra Maliye Bakanı’nın da imzasıyla yürütme makamına katılabildiklerine inandıkları Maliye Bakanlığı pozisyonu rotasyonu şartıyla geldi.
Maruni Patriği, 20 Eylül’de verdiği vaazda konuya dair şunları söyledi:
“Bir mezhep hangi sıfatla belirli bir bakanlığı kendisininmiş gibi davranır ve siyasi felce, ekonomik, finansal ve yaşamsal durgunluğa sebep olana kadar hükümetin oluşumunu engeller? Reform yolundaki siyasi güçler anlaşması üçgeni, ‘mini bir kurtarma, siyasi deneyime sahip bağımsız uzmanlar hükümeti ve bakanlık rotasyonu nerede? Değişiklik yapılan anayasanın (Taif Anlaşması) 95’inci maddesine geri dönersek; Paragraf B’yi açıkça okuyalım: Bakanlıklar da dahil olmak üzere birinci sınıftaki görevler, uzmanlık ve yetkinlik ilkelerine bağlı kalarak hiçbir mezhebe tahsis edilmeksizin Hristiyanlar ve Müslümanlar arasında eşit olarak paylaşılacaktır. Bu madde gafletle değiştirildi mi yoksa güç ve zorbalık mı dayatılıyor?”
Lübnan’ın çok yönlü demokratik sisteminde bu durumun kabul edilemez olduğunu belirten Maruni Patriği sözlerini şöyle sürdürdü:
“Hangi anayasa bir bakanlık pozisyonunun tekele alınmasına izin verir? Özelleştirmeye ve tekele mezhep merkezli değil, anayasal açıdan karşı çıkıyoruz. Bu karşı çıkışımız belirli bir mezhebe yönelik değildir. Aksine bir sınıfın ulusal karar alma mekanizmasını ve egemenliğini kaybetmiş bir devlet üzerinde hegemonyasını kurması amacıyla bakanlıklar ve mezhepler arası eşitlik kavramını çürüten sapkınlığına ve üniter boyutuyla ulusal ortaklığın baltalanmasına karşıyız.”
Hükümeti kurmakla görevli Mustafa Edib’e de ‘anayasaya uyma, halkın ve dünyanın beklediği bir hükümet kurma’ çağrısında bulunan Rai sözlerine şöyle devam etti:
“Koşullara boyun eğmeye, ertelemeye veya özür dilemeye gerek yok. Kadersel açıdan sorumluluk almak, cesurca bir vatanseverlik konusudur. Sizi destekleyenler bunu bir hükümet kurmanız için yaptılar. Özür dilemeniz için değil. Tüm kusurlarına rağmen Lübnan rejimi halen parlamenter bir demokrasidir ve hükümetin kurulması, bunu sağlayacak ismin görevlendirilmesi, bu isme güven verilmesi ya da verilmemesi mekanizmalarını da içerir. O halde bırakın parlamento kendi yoluna gitsin. Sen buradasın ve yalnız da değilsin. Bizim açımızdan bakacak olursak; bir hükümet kurduğumuzda varlığımızı ve sistemimizi yeniden gözden geçirmeye hazır değiliz. Lübnan’ın tercihleri, tüzüğü ve demokrasisi pahasına tavizleri kabul edemeyiz. Tüm bileşenler meşruiyet sınırlarına girmeden ve kendi projelerinden vazgeçmeden sistem değişikliğini tartışmaya hazır değiliz. Cumhurbaşkanı'nın dediği gibi; devlette bir değişiklik yok. İster Lübnanlılar isterse Lübnanlı olmayanlar tarafından taşınan yasa dışı ve istilacı silahların hakimiyeti ortasında sistemi değiştirmenin ne gibi bir faydası var?”
Beşara er-Rai açıklamasının devamında Lübnan'ın tarafsızlık ilkesine dikkat çekti:
“Lübnan sisteminin yeniden gözden geçirilmesi, yetki ve rol dağılımı, ‘onu ihtilaflardan, anlaşmazlıklardan, bölgesel ve uluslararası savaşlardan etkisiz hale getirerek’ gerekirse Lübnan'ın üç boyutunda tarafsızlığını tesis ettikten sonra tamamlanacaktır. Bu boyutlar devletin tüm topraklar üzerindeki egemenliğini başkaları olmaksızın silahlı kuvvetleriyle sağlaması, herhangi bir dış saldırganlığa karşı kendisini savunması ve dış politikasını uygulamasına imkan verilmesidir. Aynı şekilde Lübnan Arap ailesinin kalbinde, başta Filistin halkının hakları olmak üzere halkların hakları, mülteci ve yerinden edilmişlerin ülkelerine geri dönüşleri açısından ve yakınlaşma, diyalog ve istikrar bakımından özel bir role ve misyona sahiptir.”
Caferi müftü Şeyh Ahmed Kablan ise söz konusu sözlere cevap mahiyetindeki açıklamasında şunları söyledi:
“Hükümet bir kişiye ait değildir. Ülke de hiç kimsenin tekelinde olamaz. Bu halde siyasi sistem, kaçınılmaz olarak başarısızlıkla sonuçlanacaktır. Kalkınma kesin olarak gereklidir. 20 yıllık zaman sona erdi. Talebimiz, geçmişte bazılarının mezhep merkezli bir formülle oluşturduğu ve halen üzerinde ısrar ettiği formülden kaynaklanıyor. Bir sivil devlet veya devlet ile insanları bölen bir mezhep merkezli devlet arasında seçim yapın. Kotalar mezheplere tahsis edildiği sürece bizim ve sizin aranızda misliyle muamele ilkesine göre hüküm vereceğiz. ABD’nin sopası ve Fransa’nın havucu ile mezhepler için ayrılan kotaların bir parçasının ya da tamamının iptal edilmesini kabul etmeyeceğiz. Asla uluslararası, bölgesel veya yerel bir öldürme oyununa dahil olmayacağız. Bu ülkenin nefretin veya tuzakların kurbanı olmasına izin vermeyeceğiz. Tüm bu günlerde ortaya atılan silah, bu ülkeyi özgürleştiren, egemenliğini güvence altına alan ve haritayı onaran araç olmalıdır.”
Hizbullah'ın silahlarına da atıfta bulunan Kablan “O halen bunu Lübnan ve Lübnanlılar için bir garanti olarak yapıyor” ifadesini kullandı.
Caferi Müftü, hükümeti kurmakla görevli yetkiliye hitaben de şunları söyledi:
“Ülke ve bölge küller altında bir kömürdür. Bu nedenle dengelerle oynanamaz ve bu ülkenin krizi ateşe verilemez. Çünkü Lübnan’da yaşananlar, bölgedeki dünya savaşından kaynaklanmaktadır. Washington, Lübnan’ı Amerikanlaştırma ve Yahudileştirme savaşına sokmaya çalışıyor. Bu bağlamda Lübnan ile savaşıyor ve teslim olma karşılığında finansal temellemeyle onu içeriden havaya uçurmaya çalışıyor. Tavrımız tüm mezhepler, bölgeler ve egemenlikler açısından Lübnan’ın temel çıkarlarına odaklanmaktır. Bu olduğu seçimimiz tüm dünya bizi kuşatmak için bir olsa bile teslim olmamaktır.”



Yemen Cumhurbaşkanlığı: Babülmendep'teki kuvvetlerin yeniden konuşlandırılması planlı bir askerî adım

Yemen'deki Güney Devleri Tugayları mensupları, Babülmendep Boğazı yakınlarında. (AP)
Yemen'deki Güney Devleri Tugayları mensupları, Babülmendep Boğazı yakınlarında. (AP)
TT

Yemen Cumhurbaşkanlığı: Babülmendep'teki kuvvetlerin yeniden konuşlandırılması planlı bir askerî adım

Yemen'deki Güney Devleri Tugayları mensupları, Babülmendep Boğazı yakınlarında. (AP)
Yemen'deki Güney Devleri Tugayları mensupları, Babülmendep Boğazı yakınlarında. (AP)

Yemen Cumhurbaşkanlığı'ndan bir kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Güney Silahlı Kuvvetleri'nin Babülmendep ve Zubab bölgelerinde gerçekleştirdiği yeniden konuşlanma operasyonunun planlı bir askerî adım olduğunu belirtti. Kaynak, bu adımın Aden'in korunması, Lahic cephelerinin güçlendirilmesi ve Taiz vilayetindeki kuşatmanın kaldırılarak vilayetin kurtarılmasının önünün açılması olmak üzere üç temel hedef taşıdığını söyledi.

Yemen Cumhurbaşkanlığı Medya Danışmanı ve eski Ebû Zür'a el-Muharrami Ofisi Müdürü Cabir Muhammed, Babülmendep ve Zubab çevresinden gerçekleştirilen yeniden konuşlanmanın askerî anlamda bir geri çekilme olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Muhammed, bunun birliklerin yeniden dağıtılması ve çatışmanın seyri açısından daha etkili mevzilerin güçlendirilmesine yönelik bir adım olduğunu ifade etti.

Yeniden konuşlanmayı planlı bir askerî adım olarak nitelendiren Muhammed, operasyonun Aden'i korumayı, Lahic cephelerini güçlendirmeyi ve Taiz kuşatmasının kaldırılması için gerekli koşulları oluşturmayı amaçladığını kaydetti.

Yemen Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Kurmay Albay Macid Abdullah en-Nezili ise Güney Silahlı Kuvvetleri'nin Taiz kuşatmasının kaldırılmasına yönelik tutumunun son derece hassas bir dönemde ortaya konmuş ulusal bir duruş olduğunu söyledi. Nezili, geçici başkent Aden'in korunması ve Taiz kuşatmasının kaldırılmasının, Husilerin ihlallerinden kaynaklanan tehdidin sona erdirilmesi açısından ulusal ve ahlaki bir sorumluluk taşıdığını vurguladı.

gthyj
Yemen Cumhurbaşkanlığı Medya Danışmanı ve Ebû Zür'a el-Muharrami'nin eski ofis müdürü Cabir Muhammed. (X)

Gözlemcilere göre Aden ve çevresindeki vilayetler, stratejik derinliğin yanı sıra siyasi, ekonomik ve toplumsal açıdan da önemli bir ağırlık merkezi oluşturuyor. Bu bölgelerde savunma hatlarının güçlendirilmesi, devlet kurumlarının korunması ve çatışmaların başkent çevresine yayılmasının önlenmesiyle doğrudan bağlantılı.

Cabir Muhammed, açık kıyı şeridinde konuşlanmanın birlikleri saldırılara karşı daha savunmasız hale getirdiğine dikkati çekti. Babülmendep, Zubab ve Meyyun Adası'na hâkim dağlık yükseltilerin ise asıl tehlikeyi oluşturduğunu belirten Muhammed, bu noktaların kontrolünün, bölgeye hâkim olan tarafa kıyı şeridini tehdit etme ve burada konuşlu birlikleri kuşatma imkânı verdiğini söyledi.

Muhammed, birliklerin Babülmendep'e 6 ila 8 kilometre mesafedeki Sukya bölgesinde yeniden konuşlandığını ve böylece cephe hattının menzili içinde kalmayı sürdürdüğünü aktardı.

Güneyli liderlerden biri olan Cabir Muhammed, kıyı şeridine komşu yüksek kesimlerin düşmesinin Lahic ve Aden yönünde ilerlemenin önünü açabileceğini belirtti. Muhammed, özellikle Re's el-Ara ve el-Mudâribe bölgelerinin Aden'deki el-Burayka ilçesine yakınlığına işaret etti.

Dağlık yükseltilerin güvence altına alınmasının kıyı şeridinin korunmasını sağlayacağını belirten Muhammed, bunun birliklere askerî açıdan daha elverişli bölgelerde hareket etme imkânı tanıyacağını ve açık arazideki mevzilerde yaşanan yıpranmayı azaltacağını ifade etti.

Güney Silahlı Kuvvetleri tarafından yayımlanan açıklamada, yeniden konuşlanmanın sahadaki önceliklerin değişmesine yanıt olarak gerçekleştirildiği belirtildi. Açıklamada, bu adımın Husilere karşı mücadeleden veya Taiz kuşatmasını kaldırma çabalarından vazgeçildiği anlamına gelmediği vurgulandı.

Aden'in, devlet kurumlarının ve kent sakinlerinin korunmasının öncelik taşıdığı kaydedilen açıklamada, cephelere destek verilmesi ve mevcut tehditlere karşı koyulmasının da sürdürüleceği ifade edildi. Suudi Arabistan liderliğindeki Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu'nun desteğiyle yürütülen operasyonların, devlet kurumları yeniden tesis edilerek görevlerini yerine getirebilir hale gelene kadar devam edeceği bildirildi.

Yemen Cumhurbaşkanlığı Medya Danışmanı Muhammed, Güney Silahlı Kuvvetleri'nin 5 Ekim'de «Yemen Şafağı» operasyonunun başlamasından bu yana Zubab Havalimanı'na, Babülmendep'in bazı kesimlerine ve Kehbub bölgesine ilerlediğini belirtti. Muhammed, el-Vaziye bölgesi ile kıyıya hâkim yüksek kesimlerin sahadaki önemini koruduğunu, kendi değerlendirmesine göre Kehbub Dağları'nın Yemen hükümetine bağlı güçlerin kontrolünde bulunduğunu söyledi.

Cabir Muhammed, arazinin yapısı, birliklerin konuşlandığı noktalar, karşı tarafın silah kapasitesi ve saldırı yöntemlerinin operasyon planlamasında temel unsurlar olduğunu kaydetti. Birden fazla cephede çatışmanın genişletilmesinin Husi güçlerini dağıtabileceğini ve her bir cephedeki baskıyı hafifletebileceğini ifade etti.

Öte yandan Yemenli askerî kaynaklar, Aden'in güvenliğinin «pazarlık konusu yapılamayacağını» vurgulayarak geçici başkente yönelik her türlü tehdide kararlılıkla karşılık verileceğini bildirdi. Kaynaklar, yaşananların yalnızca askerî birliklerin yeniden konuşlandırılmasından ibaret olmadığını, aynı zamanda zor kullanılarak sahada yeni bir durum oluşturulmasının önlenmesi ve devlet kurumlarıyla ülkenin kaynaklarının korunmasıyla ilgili olduğunu belirtti.

Yemen Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Macid en-Nezili daha önce yaptığı açıklamada, Babülmendep ve Batı Sahili'nin kurtarılmasının silahlı kuvvetlerin asli hakkı olduğunu ifade etmişti. Nezili, uluslararası deniz ulaşımı ve ticaretin güvenliği açısından hayati önem taşıyan boğazın kurtarılması için uluslararası toplumun sorumluluk üstlenerek operasyona katkıda bulunması gerektiğini söylemişti.

Yemen Silahlı Kuvvetleri'nin, Yemen halkını ve ülkenin kaynaklarını koruma ve Husi milislerinin tehditleriyle mücadele etme görevlerini yerine getirirken tek bir safta durduğunu belirten Nezili, «Yemen Şafağı» operasyonunun Husi milislerinin oluşturduğu tehdit ortadan kaldırılana kadar belirlenen hedefler doğrultusunda devam edeceğini vurgulamıştı.


Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında
TT

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

İbrahim Hamidi

Washington, Kürdistan’a uzaktan bakabilir, ne zaman müdahale edeceğine ve ne zaman geri çekileceğine kendisi karar verebilir. Ancak Kürtler coğrafyalarından, tarihlerinden ve onlarca yıla, sınırları aşan “Amerikan ihanetlerinin” bıraktığı acı hatıralardan uzaklaşamaz.

Washington’ın gözünden Irak Kürdistan Bölgesi’nin haritası oldukça açık görünüyor: Petrol ve doğal gaz sahaları, boru hatları, şirketler ve yatırımlar, İran, Türkiye ve Suriye ile sınırlar ve terörle mücadelede bir ortak. Ancak sahadaki tablo çok daha karmaşık. Bağdat’la yaşanan kanlı çatışmalar, isyanlar ve iç savaşlarla dolu bir geçmiş, siyasi, sınıfsal ve aşiret temelli mücadeleler, iktidarı nesilden nesile devreden ancak kendi aralarında da rekabet eden aileler, kendilerine ait silahlı güçleri, güvenlik birimleri ve nüfuz alanları bulunan partiler... Bütün bunlara, coğrafyanın ve komşuların dayattığı koşullardan kaynaklanan derin bir mağduriyet duygusu da eşlik ediyor.

ABD, tarihsel ihanetlerin ve coğrafi baskıların acısını hâlâ yaşayan toplumlarda geçici ziyaretler ve kısa süreli varlıklarla kendi çıkarlarını koruyabilir mi? Irak Kürdistanı’nda Süleymaniye ile Erbil arasındaki gerilimin yeniden tırmanmasıyla bu soru bir kez daha gündeme geldi.

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, birkaç gün önce Londra’da kendisine Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki anlaşmazlıklar sorulduğunda bu konudaki yaklaşımını ortaya koydu. Barrack, krizi “aileler arasındaki bir dizi anlaşmazlık” olarak nitelendirerek taraflara “aşiret kaynaklı ihtilafları” geride bırakma çağrısı yaptı. İki tarafa verdiği tavsiye ise “Bu meseleyi aşın” oldu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcisi, önceliklerin belirlenmesi konusunda oldukça netti. Gaz sahasına yönelik saldırılar kabul edilemezdi. Bölgeye gelir sağlayan Amerikan ve uluslararası şirketler de iç çekişmelerin rehinesi hâline gelmemeliydi.

Ancak Washington’ın yatırımları aksatan bir anlaşmazlık olarak gördüğü mesele, Kürtler açısından uzun bir çatışma tarihinin devamı niteliğinde. Kürtler arasındaki bölünme ne petrol ve doğal gazla ne de bugün Barzani ve Talabani aileleri arasındaki rekabetle başladı. Bu ayrışmanın kökleri, Kürt hareketi içindeki derin görüş farklılıklarına; geleneksel liderliklerle modern siyasi akımlar, kırsal kesimle kentler, zenginlerle yoksullar, aşiret yapısıyla sol hareketler ve toplumu örgütleme ve Kürtlere liderlik etme konusundaki iki farklı anlayış arasındaki mücadeleye uzanıyor.

Kürdistan Demokrat Partisi, Molla Mustafa Barzani’nin tarihsel liderliğiyle, toplumsal ve aşiret ağlarıyla özdeşleşti. Parti, meşruiyetinin önemli bir bölümünü silahlı mücadele geçmişinden ve Barzani liderliğinin ulusal sembol niteliğinden aldı. Celal Talabani liderliğinde kurulan Kürdistan Yurtseverler Birliği ise milliyetçi ve sol akımlardan beslenen, Süleymaniye’de güçlü bir toplumsal ve siyasi tabana sahip farklı bir siyasi eğilimi temsil ediyordu. Fikirsel ve toplumsal farklılıklar gerçekti. Bu farklılıklar, Kürt hareketi içinde zamanla kendi iktidar ve nüfuz kurumlarını oluşturan iki ayrı siyasi kimliğin şekillenmesinde etkili oldu.

1990’lı yıllarda patlak veren Brakuji, (Kürt iç savaşı)mevcut yaraları daha da derinleştirdi. Bölge iki ayrı yönetime bölünürken iç hesaplaşmalar, Bağdat, Tahran, Ankara ve Şam’ın müdahaleleriyle iç içe geçti. Söz konusu başkentler, bir Kürt oluşumunun ortaya çıkmasına karşı çıkıyordu. Washington, iki parti arasında anlaşma sağlanması için devreye girdi. İki yönetim yeniden birleştirildi ancak kurumların bütünleşmesi eksik kaldı. Güvenlik birimleri, silahlı kuvvetler ve çıkar ağları, Erbil ve Süleymaniye’deki iki nüfuz merkezi arasında bölünmüş olarak varlığını sürdürdü.

Burada dikkat çekici bir çelişki ortaya çıkıyor. Yaklaşık 30 yıl önce iki parti arasında uzlaşma sağlanmasına yardımcı olan ve 2003’te Bağdat’ın işgalinden birkaç yıl önce yönetimlerin birleştirilmesine katkıda bulunan Washington ile bugün Irak’tan çekilmiş, ekonomik ilişkiler, yatırımlar ve DEAŞ’a karşı hava gücü varlığı üzerinden nüfuzunu pekiştirmeye çalışan Washington aynı değil.

Yaralarla dolu bir topluma uzlaşma dayatmak mümkün olabilir. Ancak barışmayı sağlamak başka bir meseledir. Makamlar, bakanlıklar ve kaynaklar paylaştırılabilir, anlaşmalar imzalanabilir, ortaklıklar kurulabilir ve hükümetler oluşturulabilir. Fakat bir müttefikin tavsiyesiyle hafıza silinemez, liderlerin tokalaşmasıyla güvensizlik ortadan kaldırılamaz.

Bölünmenin şekillenmesinde coğrafya da önemli rol oynadı. İki partinin iç dinamikleri farklı köklere dayanırken dış ittifakları da birbirinden ayrıştı. Saddam Hüseyin sonrasında Bağdat’taki siyasi sistem değişti ancak merkezi yönetim ile Kürdistan Bölgesi arasındaki sorunlar değişmedi.

Süleymaniye, bölgenin doğusunda, İran sınırına daha yakın bir konumda bulunuyor. İki taraf arasındaki ilişkiler onlarca yıl öncesine uzanıyor. Bu ilişkiler yalnızca siyasi bir tercih değildi; coğrafyanın yanı sıra güvenlik, ticaret ve güç dengelerinin de dayattığı bir sonuçtu.

Buna karşılık Erbil ve Duhok, bölgenin kuzey ve batısında yer alıyor. Barzani ailesinin nüfuz alanları, sınır kapıları, ticari geçiş noktaları ve petrol ihracat hatları üzerinden Türkiye ile bağlantılı. Türkiye ile Kürt hareketi arasındaki karmaşık tarihsel geçmişe rağmen Ankara ile Erbil arasındaki ilişkiler zamanla stratejik bir ortaklığa dönüştü.

Benzer şekilde, “Yeni Suriye” ile Erbil arasındaki ilişkiler de Süleymaniye aleyhine gelişti. Süleymaniye, Beşşar Esed yönetimiyle daha güçlü ilişkilere sahipti. Şam ise artık Erbil’e, Talabani ailesinin müttefiki olan Suriye Demokratik Güçleri’ni (SDG) zayıflatmadaki rolü üzerinden bakıyor.

Böylece iki parti arasındaki rekabet, yalnızca ikili anlaşmazlıkların belirlediği bir mesele olmaktan çıktı. Irak’ta nüfuz mücadelesi veren ancak dört ülkeye yayılan bir Kürt oluşumunun kurulmasını engelleme konusunda ortaklaşan bölgesel güçlerin dengelerinden de etkilenmeye başladı.

Burada bir başka çelişki daha ortaya çıkıyor. Washington, enerji ve güvenlik alanındaki çıkarlarını korumak için birleşik bir Kürdistan Bölgesi istiyor. Ancak coğrafya, iki partiyi farklı dış ilişkiler kurmaya yönelterek aralarındaki bölünmeyi derinleştiriyor.

Ziyaretçi ile komşu arasında temel bir fark var. ABD gelir ve gider. Ancak İran, Türkiye ve Suriye komşu ülkelerdir; yönetimleri değişse de hiçbir yere gitmezler. Washington’daki yönetimler değişir, öncelikler farklılaşır, ABD’nin bölgedeki varlığı azalabilir ya da genişleyebilir. Fakat coğrafya değişmez. Hükümetler, ittifaklar ve öncelikler ne kadar değişirse değişsin Süleymaniye İran’ın, Türkiye ve Suriye ise Erbil ile Duhok’un komşusu olmaya devam edecek.

Barrack’ın Londra’dan verdiği bir tavsiyeyle aşılabileceğini düşündüğü aile içi anlaşmazlık, Kürt dağlarından, vadilerinden ve tünellerinden bakıldığında varoluşsal bir denklem olarak görülüyor.

Washington, Kürdistan’a uzaktan bakabilir, ne zaman müdahale edeceğine ve ne zaman geri çekileceğine kendisi karar verebilir. Ancak Kürtler coğrafyalarından, tarihlerinden ve onlarca yıla, sınırları aşan “Amerikan ihanetlerinin” bıraktığı acı hatıralardan uzaklaşamaz. Onlar, kalıcı komşularıyla ve tavsiyelerle ortadan kaldırılamayacak bölünmelerle birlikte yaşamak zorunda.

Barrack gelir ve gider. O, geçici bir müttefiktir. Komşular ise kalıcıdır; nesilden nesile varlıklarını sürdürür, hiçbir yere gitmezler.


Ürdün'de kiliseye saldırı düzenleyen 3 kişi idam cezasına çarptırıldı

Ürdün'ün Kerek vilayetine bağlı Hamud köyünde, Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde yakınları tabutları taşıyor (AFP)
Ürdün'ün Kerek vilayetine bağlı Hamud köyünde, Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde yakınları tabutları taşıyor (AFP)
TT

Ürdün'de kiliseye saldırı düzenleyen 3 kişi idam cezasına çarptırıldı

Ürdün'ün Kerek vilayetine bağlı Hamud köyünde, Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde yakınları tabutları taşıyor (AFP)
Ürdün'ün Kerek vilayetine bağlı Hamud köyünde, Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde yakınları tabutları taşıyor (AFP)

Kerek kentinde 9 kişinin hayatını kaybettiği, 25 kişinin yaralandığı saldırının failleri hakkında idam kararı verildi

Ürdün Devlet Güvenlik Mahkemesi, ülkenin güneyindeki Kerek kentinde bir kiliseye düzenlenen ve 9 kişinin hayatını kaybettiği, 25 kişinin yaralandığı saldırıyı gerçekleştiren 3 sanığı idam cezasına çarptırdı.

Ürdün ordusundan yapılan açıklamada, Devlet Güvenlik Mahkemesinin pazar sabahı, 23 Ekim'de Kerek vilayetine bağlı Hamud beldesinde gerçekleştirilen terör saldırısının failleri hakkında idam kararı verdiği belirtildi.

Şarku’l Avsat’ın Fransız Haber Ajansı AFP’den aktardığı habere göre sanıkların birden fazla kez ve birlikte hareket ederek insanların ölümüne neden olan terör eylemleri gerçekleştirmek, silah ve mühimmat kullanarak terör eylemlerinde bulunmak, terör eylemlerinde kullanmak amacıyla silah ve mühimmat bulundurmak, silahlı terör eylemleri gerçekleştirmek amacıyla komplo kurmak ve terör örgütünün fikirlerini yaymak suçlarından mahkum edildi.

Kararın kanun gereği Temyiz Mahkemesine taşınabilecek. Ürdün Kralı 2. Abdullah, saldırının faillerinin "en ağır şekilde cezalandırılacağını" açıklamıştı.

Üç saldırgan, 23 Ekim'de öğle saatlerinde ülkenin güneyindeki Kerek vilayetinde bulunan Hamud Kilisesi'nde taziyeye katılanlara otomatik silahlarla saldırmıştı. Kilisenin önünde toplanan kalabalığa ateş açan saldırganlar, demir kapıların kapatılması üzerine içeriye girememişti. Saldırı sırasında çok sayıda kadın ve yaşlı, saldırganlardan korunmak amacıyla kiliseye sığınmıştı.

Olayın ardından kaçan saldırganlar, güvenlik güçlerinin yürüttüğü çalışmalar sonucunda 3 gün sonra yakalanmıştı. Yetkililer, şüphelilerin ikisinin kardeş, üçüncüsünün ise enişteleri olduğunu ve tamamının Ürdün vatandaşı olduğunu bildirmişti. Zanlıların "tekfirci" ideolojiyi benimsediği belirtilmişti.

Yaklaşık 11 milyon nüfusa sahip Ürdün'de Hristiyanlar, nüfusun yaklaşık yüzde 3'ünü oluşturuyor. Hristiyan toplumu, ülkedeki Sünni çoğunlukla birlikte dini ibadetlerini genel olarak barış ortamında sürdürüyor.

Yaklaşık 375 bin kişinin yaşadığı Kerek vilayetinde, Halsa ve Hicazin gibi önemli Hristiyan aşiretleri bulunuyor.

Kerek vilayeti, 2016 yılında da çoğunluğu terör örgütü DEAŞ'a atfedilen bir dizi saldırıya sahne olmuştu. Bu saldırıların en kanlısı, aralık ayında bir güvenlik merkezi ve polis devriyelerini hedef almıştı. Saldırıda 7 güvenlik görevlisi ve bir turistin de aralarında bulunduğu 10 kişi hayatını kaybetmişti.

Saldırının ardından Kerek Kalesi'ne sığınan 4 silahlı kişi, güvenlik güçleriyle girdikleri çatışmada öldürülmüştü.