İsrail’in intifada sürecindeki hamlalerinin arka planı ortaya çıktı

İsrail’in Mart 2004’te düzenlediği saldırılardan korunmaya çalışan Gazze'deki Nuseyrat kampındaki siviller. (AFP)

18 yıl önce Batı Şeria'yı işgal ederek ikinci intifadanın bastırılmasına öncülük eden üç generalin dönemin Başbakanı Ariel Şaron'un gözetiminde siyasi ve askeri liderleri Gazze’yi yeniden işgal etmeye çağırdığı ortaya çıktı.
Söz konusu üç general eski Savunma Bakanı Şaul Mofaz, önceki Genelkurmay Başkanı Moshe Yalon ve İsrail’in eski İç İstihbarat Servisi Başkanı Avi Dichter..
Dichter yaptığı açıklamada “10 yıl içinde Gazze, Hizbullah yönetimi altındaki Güney Lübnan’a dönüşecek. Bu nedenle Batı Şeria’dakine benzer bir işgalin uygulanmasını engelleyecek bir siyasi liderliğin İsrail’in başında bulunması düşünülemez” demişti.
Bilindiği gibi bundan tam 20 yıl önce, 28 Eylül’de muhalefetteki Likud Partisi lideri Ariel Şaron, dönemin başbakanı Ehud Barak’ın onayıyla yaklaşık 2 bin İsrail askerinin gözetimi altında, provakatif bir şekilde Mescid-i Aksa’ya ayak basmıştı. Ardından Filistinliler protesto gösterilerine başlamış, çıkan olaylarda 7 Filistinli ölmüş, 250’si de yaralanmıştı. İsrail tarafında ise 13 polis yara almıştı. Olaydan iki gün sonra Cuma Namazı’nda da gösteriler gerçekleştirilmiş, protestolar İsrail tarafından bastırılmıştı.
Söz konusu eylemler Kudüsle sınırlı kalmadı ve çok kısa süre içinde Batı Şeria, Gazze ve İsrail’deki Arap şehirlerine de sıçradı. Buna “Kudüs ve Aksa İntifadası” adı verildi. Eylemlerin en önemli kıvılcımı, daha sonra intifadanın sembollerinden biri haline gelen Muhammed Durra’nın babasının kucağındayken öldürülmesi olmuştu. Buna karşılık Filistinliler yolunu kaybetmiş iki İsrail askerini öldürdü ve cesedini parçaladı. Ardından İsrail ordusu misilleme operasyonları başlattı. Olaylar birbiri ardını takip etti ve  Filistinliler İsrail şehirlerinde bombalama eylemleri başlattılar. 2002 yılındaki seçimleri kaybeden Barak yerini Ariel Şaron’a bıraktı. Şaron, Batı Şeria’yı işgal etti ve aralarında Hamas’ın kurucusu Şeyh Ahmed Yasin ve Halk Cephesi Genel Sekreteri Ebu Ali Mustafa’nın da bulunduğu bir dizi Filistinli lidere suikast emri verdi.
İşgal, İsrail güçlerinin Mukataa'daki karargahında Başkan Yaser Arafat'ı kuşatarak çevresindeki binaların çoğu yerle bir edilene kadar sürdü. Arafat 2004'te öldü. Ölümüyle ilgili zehirlenmeden şüphe edildi.
Bu ayaklanma, 4 bin 412 Filistinli'nin ölümüne ve 48 bin 322’sinin de yaralanmasına neden oldu. İsrail tarafında ise Turizm Bakanı General Rehavam Ze'ev'in de bulunduğu 1.069 İsraillinin öldürülmesine ve 4.500 kişinin yaralanmasına yol açtı. Süreçte 8 binin üzerinde Filistinli de tutuklandı. Mısır’da Şarm el-Şeyh zirvesinde Filistinliler ve İsrailliler arasında bir ateşkes anlaşması yapılmış, intifada 8 Şubat 2005'te resmen durdurulmuştu.
Maarib gazetesi son sayısında Mofaz, Yalon ve Dichter’in söz konusu dönemde yaptığı tartışmaları sayfalarına taşıdı. Ordu ve güvenlik liderlerinin Yaser Arafat’ın intifadanın arkasında olduğuna inandığı, Şaron Mescid-i Aksa’ya gitmeden önce bu intifadanın planlandığı ve dolayısıyla ziyaretin intifada için yalnız bir bahane olduğu ifade edildi. Bu nedenle Arafat’ı düşman olarak gördüler ancak siyasi liderlerin itirazları nedeniyle öldürme kararı almadılar. Başbakan Şaron ve Dışişleri Bakanı Yardımcısı Şimon Perez, Arafat’ın düşmanları olduğuna başlangıçta inanmadılar. Arafat’ın emriyle Kızıldeniz’den geçerek İran’dan Filistin’e gelen 50 ton silah ve mühimmat taşıyan gemi yakalanıncaya kadar.
Gazete üç generalin, İsrail ordusunun ve istihbarat servislerinin 7 Aralık 2003'te Gazze’deki bir binada düzenlenen ve Hamas’ın tüm siyasi ve askeri liderlerinin katıldığı bir toplantıyı izlediğini ortaya çıkardı. Yine İsrail istihbaratının bu görüşme gerçekleşmeden iki gün önce Gazze’deki ajanlarından toplantıyla ilgili nasıl bilgi aldığı ve toplantı düzenlenirken nasıl tasfiye edileceklerine dair hazırlıkların yapıldığını aktardı.
Ancak toplantı, kalabalık bir yerleşim bölgesinde 6 katlı bir binanın birinci katında gerçekleştiği için planlarında başarılı olamadılar. Binayı bir tonluk bomba ile yıkabilecek olsalar da çevresindeki yerleşimlelerin zarar görmesi sivillerin ölmesinden çekindiler. Zira Hamas liderlerinden Salah Şehade’ye yönelik suikastta onlarca sivil öldüğü için birçok Batı ülkesinde İsrailli subay ve bakanlar tutuklanmıştı. Çeyrek tonluk bir bomba ile yetinmeye karar verdiler. Ancak bununla amaçlarına ulaşamadılar. Hamas liderleri hayatta kaldı. İsrail daha sonra Şeyh Ahmed Yasin’i tek başınayken öldürmeyi başardı.