UCM, Sudan’dan soruşturma ekibinin ülkeye girmesine izin vermesini talep etti

Bensouda, Hartum’dan el-Beşir ve Darfur’da işlenen suçlardan sorumlu tutulan diğer sanıklara ilişkin herhangi bir cevap alamadı.

UCM Başsavcısı Fatou Bensouda geçtiğimiz ekim ayında Hartum’a ziyaret gerçekleştirdi. (AFP)

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nden (BMGK) soruşturma ekibinin Darfur bölgesini ziyaret etmesi için Sudan yönetimini ikna etmesini istedi. Ziyaretin amacının Cancavid liderlerinden “Kuşayb” lakabı ile bilinen ve bölgede savaş suçları ile insanlığa karşı suçlar işlemekle itham edilen Muhammed Ali Abdurrahman’a karşı açılan uluslararası davada daha fazla kanıt toplanması ve tanıkların dinlenmesi olduğu kaydedildi.
UCM Başsavcısı Fatou Bensouda, Darfur’daki soruşturmalar hakkında BM Güvenlik Konseyi’ne verdiği brifingde, mahkemenin soruşturma heyetinin derhal ve erteleme olmaksızın Sudan topraklarına girmesine müsaade edilmesi gerektiğini vurguladı. Bensouda, Sudan hükümetinin yeni tarihler vermeden soruşturma ekibinin ziyaretini erteleme talebinde bulunduğunu belirterek “Kuşayb’a suçlamaların yöneltileceği duruşma öncesinde soruşturma açılmasına yönelik fırsatlar tükeniyor” ifadelerini kullandı.
Bensouda konuya ilişkin yaptığı açıklamanın devamında şunları söyledi:
“Soruşturma ekibinin en yakın zamanda Sudan’ı ziyaret etmesi için bir tarih verilmezse mahkeme, mağdurlara ve tanıklara yerlerinde ulaşma konusunda altın bir fırsatı kaybetmiş olacak. Bu, gelecek yıl 22 Şubat’ta yapılacak olan Kuşayb’ın davasındaki duruşmada hakimler önünde ifade vereceklerini garantilemiyor. Sudan hükümetinin mahkemenin en hızlı şekilde ülkeye girmesi için kolaylık sağlaması, ülkenin barış anlaşmasında geçen maddelerin ve adalet ilkelerinin uygulanmasında ciddi olduğunu mağdurlara ve uluslararası topluma göstermiş olmasını sağlar. Hartum’a düzenlediğim ziyaret sırasında yetkililer tarafından hakkında şahsen bilgilendirildiğim mahkemeyle iş birliği yapma taahhüdünü de gözle görülür bir şekilde teyit etmiş olur.”
Söz konusu açıklamaya göre Bensouda, Sudan hükümetinin ve mahkemenin, Güney Sudan’ın başkenti Juba’da yakın zamanda imzalanan barış anlaşması uyarınca soruşturma ekibinin mağdurlara, tanıklara ve araştırma yapılacak alanlara erişimi için tamamen özgürce hareket etmesini kolaylaştırma konusunda anlaşma sağladığını vurguladı.
UCM Başsavcısı geçtiğimiz ekim ayında Sudan’ı ziyaret etmiş ve geçiş otoritesinin üst düzey yetkilileri ile bir araya gelerek başta Sudan’ın devrik lideri Ömer el-Beşir olmak üzere sanıkları mahkeme önüne çıkarma mekanizmalarını incelemişti.
UCM Başsavcısı, BM Güvenlik Konseyi önünde yaptığı açıklamada Sudan hükümetinden başta Ömer el-Beşir, eski Savunma Bakanı Abdurrahim Muhammed Hüseyin ve Ahmed Harun olmak üzere tutuklu sanıkların nasıl mahkeme önüne çıkarılacaklarına dair almayı planladığı önlemlere ilişkin herhangi bir resmi açıklama almadığını belirtti.
Bensouda Güvenlik Konseyi’ni, Sudanlı yetkilileri Roma Statüsü’nün ilkeleri uyarınca şüphelilerin UCM ya da Sudan mahkemelerinde adalet karşısına çıkarılmasını hızlandırmaya teşvik etmeye çağırdı. Roma Statüsü, şüphelilerin eski cumhurbaşkanı döneminde Darfur’da işlemekle suçlandıkları çirkin suçlarda mağdur olan taraflara adaleti sağlamak için Sudan’ın uluslararası yükümlülükleriyle tutarlı adil, objektif ve bağımsız uygulamaları garanti altına alıyor.
Diğer taraftan Bensouda, Sudanlı yetkililerin UCM ile iş birliği yapılmasını engelleyen bir dizi ceza kanunu hükmünü lağvetmesini memnuniyetle karşıladı. Sudan’ın taahhüdüne, soruşturma ekibinin Darfur’daki tanıklara, suç mahallerine ve diğer kanıtlara pürüzsüz bir şekilde erişmesini sağlamasından başlayarak gerçek ve somut eylemlerin eşlik etmesi gerekiyor.
BM Güvenlik Konseyi 2005 yılında 1593 sayılı bir karar çıkardı. Karar gereğince Darfur olayları UCM’ye havale edildi. Devrik Ömer el-Beşir hükümetini Darfur halkına toplu soykırım yapmakla suçlayan Darfur bölgesindeki silahlı gruplar ile Ömer el-Beşir rejimi arasında yaşanan çatışma döneminde meydana gelen ihlallerin araştırılmasına karar verildi.