WHO: Sokağa çıkma yasağı tek başına yeterli değil

Doğu Akdeniz konferansındaki katılımcılar (Şarku’l Avsat)

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Doğu Akdeniz Bölge Müdürü Dr. Ahmed el-Munziri yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vakalarındaki gözle görülür artışın sebebini, Kovid-19 ile mücadele mekanizması olarak “sokağa çıkma yasağına” aşırı güven duyulmasına bağladı.
WHO Doğu Akdeniz Bölgesi’nin dün video konferans yöntemiyle düzenlediği basın konferansı Bahreyn Sağlık Bakanı Faika Bint Said es-Salih, Pakistan Başbakanı’nın Ulusal Sağlık Hizmetleri, Yönetmelikler ve Koordinasyondan Sorumlu Özel Danışmanı Dr. Faysal Sultan ve Tunus Sağlık Genel Müdürü Faysal bin Salih’in katılımıyla gerçekleştirildi. Konferans sırasında el-Munziri “Şu an, salgının ilk patlak verdiği zamanlarda uygulanan sokağa çıkma yasağı gibi bazı klasik toplumsal önlemlere aşırı güvenmenin dezavantajlarını gözlemliyoruz” dedi.
Munziri açılış konuşmasına şöyle devam etti:
“Şu anda gördüğümüz artışların, temmuz ve ağustos aylarında bölgemizde salgınla mücadelede başarılı olan sokağa çıkma yasaklarının ve getirilen kısıtlamaların gevşetilmesinden kaynaklandığı aşikar. Sokağa çıkma yasağı, enfeksiyonu yalnızca belirli bir dereceye kadar engelleyebilir. Ülkeler ve toplumlar eski haline döndüğünde, hükümetler etkinliği kanıtlanmış halk sağlığı müdahalelerini etkili bir şekilde uygulamaya devam etmez ve insanlar da kişisel koruyucu tedbirlerine sıkı sıkıya bağlı kalmazsa hastalık yayılacaktır.”
Doğu Akdeniz Bölgesi şu ana dek dünya çapında toplam 55 milyon vaka içerisinden 3,6 milyondan fazla Kovid-19 vakası bildirdi. Bu vaka sayıları sağlık bakanlıkları tarafından WHO’ya bildirilenleri ve genellikle hastaneler tarafından kabul edilen ağır vakaları kapsıyor.
Munziri “Bölgenin tümünde teyit edilen gerçek vaka sayısının bundan çok daha fazla olduğunu düşünüyoruz. Vaka sayılarındaki son artışlar Avrupa ve Amerika kıtasında olduğu gibi hala oldukça endişe uyandırıyor” dedi. Geçtiğimiz hafta yalnızca üç ülke -İran, Ürdün ve Fas- bölgedeki toplam vakaların yüzde 60’ından fazlasını bildirdi ve Lübnan ve Pakistan olmak üzere diğer pek çok ülkede hala vaka sayılarının artmaya devam ettiği görülüyor. En yüksek ölü sayısına sahip ülkeler arasında Ürdün, Tunus ve Lübnan bulunuyor. Munziri “Vaka sayılarındaki artışlar bizim sadece sokağa çıkma yasağına güvenmeden etkinliği kanıtlanmış halk sağlığı önlemlerini güçlendirmeye devam ederek bir kez daha salgına karşı daha kapsamlı bir yöntem benimsememiz gerektiğini gösteriyor” dedi. Halk sağlığı önlemleri arasında maske kullanımına -ki bu, bölgedeki ülkelerde tam bir şekilde uygulanmıyor- ve sosyal mesafeye sıkı bir şekilde riayet edilmesi yer alıyor. WHO Doğu Akdeniz Bölge Müdürü “şu an dinlenme vakti olmadığını” vurgulayarak “vaka sayısının giderek azaldığı Asya’dan ibret alınması” gerektiğini belirtti. Aynı şekilde Munziri “salgınla gereken ciddiyette mücadele edilmezse bölgenin geçtiğimiz dokuz ayda kaydedilen (3 milyondan fazla vaka ve 76 bin ölü) vaka ve ölü sayılarının önümüzdeki dokuz ayda aynı ya da daha fazla olacağına” dair uyarıda bulundu. Aşıya bel bağlanmasını kınayan Munziri “Bir aşı herkese ulaştırılana dek beklemek zorunda değiliz çünkü bunun ne zaman olacağını bilmiyoruz. Kovid-19'a karşı bir veya daha fazla aşı üretme ihtimaline ilişkin son haberler bir umut ışığı veriyor, ancak aşı pandemiyi sona erdirecek sihirli bir değnek değil. Herkes aşı olana kadar virüsün, enfekte kişilerden diğer insanlara yayılma riski devam ediyor olacak”  ifadelerini kullandı. Şarku’l Avsat’ın WHO’nun bazı aşıların üçüncü aşama klinik deneylerinin erken sonuçlarının açıklanmasına karşı tutumuna ilişkin soruya Munziri şöyle cevap verdi:
“WHO tarafından yönetilen COVAX tesisi, Kovid-19’a karşı geliştirilen aşıları toplu bir şekilde tedarik etme mekanizması olup henüz hiçbir aşıyı onaylanmadı ve bu aşıları üreten firmalar, firmalarının bağlı olduğu ülkelerde kayıt yaptırmadan da onay alamayacak.”
Kovid-19 aşısının mevsimsel olup olmayacağına ilişkin soruya ise Munzuri “Kesin bir cevap vermek için henüz çok erken, çünkü hala virüsün yayılma şeklini incelememiz lazım” şeklinde cevap verdi.
Diğer taraftan Pakistan Başbakanı’nın Ulusal Sağlık Hizmetleri, Yönetmelikler ve Koordinasyondan Sorumlu Özel Danışmanı Dr. Faysal Sultan virüsün mutasyonu ile ilgili konuşmasının “kişisel görüşleri” olduğunu vurgulayarak “Virüsler, zamanla değişen canlı organizmalardır ve bu ekstra riskleri beraberinde getirir. Kovid-19’da ise bu henüz gerçekleşmemiş gibi” dedi. Dr. Faysal salgının ikinci ve birinci dalgasının tehlikesi arasında bir değişiklik olmadığını belirterek “Virüsün bize bulaşma şekli ve şiddeti iki dalga arasında değişmedi” dedi.
Dr. Faysal vaka sayılarının kış aylarında artmasına ilişkin endişelerin virüs ve yayılma gücünün aksine insanların davranışlarına bağlı olduğunu söyleyerek “Virüsün sıcaklıktan etkilenmediği kanıtlandı, ancak kışın havaların soğumasıyla insanların kapalı ortamlara girme eğilimi göstermesi, vaka sayılarında beklenen artışa neden oluyor” dedi.
Tunus Sağlık Genel Müdürü Faysal bin Salih, Tunus’taki önleyici tedbirlere uyma derecesinin “ortalamanın altında” olduğunu itiraf ederek “Araştırma yapıldığı sırada eylül ayında maske takılmasına riayet edenlerin oranının yüzde 10 ila 15 arasında olduğunu ve gerçekleştirdiğimiz yoğun farkındalık kampanyaları sonrasında yüzde 40’a çıktığını gördük ki bu oran ortalamanın altında kalıyor. Koruyucu tedbirlere yanıt veren gençlerin yüzdesinin yaşlılara kıyasla çok daha zayıf olduğu görüldü” dedi. Faysal bin Salih Tunus'ta günlük bin 500'e ulaşan vaka sayılarındaki gözle görülür artışın sebebini genel yasağın ardından sokağa çıkma yasağındaki kısıtlamaların hafifletilmesine bağlayarak “Ekonomik kayıpları azaltmak için kısıtlamaları gevşetmek zorunda kaldık. Zira eğer kayıplarımız daha da artsaydı sağlık bütçesini artırmada sorunlarla karşılacaktık” dedi.
Diğer taraftan Bahreyn Sağlık Bakanı Faika Bint Said es-Salih yaptığı açıklamada ülkesinin proaktif çabaları benimsediğini söyleyerek salgınla mücadeleki tecrübesinin olağanüstü olduğunu kaydetti ve ardından “Kaydedilen vakaların sayısı büyük ölçüde Bahreyn'deki durumu yansıtıyor” ifadelerini kullanarak güçlü bir bilgi sistemlerine sahip olduklarına dikkat çekti.