Fransa iki devletli çözüm fikrini terk mi ediyor?

Filistin hükümeti ABD seçimlerinden sonra baskının hafifleyeceğine inanıyor

Batı Şeria'daki yeni Ravabi şehrinde dalgalanan Filistin bayrakları (Reuters)
Batı Şeria'daki yeni Ravabi şehrinde dalgalanan Filistin bayrakları (Reuters)
TT

Fransa iki devletli çözüm fikrini terk mi ediyor?

Batı Şeria'daki yeni Ravabi şehrinde dalgalanan Filistin bayrakları (Reuters)
Batı Şeria'daki yeni Ravabi şehrinde dalgalanan Filistin bayrakları (Reuters)

Fransa İsrail Büyükelçisi Eric Danon’un “Tek devlet mi yoksa Kudüs’le ya da Kudüssüz iki devlet mi? Biz en iyi tercihin iki devletli çözüm olduğuna inanıyoruz. Bu, başka bir konuda anlaşamayacağımız anlamına mı geliyor? Hayır kesinlikle! Filistinliler ve İsrailliler arasında mutabık kalınan her çözümü kabul edebiliriz” açıklaması Fransa’nın Filistin politikası değişti mi sorularını akla getirdi.
Üst düzey bir Filistin yetkilisinin Şarku’l Avsat’a verdiği bilgiye göre Filistin yönetiminin  Paris’in “iki devletli çözüm” politikasından vazgeçip geçmediğini öğrenmek için Fransa’dan bilgi alacak.
Kaynağın belirttiğine göre, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın İsrail-Filistin çatışmasının “iki devletli çözüm” dışında başka bir çözümün olmadığa dair görüşünde değişiklik yapması mümkün görünmüyor. Buna göre Filistin, İsrail devletinin yanında, 1967 sınırlarında başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir devlet olacak.
Tek bir devlet kurma hakkında ise kaynak, bunun mümkün olmadığını ve böyle bir önerinin Filistin hükümeti ve diğer Filistinli gruplar için masada bulunmadığını söyledi. Çünkü tarihi Filistin halkına eşit haklar tanınması gerekiyor ancak bu fikir,  İsrail tarafından kabul görmeyecektir. Tek bir devlet olma durumunda Batı Şeria ve Gazze’deki herkes İsrail vatandaşlarının sahip olduğu tüm haklara sahip olmaları gerekecektir.
Filistin,  çözüm konusundaki görüşlerini Fransa İsrail Büyükelçisi Eric Danon’a atfedilen sözlerden sonra vurgulama ihtiyacı hissetti. Buna göre Paris, Filistin-İsrail çatışmasına ilişkin konumunu güncelliyor. Paris'teki diplomatik kaynaklar, Fransa'nın iki devletli çözümden farklı bir çözüm olasılığını dışlamadığını ortaya koydu. Marib gazetesine göre, Çarşamba günü Fransa İsrail Büyükelçisi Eric Danon'un Avrupa ile İsrail arasındaki stratejik ilişkilerin geliştirilmesini teşvik eden bir araştırma merkezi olan "Net" örgütünün düzenlediği oturumda "Filistinliler adına müzakere etmeyeceğiz. Bu ikili bir mesele ve biz sadece yapmamız gerektiğini söylemek için buradayız. Yapmamız gererken yeni durumu dikkate almak ve müzakere masasına dönmek. Bu sorunun sonunun ne olacağını kimse bilmiyor. Tek devlet mi yoksa Kudüs’le ya da Kudüssüz iki devlet mi? Biz en iyi tercihin iki devletli çözüm olduğuna inanıyoruz. Bu, başka bir konuda anlaşamayacağımız anlamına mı geliyor? Hayır kesinlikle! Filistinliler ve İsrailliler arasında mutabık kalınan her çözümü kabul edebiliriz”  dedi.
Büyükelçi Danon, “Altı ay önce kimse İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn'in bir barış anlaşması imzalayacağını hayal etmemişti. ABD, İran ve Türkiye'nin duruşuyla Ortadoğu tamamen değişti, çünkü İsrail yeni bir bölgesel güç haline geldi. Filistinliler uluslararası ve Arap devletleri arenasındaki zayıf konumlarını hesaba katmalılar" şeklinde konuştu. Danon daha önce de buna benzer şeyler söylemişti ancak bu Paris’te kişisel bir görüş olarak değerlendirilmişti. Fransız diplomatlar ise Fransız diplomasisinin tüm ağırlığını iki devletli çözüme vermekte güçlük çektiğini çünkü bu durumun sahada gerçekçi olmadığını düşünüyor.
Marib gazetesine yaptıkları açıklamada, “Büyükelçinin söyledikleri açık. İsrailliler ve Filistinliler çözüme ulaşırsa, 50 yıl önce belirlenen kriterlere uymadığı gerekçesiyle bunu reddetmeyeceğiz. Önemli olan bir an önce müzakerelere devam etmektir. Ayrıca Filistinliler daha önce hiç bu kadar zayıf olmamıştı. Her şeylerini kaybedebilirler” dedi.
Tek devlet fikri, daha önce de Fransa’nın son zamanlarda yaptığı açıklamalarda dillendirilmişti. Fransızlar iki devletli çözümün zor ve imkansız olduğunu düşünerek bu çözümü ima etmeye başladılar. Ancak Filistin hükümeti her zaman reddetmeye devam etti.
Filistin Kurtuluş Örgütü Yürütme Komitesi Genel Sekreteri Saib Ureykat, Filistinlilerin tek bir devletin kurulmasını birçok kez reddettiğini, zira böyle bir devletin apartheid rejim olacağını pek çok kez söyledi.

“Amerika-İsrail baskısının seçimlerden sonra buharlaşacak"
Öte yandan Filistin Hükümeti toplantısında konuşan Filistin Başbakanı Muhammed İştiyye, “Şu an Amerikan seçimleri nedeniyle gerçekleşen Amerika-İsrail baskısının seçimlerden sonra buharlaşacak. Bazı Arap kardeşlere tarihten ders almalarını söylüyorum. Bu insanlar kendi sözlerine ve vaatlerine uymuyorlar. Bunlara kanmayın. Sadece Filistin davası için değil, kendiniz için de “ dedi.
Filistin hükümeti üzerindeki büyük baskıyı kabul eden İştiyye, mali kuşatma, baskı gibi zor koşullarda yaşadıklarını kabul ederek “Ama bizler kuşatmayı ve krizi daha önce aştığımız gibi güçlü insanlarız ve bu kez bölünmeyi sona erdirerek seçimlere gidiyoruz ve güçlü bir şekilde ortaya çıkıyoruz. Tamamen bağımsızlığa ulaşıncaya kadar kararlılığımız sürecek” açıklamasında bulundu.



İtirazlar ve boş oy pusulaları... Gazze’deki Hamas başkanlık seçimlerinde neler oluyor?

(Soldan sağa) Hamas’ın liderlik konseyi üyeleri Nizar Avadallah, Halil el-Hayye ve Muhammed Derviş, Şubat 2025’te İran’ın merhum Dini Lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirilen görüşmede. (Hamaney’in internet sitesi – AFP)
(Soldan sağa) Hamas’ın liderlik konseyi üyeleri Nizar Avadallah, Halil el-Hayye ve Muhammed Derviş, Şubat 2025’te İran’ın merhum Dini Lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirilen görüşmede. (Hamaney’in internet sitesi – AFP)
TT

İtirazlar ve boş oy pusulaları... Gazze’deki Hamas başkanlık seçimlerinde neler oluyor?

(Soldan sağa) Hamas’ın liderlik konseyi üyeleri Nizar Avadallah, Halil el-Hayye ve Muhammed Derviş, Şubat 2025’te İran’ın merhum Dini Lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirilen görüşmede. (Hamaney’in internet sitesi – AFP)
(Soldan sağa) Hamas’ın liderlik konseyi üyeleri Nizar Avadallah, Halil el-Hayye ve Muhammed Derviş, Şubat 2025’te İran’ın merhum Dini Lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirilen görüşmede. (Hamaney’in internet sitesi – AFP)

Gazze Şeridi’nin içinden ve dışından dört Hamas kaynağı, Şarku’l Avsat’a yaptıkları ayrı açıklamalarda, üç hafta önce gerçekleştirilen ilk turda sonuç alınamamasının ardından, hareketin Gazze Siyasi Büro Başkanı seçimi için planlanan ikinci turun durdurulduğunu açıkladı.

Kaynakların ifadeleri, ilk turun ‘oy hakkına sahip kişilerin boş oy kullanması nedeniyle sonuçlanamadığı’ yönünde birleşti. Bu durumun, geçtiğimiz mayıs ayında Siyasi Büro Genel Başkanı seçimi sırasında yaşanan ve Halid Meşal’e karşı Halil el-Hayye’nin galibiyetiyle sonuçlanan ikinci tur seçimdeki sürecin bir tekrarı olduğu belirtildi.

Gazze ve yurt dışından üç kaynak, Gazze’deki Hamas bürosu liderliği için yapılacak ikinci turun durdurulmasının; yurt dışında ikamet eden Nizar Avadallah ile Gazze’de bulunan Ali el-Amudi (her ikisi de Siyasi Büro üyesi) arasındaki yarışta, Avadallah’ın ikinci turda uygulanan bazı prosedürlere itiraz etmesi üzerine gerçekleştiğini aktardı.

vfbgf
Hamas hareketinin askeri medya birimi tarafından yayınlanan bir videodan alınan ekran görüntüsünde, 7 Ekim 2023’teki saldırı sırasında bir Kassam Tugayları savaşçısı görülüyor. (Reuters)

Gazze dışındaki dördüncü kaynak ise ‘seçimlerin geçici olarak dondurulmasına ve açıklanmayan bazı düzenlemelerin ardından yakın zamanda tamamlanmasına yol açan başka görüş ayrılıklarının da bulunduğunu’ ifade etti. Kaynak, bu durumun ‘hareket içindeki her seçim sürecini düzenleyen yasa ve tüzükler çerçevesinde doğal bir süreç olduğunu’ değerlendirmesinde bulundu.

Bazı kaynaklar, seçimin ertelenmesini kısmen ‘güvenlik durumuna, Gazze Şeridi’nin içinden geçtiği süreç ile savaş sonrası seçim gerçekliğiyle başa çıkma koşullarına’ bağladı. Bir diğer kaynak ise seçimlerin ‘İsrail’in seçimlere veya diğer faaliyetlere katılan kişilere ulaşmayı amaçlayan yoğun istihbarat takibi altında yürütüldüğüne’ dikkat çekerek, tüm bu nedenlerin mevcut duruma yol açan hukuki açıkların ortaya çıkmasına zemin hazırladığını belirtti.

Beyaz kağıtlar neden geri geldi?

Yine boş oy kullanılmasına ilişkin olarak Gazze içindeki iki kaynak, bu durumun doğal olduğunu, adayların fikir ayrılıklarından ve izleyecekleri yaklaşımın bazı üyelerce mevcut dönem için uygun görülmemesinden kaynaklandığını; nitekim genel seçimlerde de benzer bir tablonun yaşandığını belirtti.

Kaynaklar, Hamas Siyasi Büro Başkanı Halil el-Hayye’nin adaylardan Ali el-Amudi veya Nizar Avadallah’ı destekleyip desteklemediğine dair bilgi vermedi.

Hamas, 7 Ekim 2023’te İsrail’in Gazze sınırındaki mevzilerine ve yerleşim yerlerine yönelik başlattığı ve İsrail’in uzun süreli, kesintisiz bir savaş açmasına yol açan saldırıların ardından, 1987’deki kuruluşundan bu yana en karmaşık süreçten geçiyor.

Ali el-Amudi hakkında ne biliyoruz?

Geçtiğimiz aralık ayında Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, eski bir tutuklu ve Siyasi Büro üyesi olan, savaştan önce de hareketin medya dairesi sorumluluğunu yürüten el-Amudi’nin; Hamas’ın hayatını kaybeden lideri Yahya Sinvar’a yakın ve çoğu Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus’ta ikamet eden bazı isimlerle birlikte Gazze’deki hareketin yönetimiyle görevlendirilmesinin ardından, Gazze Şeridi Siyasi Büro Başkan Vekilliği görevini üstlendiğini aktarmıştı.

2011 yılındaki İsrail askeri Gilad Şalit takas anlaşmasıyla serbest bırakılan el-Amudi, yaklaşık bir yıldır Gazze’nin yönetiminde merkezi ve kilit bir figür haline gelmişti. İsrail hapishanelerindeki tutukluluk süreçlerinde ve serbest kaldıktan sonra Sinvar’a oldukça yakın isimler arasında yer alan el-Amudi, birçok toplantı ve etkinlikte de kendisine eşlik etmişti. Gazze’nin yönetimi için el-Amudi’nin görevlendirilmesi uzlaşı ve istişare yoluyla gerçekleşmiş, ancak o dönemde bazı kaynaklar bu adımı iç tüzüğün etrafından dolaşma olarak değerlendirmişti. Gazze’deki iç seçimlerin yapılması da bu durumla açıklanıyor.

Geçtiğimiz dönemde el-Amudi’nin Gazze’de aldığı kararlar, yaptığı değişiklikler ve bazı yetkilileri görevden alması geniş tartışmalara yol açmış, Gazze’deki yerel lider kadro arasında huzursuzluk yaratmıştı. Bu durum, yurt dışındaki bazı Siyasi Büro üyelerinin müdahale ederek krizleri çözme arayışına girmesine neden olmuştu.

Nizar Avadallah hakkında ne biliyoruz?

Nizar Avadallah, Hamas’ta 2004 sonlarından 2007 başlarına kadar olan dönemde Siyasi Büro yönetimini gizlice yürüten tarihi kuşak liderleri arasında yer alıyor. Avadallah, Şalit takası müzakerelerinin sorumluluğunu üstlenmesinin yanı sıra son savaştaki müzakerelerde aktif ve önemli bir rol oynamış; hareketin 2007’de Gazze Şeridi’nin kontrolünü ele geçirmesinin ardından çeşitli başkentlerde yürütülen Filistin uzlaşma turlarında da kritik görevler üstlenmişti.

Avadallah, Hamas’ın kurucusu Şeyh Ahmed Yasin, Abdulaziz Rantisi ve hareketin birinci kuşak diğer tarihi liderleriyle oldukça yakın bir ilişkiye sahipti.

Gazze şehrinin Şeyh Rıdvan mahallesinde ikamet eden ve evi daha önceki savaşlarda birkaç kez bombalanan 68 yaşındaki mimar Avadallah’ın yıldızı bu süreçte parladı.

2021 yılında düzenlenen son iç seçimlerde Gazze Şeridi Siyasi Büro liderliği için Yahya Sinvar ile yarışan Avadallah, o dönemde yapılan ikinci tur seçimlerin ardından liderliği Sinvar’a kaybetmişti.


Fas seçimleri parlamentoda yeni bir tablo ortaya koydu

“Asalet ve Çağdaşlık” Partisi’nin liderlik kadrosundan Fatima ez-Zehra el-Mansuri, dün erken saatlerde seçim sonuçlarını kutlayan destekçileri arasında (AFP)
“Asalet ve Çağdaşlık” Partisi’nin liderlik kadrosundan Fatima ez-Zehra el-Mansuri, dün erken saatlerde seçim sonuçlarını kutlayan destekçileri arasında (AFP)
TT

Fas seçimleri parlamentoda yeni bir tablo ortaya koydu

“Asalet ve Çağdaşlık” Partisi’nin liderlik kadrosundan Fatima ez-Zehra el-Mansuri, dün erken saatlerde seçim sonuçlarını kutlayan destekçileri arasında (AFP)
“Asalet ve Çağdaşlık” Partisi’nin liderlik kadrosundan Fatima ez-Zehra el-Mansuri, dün erken saatlerde seçim sonuçlarını kutlayan destekçileri arasında (AFP)

Fas’ta çarşamba günü gerçekleştirilen parlamento seçimleri, parlamentoda yeni bir siyasi tablo ortaya çıkardı. “Asalet ve Çağdaşlık” Partisi (PAM) birinci sıraya yükselirken, 2021 seçim sonuçlarıyla kıyaslandığında “Ulusal Bağımsızlar Birliği” (RNI) ve “İstiklal” Partisi geriledi. Buna karşılık “Adalet ve Kalkınma Partisi” (PJD) güçlü bir dönüş yaparak yeniden siyasi gündemin ön sıralarına çıktı.

Sonuçlara göre “Asalet ve Çağdaşlık” Partisi 97 sandalye kazanırken, onu 66 sandalyeyle “Ulusal Bağımsızlar Birliği”, 65 sandalyeyle “İstiklal” Partisi ve 54 sandalyeyle “Adalet ve Kalkınma Partisi” izledi. Kalan sandalyeler ise “Halk Güçleri Sosyalist Birliği”, “Halk Hareketi”, “İlerleme ve Sosyalizm Partisi” ile “Anayasal Birlik” arasında dağıldı. Seçime katılım oranı yüzde 38,02 olarak gerçekleşti.

Oylama başlamadan önce de “Asalet ve Çağdaşlık” Partisi içerisinde, bir sonraki hükümetin başbakanlığı konusunda gayri resmi tartışmalarda iki isim öne çıkmıştı: Fouzi Lekjaa ve Fatima ez-Zehra el-Mansuri.


Yemen ordusu, Husilerin Taiz’i Aden’den izole etme girişimini engelledi

Yemen ordusunun Taiz cephelerinde Husilerin saldırılarına karşı yürüttüğü şiddetli çatışmalar (Askeri medya)
Yemen ordusunun Taiz cephelerinde Husilerin saldırılarına karşı yürüttüğü şiddetli çatışmalar (Askeri medya)
TT

Yemen ordusu, Husilerin Taiz’i Aden’den izole etme girişimini engelledi

Yemen ordusunun Taiz cephelerinde Husilerin saldırılarına karşı yürüttüğü şiddetli çatışmalar (Askeri medya)
Yemen ordusunun Taiz cephelerinde Husilerin saldırılarına karşı yürüttüğü şiddetli çatışmalar (Askeri medya)

Yemen hükümet güçleri, Taiz cephesindeki Hayfan ve El-Mukatira bölgelerinde Husilerin, Hicet el-Abd yoluna yaklaşmayı amaçlayan girişimlerini püskürttü. Söz konusu girişimlerin, Taiz vilayetini güney bölgelerinden ayırarak, Aden’e uzanan güzergâhı kesmeyi hedeflediği belirtildi.

Hükümet güçleri, stratejik öneme sahip yolun güvenliğinin sağlandığını ve vatandaşlar ile yolcuların ulaşımının yeniden başladığını açıkladı. Yemen Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Kurmay Albay Macid en-Nezili, Taiz ve Tur el-Baha eksenlerindeki birlikler ile “Devler Tugayları”nın, Halk Direnişi’nin desteğiyle sızma girişimlerini püskürttüğünü ve saldıran unsurları geri çekilmeye zorladığını belirtti. En-Nezili, Husilerin insan gücü ve maddi kayıplar verdiğini ifade etti.

Hayfan ilçesinde hükümet güçleri, Husilerin El-Ahkûm bölgesine yönelik saldırısını püskürtürken, El-Mukatira’daki El-Eşbut ve Hicet el-Abd bölgelerinde de yola yaklaşmaya ve yol yakınındaki mevzilere konuşlanmaya çalışan unsurlarla çatışmalar yaşandı.

Öte yandan Yemen’de meşru hükümete destek koalisyonu güçleri, dün Husilerin Suudi Arabistan yönüne fırlattığı 6 balistik füzeyi önleyerek imha etti. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre füzeler, Taif ve Yanbu kentlerini hedef aldı. Koalisyon Sözcüsü Tümgeneral Türki el-Maliki, Husileri uyararak, terör operasyonlarını artırılmasına “kararlılıkla karşılık verileceğini” belirtti.

Saldırı girişimiyle eş zamanlı olarak Suudi Arabistan Sivil Savunma Müdürlüğü, Mekke, Cidde, Taif, Yanbu ve Tebük’te erken uyarı sirenlerini devreye soktu. Ardından beş kentteki tehlikenin sona erdiği açıklandı.