Suudi Arabistan “yapay zekaya” 20 milyar dolar ayırdı

Veri ve Yapay Zeka Kurumu (SDAIA) Başkanı: 300 ihtisas şirketi kurmak için çalışmalar başladı

“Yapay zeka” alanına 2 milyarlık dev bir fon tahsis eden Suudi Arabistan konusunda uzmanlaşmış şirketler kuracağını duyurdu. (Şarku’l Avsat)
“Yapay zeka” alanına 2 milyarlık dev bir fon tahsis eden Suudi Arabistan konusunda uzmanlaşmış şirketler kuracağını duyurdu. (Şarku’l Avsat)
TT

Suudi Arabistan “yapay zekaya” 20 milyar dolar ayırdı

“Yapay zeka” alanına 2 milyarlık dev bir fon tahsis eden Suudi Arabistan konusunda uzmanlaşmış şirketler kuracağını duyurdu. (Şarku’l Avsat)
“Yapay zeka” alanına 2 milyarlık dev bir fon tahsis eden Suudi Arabistan konusunda uzmanlaşmış şirketler kuracağını duyurdu. (Şarku’l Avsat)

Suudi Arabistan, G20 dönem başkanlığı sürecinde teknolojiyi harekete geçirme, teknolojik gelişmelere cevap verme ve sanayi devrimini benimseme yönünde yapılan çağrılar doğrultusunda dün, “yapay zeka alanına 2030 yılına kadar yaklaşık 20 milyar dolar tahsis edeceğini duyurdu. Krallığın, alternatif ekonomi eksenlerinden biri olma amacıyla attığı adım doğrultusunda teknoloji, bilgi ve veri konusunda uzmanlaşmış 300 şirket kurmayı planlandığı kaydedildi.
Veri ve yapay Zeka Kurumu (SDAIA) Başkanı Abdullah Şeref el-Gamidi, Riyad’ın ev sahipliğini yaptığı G20 zirvesinin oturum aralarında yaptığı açıklamada, Krallığın bu alana önümüzdeki 10 yıl içinde yaklaşık 20 milyar dolar tahsis edeceğini belirterek bunun Ulusal Yapay Zeka Stratejisi’nin bir parçası olduğu vurguladı.
Gamidi, bu alanda yabancı yatırımcılar için olduğu kadar Suudi yatırımcıların da yer aldığını belirterek girişim ve inovasyon şirketleri aracılığıyla alternatif bir ekonominin bileşeni olarak yapay zekaya yatırım yapılması için şu anda 300’den fazla inovasyon şirketi kurmak için çalıştıklarını bildirdi.
Gamidi, “geçen yıl Ulusal Veri Bankası’na dayanarak yapay zeka üzerine inşa edilen ‘supervision’ platformunu oluşturabildiklerini ve bu platform sayesinde sadece 2019 yılında 43 milyar riyal tasarruf edildiğini” belirttiği açıklamasında kurumun kısa süre içerisinde elde ettiği başarıya dikkat çekti. Gamidi, söz konusu büyük gelirin, bilgiye dayalı bir ekonomik seçenek olarak yapay zeka ve verilerin girilmesiyle ulusal ekonominin beklediği büyük ve önemli fırsatların olumlu bir göstergesi olduğunu kaydetti.
Gamidi, Ulusal Yapay Zeka Stratejisi’ne yönelik açıklamasında bu stratejinin geçen ay Dünya Veri ve Yapay Zeka Zirvesi ile eş zamanlı olarak başladığını ve Ulusal Yapay Zeka Stratejisine dayalı olarak yatırımı teşvik etmek için entegre bir yol haritası tasarladıklarını söyledi. Gamidi, yapay zeka ve veri yatırımı açısından ulusal bir hamle olan Suudi Veri ve Yapay Zeka Kurumu Şirketi’ni kurmaya hazırlandıkları bilgisini paylaştı.
Gamidi, teknolojiye dayalı yapay zekanın kullanım alanının genişlemesi ile insan gücüne dayalı bazı işlerin kaybedilmesiyle ilgili artan endişeler hakkında şunları söyledi:
 “Böyle bir kaygının haklı gerekçeleri var ancak diğer yandan yapay zeka ve veri, bunun karşısında teknoloji tabanlı başka iş imkanları da sağlayacaktır. Bu da Suudi Arabistan’da bizi yeni duruma uyum sağlayabilecek ve bunda başarılı olabilecek insan kaynaklarını artırmaya yöneltiyor. Bizler, 2030 yılına kadar bu alanda 20 bin kişiyi yetiştirmeyi hedefliyoruz.”
Gamidi, salgın döneminde yapay zeka ve veriye odaklanan dünyayı koronavirüs salgını sonrasında birçok yeni durumun beklediğine işaret etiği açıklamasının devamında “herkesin dolaylı olarak değiştiğini, örneğin birçok kişinin toplantılar için video konferans iletişim teknolojisini kullandığını ve bu yöntemi çeşitli nedenlerden dolayı geleneksel toplantılara tercih ettiğini” söyledi.
Gamidi, koronavirüs salgını sırasında Suudi Arabistan’da Suudi Veri ve Yapay Zeka Kurumu (SDAIA) tarafından geliştirilen yapay zeka uygulamalarına değinerek, bu teknolojinin Suudi Arabistan’ı sosyal mesafe uygulamaları alanında dünyada üçüncü sıraya yükselttiğini kaydetti. Ülkenin farklı yapay zeka sistemleri geliştirme yeteneklerine işaret ederek bu sayede G20’nin ilk zirvesine ev sahipliği yapmayı başardığını vurguladı.
Gamidi, toplu bir biçimde ele alınmaması halinde dijital uçurumun büyüyeceğini ve bu durumun sağlayacağı faydanın ve ferahın adaletsiz bir biçimde dağılımını artıracağını vurguladı. Söz konusu risklerden kaçınma konusunda şunları söyledi:
“Suudi Arabistan G20 başkanlığı döneminde güvenilir yapay zeka, serbest veri akışı, akıllı şehirler, dijital ekonomi güvenliği dahil olmak üzere dijital ekonomilerimizi ve geleceğimizi şekillendirecek en önemli konularda çeşitli diyaloglar başlattı.”
Gamidi, stratejiyle ilgili hedeflerinin gayet ne olduğunu belirterek, bunu “Suudi Arabistan’daki iş gücünü yapay zeka destekli sabit bir yerel veri ve yetenek kaynağına dönüştürmek, veri ve yapay zeka yeteneklerine en uygun mevzuatı hazırlamak” olarak özetledi. Gamidi hedefleri arasında 20 binden fazla veri ve yapay zeka uzmanı olmak üzere 40 bin kişilik doğrudan ve dolaylı iş imkanı sağlamak, veri ve yapay zekayla ilgili iş gücünün yüzde 40’ını eğitmek olduğunu belirtti.
Gamidi, SDAIA’ya yönelik hazırlanan planlara yönelik şu açıklamada bulundu:
“Dijital inovasyonun faydalarından yararlanmak ve paylaşımda bulunmak bu yılki G20 zirvesi gündeminin merkezinde yer alıyordu. Suudi Arabistan bu konudaki müzakerelere ve çalışmalara öncülük etti. Yapay zekanın geleceğini şekillendirme konusundaki küresel diyalogu kolaylaştırmak için önde gelen yıllık entelektüel liderlik platformu ile Dünya Yapay Zeka Zirvesi’nin başlattı. Ayrıca yapay zeka alanında küresel düzeyde yıllık bir etkinlik, iş birliği ve inovasyon platformu olarak bir zirveye imza attı. Bu zirveyi her yıl düzenlemekte kararlıyız.”
Gamidi ayrıca 193 üyeden oluşan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği ile yapay zeka alanında bir ortaklık kurduklarını ve birliğe üye devletler aracılığıyla yapay zeka için ulusal hazırlık konusunda en iyi uygulamaları paylaştıklarını vurguladı.



Suudi Arabistan, HDK'nin Kordofan'daki saldırılarını şiddetle kınadı

 Doğu Darfur'daki HDK Unsurları (videodan ekran görüntüsü)
Doğu Darfur'daki HDK Unsurları (videodan ekran görüntüsü)
TT

Suudi Arabistan, HDK'nin Kordofan'daki saldırılarını şiddetle kınadı

 Doğu Darfur'daki HDK Unsurları (videodan ekran görüntüsü)
Doğu Darfur'daki HDK Unsurları (videodan ekran görüntüsü)

Suudi Arabistan, Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) el-Kuvek Askeri Hastanesi'ne, Dünya Gıda Programı'na (WFP) ait bir yardım konvoyuna ve yerinden edilmiş sivilleri taşıyan bir otobüse yönelik gerçekleştirdiği suç teşkil eden saldırıları şiddetle kınadı. Bu saldırılar, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu onlarca silahsız sivilin ölümüne ve Sudan'ın Kuzey ve Güney Kordofan eyaletlerindeki yardım tesislerine ve konvoylarına zarar verilmesine yol açtı.

Suudi Arabistan, Dışişleri Bakanlığı tarafından dün yayınlanan açıklamada, bu eylemlerin tamamen haksız ve tüm insani normların ve ilgili uluslararası anlaşmaların açık bir ihlali olduğunu teyit etti. Krallık, HDK'nin bu ihlallere derhal son vermesini ve uluslararası insani hukuk ve 11 Mayıs 2023'te imzalanan Cidde Deklarasyonu (Sudan'daki Sivillerin Korunmasına İlişkin Taahhüt) uyarınca, ihtiyaç sahiplerine yardım ulaştırılmasını sağlama konusundaki ahlaki ve insani yükümlülüğüne uymasını talep etti.

Suudi Arabistan, Sudan'ın birliğini, güvenliğini ve istikrarını, meşru kurumlarının korunmasını ve yabancı müdahaleyi reddettiğini yineledi. Ayrıca, siyasi bir çözümü desteklediklerini iddia etmelerine rağmen, bazı tarafların yasadışı silah, paralı asker ve yabancı savaşçıların sürekli akışını kınadı. Bu davranış, çatışmayı uzatmanın ve Sudan halkının acılarını artırmanın önemli bir faktörüdür.

Sudan Doktorlar Ağı'na göre, HDK'nin Dubeyker bölgesinden Kuzey Kordofan Eyaleti'ndeki el-Rahad şehrine yerinden edilmiş insanları taşıyan bir araca saldırması sonucu, aralarında sekiz çocuk ve birkaç kadının da bulunduğu 24 kişi öldü.


Arap-Sloven görüşmelerinde barış planının başarısını sağlamaya yönelik çabalar ele alındı

Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün düzenlenen genişletilmiş görüşmelere katılan bakanların toplu fotoğrafı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün düzenlenen genişletilmiş görüşmelere katılan bakanların toplu fotoğrafı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
TT

Arap-Sloven görüşmelerinde barış planının başarısını sağlamaya yönelik çabalar ele alındı

Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün düzenlenen genişletilmiş görüşmelere katılan bakanların toplu fotoğrafı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün düzenlenen genişletilmiş görüşmelere katılan bakanların toplu fotoğrafı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Ljubljana'da dün yapılan Arap-Sloven görüşmelerinde, ABD Başkanı Donald Trump tarafından başlatılan barış planının ilerletilmesi ve 1967 sınırları içinde, Doğu Kudüs'ün başkenti olduğu, iki devletli çözüme dayalı bağımsız ve egemen Filistin devletini içeren net bir siyasi ufka doğru ilerleme çabaları ele alındı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Mısırlı mevkidaşı Bedr Abdulati, Bahreynli mevkidaşı Abdullatif el-Zayani, Ürdün Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ayman Safadi ve Katar Dışişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Sultan Al-Muraikhi ile birlikte Slovenya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri ve Avrupa İşleri Bakanı Tanja Fajon ile kapsamlı görüşmeler gerçekleştirdi.

Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün yapılan genişletilmiş görüşmelerden (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün yapılan genişletilmiş görüşmelerden (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Bakanlar, bölgesel ve uluslararası güvenlik ve istikrarı, özellikle de Gazze'deki durumu iyileştirmenin yollarını görüştüler. Ateşkes anlaşmasına uyulması ve hükümlerinin tam olarak uygulanmasının yanı sıra Gazze Şeridi'ne yeterli ve sürekli insani yardımın ulaştırılmasının sağlanmasının gerekliliğini vurguladılar.

Bakanlar ayrıca işgal altında bulunan Batı Şeridi'ndeki durumu da ele aldılar; İsrail'in oradaki yasadışı tek taraflı önlemlerinin ve işgal altındaki Kudüs'te İslami ve Hristiyan kutsal yerlerine yönelik ihlallerinin durdurulmasının gerekliliğini vurguladılar; bu ihlaller gerilimi artırdığını ve gerilimi azaltma çabalarını baltaladığını belirttiler.

Prens Faysal bin Ferhan, dün Slovenya'nın başkenti Ljubljana'da düzenlenen genişletilmiş görüşmeler oturumunda (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)Prens Faysal bin Ferhan, dün Slovenya'nın başkenti Ljubljana'da düzenlenen genişletilmiş görüşmeler oturumunda (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Bakanlar ayrıca Slovenya'nın Filistin halkının meşru haklarına verdiği desteği ve iki devletli çözüm temelinde Filistin Devleti'ni tanımasını da takdir ettiler.

Görüşmelerde bölgedeki gelişmeler, müzakere ve diyalog yoluyla gerilimlerin azaltılması yolları ve Rusya-Ukrayna krizinin çözümüne yönelik çabalar da ele alındı.


Erdoğan’ın ziyareti sonrası Ankara-Riyad hattında ekonomik sıçrama

3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
TT

Erdoğan’ın ziyareti sonrası Ankara-Riyad hattında ekonomik sıçrama

3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Suudi Arabistan’a gerçekleştirdiği ziyaret, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde yeni bir ivme sağladı ve ticaret, enerji ile ortak yatırımlar alanlarında yeni iş birliği ufukları açtı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çarşamba günü Riyad’a yaptığı ziyaretin ardından yayımlanan ortak bildiride, iki ülkenin siyasi ve ekonomik ortaklıklarını ileriye taşıma konusundaki kararlılığı vurgulandı.

Bildiride, Riyad’ın Suudi Arabistan 2030 Vizyonu ile Ankara’nın Türkiye Yüzyılı Vizyonu’nun sunduğu fırsatlardan yararlanarak ekonomik ve yatırım ortaklığını derinleştirme konusunda mutabık kaldığı belirtildi. Bu çerçevede, petrol dışı ticaretin geliştirilmesi, özel sektörün rolünün güçlendirilmesi ve Suudi-Türk İş Konseyi’nin etkinleştirilmesi öncelikler arasında yer aldı.

Enerji alanında iş birliği

Enerji alanı, iki tarafın da özel önem verdiği başlıklar arasında öne çıktı. Ortak bildiride; petrol, petrokimya ve yenilenebilir enerji alanlarında iş birliğinin yanı sıra elektrik enterkoneksiyonu, temiz hidrojen ve enerji tedarik zincirleri konularının ele alındığı, bunun enerji güvenliği ve sürdürülebilirliğini güçlendireceği vurgulandı.

xdfvgthy
Erdoğan’ın ziyareti kapsamında Riyad’da yenilenebilir enerji alanında iş birliği anlaşmasının imzalanması sırasında Suudi Arabistan ve Türkiye enerji bakanları (Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’nın X hesabından)

Taraflar ayrıca, küresel enerji dönüşümünü desteklemek amacıyla madencilik ve kritik mineraller alanında iş birliğini teyit etti. Ziyaret kapsamında toplanan Suudi-Türk Koordinasyon Konseyi toplantısında enerji, adalet, uzay ile araştırma-geliştirme alanlarını kapsayan çok sayıda anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandı.

Bu çerçevede, enerji alanındaki stratejik iş birliğini somutlaştırmak amacıyla Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman ile Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar arasında, 2 milyar dolarlık yenilenebilir enerji yatırımlarını kapsayan bir anlaşma imzalandı. Anlaşma, yenilenebilir enerji santrali projelerinde iş birliğini öngörüyor.

Anlaşmanın; yenilenebilir enerji, yeşil teknolojiler alanlarında iş birliğini güçlendirmeyi, yüksek kaliteli projelerin geliştirilmesi ve hayata geçirilmesini desteklemeyi, enerji arz güvenliğini artırmayı ve düşük karbonlu ekonomiye geçişi hızlandırmayı hedeflediği belirtildi.

dfgthy
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Riyad’da Suudi ve Türk heyetlerinin katılımıyla gerçekleştirilen geniş kapsamlı toplantıda (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Bu kapsamda, Türkiye’de toplam 5 bin megavat kurulu güce sahip güneş enerjisi santrali projelerinin iki aşamada geliştirilmesi planlanıyor. İlk aşamada Sivas ve Karaman illerinde toplam 2 bin megavat kapasiteli iki güneş enerjisi santrali kurulacak. İkinci aşamada ise taraflar arasında belirlenecek çerçeve doğrultusunda 3 bin megavat ilave kapasite hayata geçirilecek.

İlk aşama projelerinin, Türkiye’deki diğer yenilenebilir enerji santrallerine kıyasla son derece rekabetçi elektrik satış fiyatları sunacağı belirtilirken, yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırımla hayata geçirilecek bu santrallerin 2 milyondan fazla Türk hanesine elektrik sağlayacağı ifade edildi. Üretilen elektriğin, devlete ait bir Türk şirketi tarafından 30 yıl süreyle satın alınacağı, projelerin uygulanması sırasında yerli ekipman ve hizmetlerden azami ölçüde yararlanılacağı kaydedildi.

Türkiye’ye doğrudan yatırımlar ivme kazandı

Türkiye Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, anlaşmanın imzalanmasına ilişkin değerlendirmesinde, bunun Türkiye’ye yönelik doğrudan yabancı yatırım akışına önemli bir katkı olduğunu söyledi.

Şimşek, çarşamba günü X platformundaki paylaşımında, Türkiye’ye yönelik doğrudan yabancı yatırımların hızlandığını ve bunun uygulanan ekonomik programa duyulan güveni yansıttığını belirtti. Suudi Arabistan ile imzalanan anlaşma kapsamında yenilenebilir enerji projelerine yönlendirilecek 2 milyar dolarlık yatırımın, yeşil dönüşümü hızlandıracağını, enerji güvenliğini güçlendireceğini ve enerji ithalatına olan yapısal bağımlılığı azaltacağını vurguladı.

Şimşek, 2025 yılının ilk 11 ayında Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımların 12,4 milyar dolara ulaştığını, bunun 2024’ün aynı dönemine göre yüzde 28 artış anlamına geldiğini kaydetti.

Son iki yılda Suudi Arabistan-Türkiye ekonomik ilişkilerinde kaydedilen hızlı gelişme, ticaret hacmine de yansıdı. Türkiye’nin bu ilişkilere verdiği önemin bir göstergesi olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan, Riyad ziyaretine, Suudi Arabistan ile ticari ve ekonomik ilişkileri geliştirmekle ilgilenen yaklaşık 200 şirket temsilcisinden oluşan geniş bir iş heyetiyle katıldı.

Özel sektörün iki ülke arasındaki ortaklıkta kilit rol oynadığı vurgulanırken, Erdoğan’ın ziyareti kapsamında toplanan Suudi-Türk Ekonomi Forumu Konseyi’nde, ortak projelerin uygulanmasında yeni bir aşamaya geçilmesi hedefi dile getirildi.

Ticarette hızlanan büyüme

Türk şirketlerinin Suudi Arabistan’daki doğrudan yatırımları 2 milyar doları aşmış durumda. Bu yatırımlar; imalat, gayrimenkul, inşaat, tarım ve ticaret gibi çeşitli sektörlere yayılıyor.

Türkiye Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, Suudi Arabistan ile ticaretin hızla büyüdüğünü belirterek, yurt dışında Türk müteahhitlik şirketlerinin faaliyetlerinde bir miktar yavaşlama görülmesine rağmen, Suudi Arabistan’da hâlen çok önemli projeler yürütüldüğünü söyledi.

Şarku'l Avsat'ın Suudi Arabistan’ın resmi kurumlarından aktardığı verilere göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025 yılında yaklaşık 8 milyar dolara ulaştı ve bir yıl içinde yüzde 14 büyüme kaydetti. Geçen yılın sonuna kadar Suudi Arabistan’da faaliyet gösteren Türk şirketleri için 1473 yatırım kaydı düzenlendi.

fgt
3 Şubat’ta Riyad’da gerçekleştirilen Suudi-Türk Yatırım İş Birliği Forumu’ndan bir kare (Türkiye Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın X hesabından)

Suudi Arabistan, Türkiye’ye ham petrol ve petrokimya ürünleri ihraç ederken; Türkiye’den halı, inşaat amaçlı işlenmiş taşlar, tütün ürünleri, gıda ve mobilya gibi çeşitli ürünler ithal ediyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2015’te 5,59 milyar dolar, 2016’da 5,007 milyar dolar, 2017’de 4,845 milyar dolar, 2018’de 4,954 milyar dolar ve 2019’da 5,107 milyar dolar oldu.

Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de yaşanan düşüşün ardından ticaret yeniden yükselişe geçti; 2022’de 6,493 milyar dolar, 2023’te 6,825 milyar dolar olan ticaret hacmi, 2024’te 7 milyar doların üzerine çıktı.

2025’te Türkiye’nin Suudi Arabistan’a ihracatı 3 milyar 149,6 milyon dolara ulaştı; toplam ticaret hacmi ise yaklaşık 8 milyar dolar olarak kaydedildi.