Nahda Hareketi’nin iki müttefiki Tunus’ta başlatılan siyasi diyalog girişiminden dışlandı

Tunus Genel İşçi Sendikası tarafından başlatılan girişim, Cumhurbaşkanı’nın himayesinde yürütülecek.

Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said. (Reuters)
Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said. (Reuters)
TT

Nahda Hareketi’nin iki müttefiki Tunus’ta başlatılan siyasi diyalog girişiminden dışlandı

Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said. (Reuters)
Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said. (Reuters)

Tunus Genel İşçi Sendikası (UGTT), Cumhurbaşkanı Kays Said himayesinde ülkedeki krizi aşmayı amaçlayan siyasi ve sosyal kapsamlı bir girişim başlattı. Girişimin bu hafta Cumhurbaşkanı Said'e tüm detaylarıyla sunulması bekleniyor.
Ancak UGTT, son dönemde kendisine yönelik sert eleştirilerde bulunan siyasi partilerin girişime katılmamasını şart koştu. UGTT, sendika liderlerini kanunsuz yollardan mal edinmekle suçlayan Seyfeddin Mahluf liderliğindeki Onur Koalisyonu’nun siyasi sahneye müdahalesini eleştirdi. Aynı şekilde Cumhurbaşkanı Said'e yakın partiler, hakkındaki vergi kaçırma ve kara para aklama suçlaması nedeniyle son cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılmadan önce tutuklanan Nebil el-Karvi liderliğindeki Tunus'un Kalbi Partisi’nin girişime katılmamasını da şart koştular.
Söz konusu şartlar, Nahda Hareketi’nin müttefiki olan iki partinin girişimin ve planlanan siyasi diyalogun tüm aşamalarının dışında kalmalarına neden olacak. Bu durum karşısında Nahda Hareketi’nin önde gelen isimleri sessiz kılmaya devam ederken UGTT’nin girişimi ile ilgili herhangi bir yorumda da bulunmadılar. Gözlemciler, siyasi diyalogun, Nahda Hareketi’nin düşüncesinin ancak diyaloga katılması halinde anlaşılacağı görüşündeler.
Siyasi partiler, geçtiğimiz eylül ayı başlarında Hişam el-Meşişi hükümetinin devrilmesine karşı çıkmaya çalışmıştı. Nahda Herketi’nin tutumunu destekleyen müttefiklerinin girişime katılamamaları halinde Nahda Hareketi yalnız kalacak.
UGTT, 2013 yılında da Nahda Hareketi’nin iktidardan uzaklaştırılmasına yol açan bir siyasi diyalog başlatmış ve yönetmişti. Ardından görevi, ülkeyi 2014'te yapılan cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine hazırlamak olan teknokrat hükümetin başbakanlığını Mehdi Cuma üstlendi. Ancak UGTT liderleri, 2000 yılındaki girişimin içerik ve sosyal ve ekonomik hedefler gibi öncelikleri açısından 2013’teki girişimden tamamen farklı olacağını düşündüler.
Nahda Hareketi, Cumhurbaşkanı, UGTT ve Halk Hareketi gibi Cumhurbaşkanı’na yakın bazı partilerin, kendisini yakın çevresinden ve müttefiklerinden ayırmayı başardıktan sonra diyalog sırasında onunla yalnız kalacaklarının farkındalar.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Ofisi Direktörü Nadia Okasha geçtiğimiz hafta Tunus parlamentosundaki bir oturumda yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanlığı’nın siyasi diyalogunu ‘diyalogun elleri yolsuzluğa bulaşmamış herkese açık’ olması koşuluyla himayesine kabul ettiğini bildirdi. Bunun da Tunus'un Kalbi Partisi’nin diyalogun dışında kalması anlamına geldiğini söyledi.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Tunuslu siyasi analist Hasan el-Ayadi, iki müttefikinin parlamentoda fiili olarak dışlanması sonrası Nahda Hareketi’nin siyasi diyaloga katılma kararı alma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti. Nahda Hareketi’nin girişime katılmakla ilgilenmeye devam ettiğine dikkati çeken Ayadi, bunun da kendisinin diyalogun başarılı olması için bu girişimde yer alması gerektiğini düşündüğü anlamına geldiğini vurguladı.
Nahda Hareketi’nin önünde iki seçeneğin olduğuna dikkat çeken Ayadi “Ya Tunus'un Kalbi partisi ve Onur Koalisyonu olmadan diyaloga gitmeyi reddederek Cumhurbaşkanı ve UGTT’ye karşı çıkacak ya da müttefiklerini silip diyaloga tek başına girecek” dedi.
Ayadi ayrıca Nahda Hareketi’nin Genel Başkanı Raşid Gannuşi aracılığıyla siyasi sürece liderlik etmek istediğini de sözlerine ekledi.
Gannuşi, bir süre önce, parlamento çatısı altında ulusal bir diyalog başlatılmasını önermişti. Gannuşi, Cumhurbaşkanı’nın himayesinde düzenlenen bir diyalog girişimine katılmayı kabul etmesi halinde müttefiklerle ilişkiler düzeyinde ve Kays Said’in istememesine rağmen siyasi sürece liderlik etmesi halinde gerginlik yaratabilecek bir ‘dost ateşi’ ile karşı karşıya kalacak.



Gazze'nin iç kesimlerindeki baskınlar "demirci atölyelerini" hedef aldı

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta, İsrail hava saldırısıyla yıkılan beş katlı bir binanın enkazının üzerinde yürüyen bir Filistinli adam, (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta, İsrail hava saldırısıyla yıkılan beş katlı bir binanın enkazının üzerinde yürüyen bir Filistinli adam, (AFP)
TT

Gazze'nin iç kesimlerindeki baskınlar "demirci atölyelerini" hedef aldı

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta, İsrail hava saldırısıyla yıkılan beş katlı bir binanın enkazının üzerinde yürüyen bir Filistinli adam, (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta, İsrail hava saldırısıyla yıkılan beş katlı bir binanın enkazının üzerinde yürüyen bir Filistinli adam, (AFP)

İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nin derinliklerindeki metal atölyelerine (tornalama tezgahlarına) yönelik baskınlarını yoğunlaştırdı; bu gelişmeyi, Hamas ve diğer Filistinli grupların Gazze Şeridi'nde silahlanmasını durdurma çabalarıyla ilişkilendiriyor. Bir haftadan kısa bir süre içinde, İsrail uçakları üç metal atölyesini hedef aldı. Atölyelerden ikisi Gazze Şehrinde, biri ise Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta bulunuyordu.

İsrail ordusu, saldırılarının silah üretim tesislerini ve Hamas altyapısını hedef aldığını belirtti.

İsrail ordusunun sadece demirci atölyesini bombalamakla kalmayıp, bulunduğu binanın tamamını yıktığı ve sakinlerine tahliye emri verdiği, bu durumun Lübnan'da verilen tahliye emirlerini hatırlattığı kaydedildi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre İsrail'in bu yeni hamleleri, Gazze Şeridi'nde yeni bir operasyonel planı işaret ediyor ve gelecekteki saldırıların sadece suikastları değil, Filistinli grupları silahsızlandırma bahanesiyle yapılacak operasyonları da içerebileceğini gösteriyor.

Altı gün önce onlarca Filistinlinin ölümüne yol açan İsrail'in tırmanışında, roket üretimi gibi askeri sanayilerde çalışan aktivistler hedef alınmıştı.


Vefik Safa yetkilerinin azaltılmasının ardından Hizbullah'tan istifa etti

Vefik Safa (AP)
Vefik Safa (AP)
TT

Vefik Safa yetkilerinin azaltılmasının ardından Hizbullah'tan istifa etti

Vefik Safa (AP)
Vefik Safa (AP)

Hizbullah'ın "Koordinasyon ve İrtibat Birimi" başkanı Vefik Safa istifasını sundu. Bu, partinin iki genel sekreterinin ve üst düzey askeri liderlerinin öldürüldüğü İsrail'in sert saldırılarının ardından yapısını yeniden kurmaya çalışan parti liderliği için bir ilk oldu.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre konuyla ilgili bilgili kaynaklar, Hizbullah liderliğinin bugün üst düzey güvenlik yetkilisi Vefik Safa'nın istifasını kabul ettiğini bildirdi.

Lübnan güvenlik kurumlarıyla irtibattan sorumlu olan Safa, Ekim 2014'te İsrail'in düzenlediği bir suikast girişiminden sağ kurtulmuştu.

Vefik Safa, Hizbullah'ın siyasi danışmanı Hüseyin Halil ile birlikte (Reuters)Vefik Safa, Hizbullah'ın siyasi danışmanı Hüseyin Halil ile birlikte (Reuters)

İstifa, partinin Safa'nın yetkilerini azaltmasının ardından geldi. Bu durum, geçen yılın sonlarında başlayan ve bazı isimlerin görevden alınması ve yerlerine yeni isimlerin atanmasıyla sonuçlanan yapısal değişiklikle eş zamanlı olarak gerçekleşti.

Safa'nın halefinin kimliği konusunda çelişkili haberler ortaya çıktı, ancak kaynaklar partinin bazı gruplar için daha az kışkırtıcı ve devlet ve yabancı güçlerle ilişkilerinde farklı bir üslup benimseyecek bir isim aradığı konusunda hemfikirdi. Potansiyel halefler olarak adı geçen en öne çıkan isimler arasında Hüseyin Barada, Hüseyin Abdullah ve Muhammed Muhanna yer alıyordu.

Geçtiğimiz eylül ayında Beyrut sahil şeridindeki Raouche bölgesinde Hizbullah destekçileri, Nasrallah ve Safiyuddin'in suikastlarını anmak için bir araya geldi (AP)Geçtiğimiz eylül ayında Beyrut sahil şeridindeki Raouche bölgesinde Hizbullah destekçileri, Nasrallah ve Safiyuddin'in suikastlarını anmak için bir araya geldi (AP)

Safa'nın son görünümü, Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah'ın suikastının yıldönümü olan 25 Eylül'de Raouche Kayası'nda, Başbakan Nevvaf Selam'a hakaretler yağdıran parti destekçilerinden bazılarıyla birlikte gerçekleşti.


Gazze anlaşması: Arabulucuların Hamas’ın silah sorununu çözmek için sınırlı seçenekleri

Gazze şehrindeki Hamas üyeleri (AFP)
Gazze şehrindeki Hamas üyeleri (AFP)
TT

Gazze anlaşması: Arabulucuların Hamas’ın silah sorununu çözmek için sınırlı seçenekleri

Gazze şehrindeki Hamas üyeleri (AFP)
Gazze şehrindeki Hamas üyeleri (AFP)

Gazze anlaşmasının ikinci aşamasının 10 gün önce başlamasının ardından İsrail’in taleplerinin başında ‘Hamas’ın silahsızlandırılması’ yer alıyor. Ancak bu talebin nasıl hayata geçirileceğine dair belirsizlik sürerken, Hamas’ın Filistin devleti kurulmadan silahlarını teslim etmeye sıcak bakmaması süreci çıkmaza sokuyor.

Şarku’l Avsat’a konuşan uzmanlar, bu düğümün arabulucuları son derece sınırlı seçeneklerle karşı karşıya bıraktığını belirtiyor. Buna göre, ya silahların tamamen tasfiyesi ya da dondurulması yönünde bir formül bulunması ve Hamas’ın buna ikna edilmesi ya da harekete baskı uygulanması gerekiyor. Uzmanlar, bu başlığın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu başta olmak üzere İsrail iç siyasetinde seçim amaçlı bir baskı aracı olarak giderek daha fazla kullanılacağına dikkat çekiyor.

İsrailli muhalif lider Benny Gantz dün X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, ‘Hamas’ın silahsızlandırılması’ çağrısında bulundu.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz ise çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Hamas silah bırakmayı kabul etmezse İsrail bu yapıyı tasfiye edecek” dedi. Netanyahu da salı günü ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile yaptığı görüşmenin ardından, ‘Gazze Şeridi’nin yeniden imarına yönelik herhangi bir adımdan önce Hamas’ın silahsızlandırılmasının vazgeçilmez bir şart olduğu’ konusunda ısrarcı olduğunu vurguladı.

Strateji uzmanı Tuğgeneral Semir Ragıb, arabulucuların seçeneklerinin sınırlı olduğunu ve önlerinde ya uzlaşı sağlamak ya da baskı uygulamak dışında bir yol kalmadığını ifade etti. Ragıb, silahsızlandırma talebinin İsrail, Washington, Avrupa Birliği (AB) ve bağışçı ülkeler tarafından defalarca dile getirildiğini ve artık savaşın durdurulması ile yeniden imarın önüne konulan temel engellerden biri haline geldiğini söyledi.

Ragıb’a göre Netanyahu ve benzer siyasi aktörler silahsızlandırma dosyasını seçimlerde kullanacak ve anlaşmayı her an sabote edebilecekler. Özellikle ikinci aşama çok sayıda mayın barındırıyor ve Netanyahu, özellikle çekilmeyle ilgili başlıklara yaklaşmak istemiyor.

 Gazze şehrinin Şeyh Rıdvan mahallesinde yıkılmış binaların enkazı arasında ilerleyen Filistinliler (AFP)Gazze şehrinin Şeyh Rıdvan mahallesinde yıkılmış binaların enkazı arasında ilerleyen Filistinliler (AFP)

Askeri strateji uzmanı Tümgeneral Semir Ferec, mevcut seçeneklerin giderek daraldığını belirterek, silahların tamamen tasfiye edilmesinden ziyade dondurulması yönündeki bir seçeneğin daha olası olduğunu ifade etti. Ferec, Hamas’ın elindeki silahların füze ya da insansız hava aracı (İHA) niteliğinde olmadığını ve bu nedenle teslim edilebileceğini söyledi. ABD ve İsrail’in silah maddesinin uygulanmasında ısrarcı olduğunu kaydeden Ferec, bunun İsrail’in geri çekilmesiyle eş zamanlı gerçekleşmesi ve yeni bir savaşın önüne geçecek garantilerin sunulması gerektiğini vurguladı.

Öte yandan Reuters’a konuşan Hamas kaynakları, çarşamba günü yaptıkları açıklamada, hareketin silahsızlanma konusunu diğer Filistinli gruplarla görüşmeyi kabul ettiğini, ancak Washington ya da bölgesel arabulucuların kendilerine silahsızlandırmaya dair ayrıntılı ve somut bir teklif sunmadığını belirtti.

İsrail’in Kanal 13 televizyonu, geçtiğimiz ocak ayının sonunda, ABD’nin Hamas’a silahlarını çok uluslu bir güce teslim etmesi için birkaç haftalık süre tanıyan bir belge hazırladığını bildirmişti. Habere göre, bu sürede uyum sağlanmaması halinde İsrail’e ‘dilediği gibi hareket etme’ konusunda yeşil ışık yakılacak.

Ferec, Hamas’ın manevra alanının son derece sınırlı olduğuna dikkat çekerek, özellikle Mısır, Katar ve Türkiye başta olmak üzere arabulucularla hızlı bir uzlaşıya varması gerektiğini, zira İsrail’in şu aşamada en büyük engeli bu dosya üzerinden yarattığını ifade etti.

Ragıb ise Hamas’ın önünde, Trump planı ve silahsızlanma maddesini uygulamaktan başka bir seçenek bulunmadığını savundu. Ragıb, bu sürecin uzatılmaması ya da dolaylı yollardan aşılmaya çalışılmaması gerektiğini, ‘çünkü kaybedilen her günün ateşkes anlaşması için bir tehdit anlamına geldiğini’ dile getirdi.

Ragıb, Gazze’de polis güçlerinin önümüzdeki günler ya da haftalar içinde konuşlandırılacağını, istikrar gücünün de devreye girebileceğini belirterek, bu aşamadan sonra manevra alanının daha da daralacağına dikkat çekti.