Filistinli Gazetecileri Destekleme Komitesi 2020 yılı için yayınladığı raporda, İsrail’in Filistin topraklarında basın özgürlüklerine yönelik saldırılarının gözle görülür şekilde arttığını açıkladı. Raporda, Filistin makamları tarafından işlenen 127 ihlalinin yanı sıra, İsrail işgali tarafından işlenen basın özgürlüğü hakkı ihlallerinden 476’sının belgelendiği ifade edildi.
Raporda, İsrail işgalinin saldırıları ile ilgili yapılan açıklamada, gazetecilerin mesleklerini icra ettiklerine dair işaret taşıyan kıyafetler giymelerine rağmen İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarındaki vatandaşlara karşı işledikleri suçlardan dolayı olay yerinden gazetecileri ve medyayı uzaklaştırmak amacıyla Filistinli gazetecilere karşı kasıtlı olarak gerçek mermilerin ve zehirli gazların kullanıldığı kaydedildi. Ayrıca, gazetecilerin göstericilerden nispeten uzak yerlerde bulunarak işgal askerleri için herhangi bir tehlike veya tehdit oluşturmamalarına rağmen İsrail’in gazetecilere karşı darp etme, tehdit etme ve hakaret etme yoluyla aşırı güç kullandığı ve ayrıca gazetecileri canlı kalkan olarak kullandığı kaydedildi.
Raporda ayrıca, İsrail’in hareket, eylem, fikir ve ifade özgürlüklerini kısıtlayan koşullar altında gazetecilerin evlerine ve basın bürolarına baskın yapmaya devam ettiği, ekipmanlarına el koyduğu, seyahat etmelerini engellediği, tutuklayıp gözaltına aldığı ve birçoğuna para cezası uygulayıp sınır dışı ettiği belirtildi. Gazetecileri Destekleme Komitesi, İsrail işgalini gazetecilere yönelik kitlesel tutuklama ve sınır dışı etme kampanyasından, gazeteci Vedad el-Bergusi’nin evini yıkmaktan, Filistin TV yayınını altı ay içinde üst üste üç kez durdurarak yenilemeye tabi tutmaktan ve Kudüs ve işgal altındaki bölgelerdeki yayın çalışmalarına devam ederlerse TV ekibini tutuklamakla tehdit etmekten sorumlu tuttu.
Komite ayrıca, İsrail işgal hükümetinin Filistinli gazetecilere karşı düzenlediği organize terör suçlarının kaydına eklenen, onlarca gazetecinin öldürüldüğü, yüzlercesinin yaralandığı ve gazetecilere karşı her türlü suçun işlendiği bu suçların zamanaşımına tabi olmayacağını belirterek, bu suçların faillerinden işgal hükümetini sorumlu tuttu. Komite, faillerin cezasız kalmayarak sorumlu tutulacağını ve tüm uluslararası kanunlara göre cezalandırılmak üzere konunun uluslararası mahkemelere taşınacağını vurguladı.
Komite, Birleşmiş Milletleri (BM) ve tüm dünya ülkelerini işgalci devleti Filistin halkına ve gazetecilerine yönelik insanlık dışı uygulamalardan caydırmada ahlaki ve hukuki rolünü yerine getirmeye ve onlara mesleki, ulusal ve insani rollerini yerine getirmeleri için gerekli korumayı sağlamaya çağırdı. Ayrıca uluslararası basın kuruluşlarından Filistinli gazetecilere yönelik bu uygulamaları ifşa etmesini ve İsrail işgaline bu ihlalleri durdurması ve gazetecilik çalışma özgürlüğünü koruma konusunda baskı yapmasını talep etti.
Raporda, Filistinli gazetecilere yönelik ihlallerle ilgili yapılan açıklamalarda, gazetecilerin yaşam hakkını ve kişisel bütünlüğünü ihlal etme suçları, gazetecileri darp etme ve insan onurunu aşağılayan diğer şiddet veya hakaret ve kötü muamele uygulamak da dahil olmak üzere 127 ihlal olduğu kaydedildi.
Son olarak rapor, "İsrail’in gazetecilere ve medya kuruluşlarına yönelik devam eden ihlallerinin, Filistin medyasının kahramanlarının gerçeği iletmedeki başarısının derecesini yansıttığını ve savunmasız Filistin halkına karşı işlenen suçlarla ilgili İsrail anlatısının yanlışlığını ortaya çıkardığını" vurguladı.
İsrail siyasetinin generalleri arasında Eisenkot nerede duruyor?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5340431-i%CC%87srail-siyasetinin-generalleri-aras%C4%B1nda-eisenkot-nerede-duruyor
İsrail siyasetinin generalleri arasında Eisenkot nerede duruyor?
İsrail tankı, Lübnan sınırına yakın Kiryat Şhmona’da Gadi Eisenkot’un seçim afişinin önünden geçiyor. (AP)
İsrail'in 14 başbakanından 5'i, ülkenin 1948'de kuruluşundan bu yana generaller arasından çıktı. Bunlardan ikisi, İzak Rabin ve Ehud Barak, daha önce Genelkurmay Başkanlığı görevini yürütmüştü. Gadi Eisenkot hükümeti kurmayı başarması halinde, İsrail'de devlet yönetiminin başına geçen üçüncü eski Genelkurmay Başkanı olacak.
Yeni görevine hazırlanmak için Eisenkot'a (66) yakın isimler, onun İsrailli asker kökenli siyasetçilerin tarihini derinlemesine incelediğini ve kendisine örnek alarak iz bırakmak istediği ismin İzak Rabin (1922-1995) olduğuna karar verdiğini söylüyor. Peki Eisenkot, siyasetçilerin adeta bir eşekarısı yuvasını andıran dünyasında çalışırken bunu gerçekten başarabilecek mi? Yoksa gündemdeki tarihî fırsatları değerlendirmesini engelleyen kısıtlamaların esiri mi olacak?
İsrail tarihi, birbiriyle neredeyse akıl almaz ölçüde çelişen fikir ve doktrinlerle liderlik yolunda ilerlemeyi başaran birçok isme tanıklık etti. Bu liderler, Ortadoğu'da bir Yahudi devleti kurmak istiyor; Batı'yı ise bu devletin bir "demokrasi vahası", "bilim ve ilerlemenin feneri", "ekonomik refah ve teknolojik üstünlük modeli" olacağına ikna ediyordu. Yahudi söylemindeki ifadeyle İsrail, "öteki halklara ışık" olacaktı.
İsrail modelinin krizi
Ancak teknoloji, sanayi ve bilim alanlarında önemli ilerlemeler kaydeden İsrail modeli, ülkeyi sürekli bir kriz ve savaş hâlinde tutan, gücünü tüketen ve vatandaşlarının hayatını tehdit eden bağnaz ve kibirli bir güvenlik politikası izlemeyi tercih etti.
İsrailli liderlerin tamamı, Batı'nın kendilerine sağladığı cömert askerî, siyasi ve ekonomik desteğin keyfini çıkardı. "Ortak medeniyet değerleri" söylemi üzerinden Batı'nın çıkarlarıyla bütünleştiler. Devletin ayakta kalabilmesinin tek yolunun bu olduğuna hem kendilerini hem de halklarını inandırdılar. İsrail'i, "dünyadaki Yahudilerin tek ulusal yurdu" olarak tanımlarken, askerî gücü de bu varlığın temel unsuru hâline getirdiler.
Ancak toplum, bu yaklaşımın aksini ortaya koyan gerçeklerle karşılaştığında, gücün ne kadar büyük olursa olsun sınırları bulunduğunu gördü. 1973 Savaşı, 1982'deki Birinci Lübnan Savaşı ve 1987'de başlayan Birinci Filistin İntifadası bunun örnekleriydi.
1973 Ekim Savaşı sırasında Mısır askerleri Süveyş Kanalı'nın doğu yakasında bayrak kaldırıyor. (Arşiv-AP)
Bilinen istisnalar dışında bazı İsrailli liderler, "barışçıl" olarak nitelendirilebilecek bir yol arayışına girdi. Ancak çok geçmeden aşırılık yanlısı liderler devreye girerek onları engelledi; saflarında korku yaydı ve Arapların İsrail'i ortadan kaldırmak istediğini, ülkenin "varoluşsal bir savaşla" karşı karşıya bulunduğunu ileri sürdü.
Nitekim İzak Rabin, Filistin halkının temsilcileriyle çatışmaya çözüm bulmak amacıyla anlaşma girişimlerinde bulunduğu için 1995'te öldürüldü. Ehud Olmert ise yolsuzluk suçlamasıyla görevden uzaklaştırılarak hapse gönderildi.
Arap ülkelerinin tamamı 2002'de, Filistin halkının kendi kaderini tayin etme ve ordusu olmayan barışçıl bir devlet kurma hakkını dikkate alan, İsrail'e de güvenli bir devlet vaat eden "Barış Girişimi" sunduğunda bile İsrailli liderler bu girişim karşısında geri adım attı. Aradan yaklaşık çeyrek asır geçmesine rağmen İsrail, girişime karşılık vermeyi hâlâ reddediyor.
Eisenkot öncesinde siyasetin generalleri
İsrail siyasetinin asker kökenli isimleri arasında listenin başında, İsrail'in kuruluşundan önce Siyonist silahlı örgüt Palmach'a komuta eden Yigal Allon yer alıyor. Allon, daha sonra bu örgütün İsrail ordusuyla bütünleşmesini sağladı ve tümgeneral rütbesiyle ordudan emekli oldu.
Allon yalnızca 19 gün başbakanlık yaptı. Başbakan Levi Eşkol'un ölümü üzerine geçici olarak görevi devraldı ve Golda Meir seçilene kadar bu görevde kaldı. Ancak Allon, İsrail siyasetinde son derece etkili bir isimdi.
İsrail-Filistin çatışmasına çözüm bulmayı amaçlayan "Allon Planı"nın da sahibiydi. Plan, Kudüs, Ürdün Vadisi ve El Halil'den Kudüs'e uzanan bölge üzerinde İsrail egemenliği kurulmasını, ayrıca Suriye'nin Golan Tepeleri'nde bir Dürzi devletçiği oluşturulmasını öngörüyordu.
1974'te ilk kez başbakanlık koltuğuna oturan İzak Rabin ise İsrail'in 1973 Ekim Savaşı'ndaki yenilgisinin ardından ülkeyi yeniden toparlayan isim olarak değerlendirilebilir. Ancak eşinin ABD'de tuttukları dolar hesabındaki gerçek miktarı vergi makamlarına bildirmediğinin ortaya çıkması üzerine, istifa etmek zorunda kaldı.
Rabin'in istifası, İsrail tarihinde dürüstlük ve ilkeli davranışın göstergesi olarak kayda geçti. Rabin, 1992-1995 yılları arasındaki ikinci başbakanlık döneminde de bu imajını güçlendirmeye çalıştı. Siyasi rakipleri bile onun bu yönünü kabul ediyordu.
Filistinlilerle barış sürecini başlatmaktan çekinmedi; aksine bu süreci kararlılıkla yürüttü. Binyamin Netanyahu'nun muhalefete liderlik ettiği ve Rabin'i ihanetle suçlamaya varan sert bir söylem kullandığı dönemde bile geri adım atmadı.
ABD Başkanı Bill Clinton'ın himayesinde, Yaser Arafat ile İzak Rabin'in Oslo Anlaşması'nın imzalanmasının ardından gerçekleştirdiği tarihî tokalaşma. Washington, 13 Eylül 1993. (Getty Images)
Rabin, Filistinlilerle müzakerelerde sert bir tutum sergiledi; bazı aşamalarda ise geri adım attı. Buna rağmen Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat, Rabin'i övgüyle anmış ve "Öldürülmeseydi kendisiyle tarihî bir barış anlaşmasına varabilirdik" ifadelerini kullanmıştı.
Ehud Barak, sahip olduğu askerî nişanların sayısı bakımından İsrail'in en önemli askerî isimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Onu siyasete kazandıran da Rabin'di. Ancak Barak'ın kibirli tutumu oldukça belirgindi ve aceleci davranmasıyla tanınıyordu.
Arafat'la yürüttüğü Camp David müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, "İsrail'in barış sürecinde Filistinli bir ortağı yok" şeklindeki ünlü açıklamasını yaptı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bu ifade, İsrail'de sonraki dönemlerde barış girişimlerini sonuçsuz bırakmak için kullanılan temel argümanlardan birine dönüştü. Barak son yıllarda geçmişteki tutumunu düzeltmeye çalışsa da İsrailliler nezdinde kötü siyasi mirasa sahip bir lider olarak görülüyor.
1999 seçimlerinde Ehud Barak'ın seçim afişini Binyamin Netanyahu'nun fotoğrafının üzerine yapıştıran bir kişi. (Getty Images)
Ariel Şaron ise sert ve saldırgan bir general olarak tanımlanıyor. 1967'de Arap ülkelerine karşı savaş başlatılması için Başbakan Levi Eşkol'a baskı uyguladı. 1973 Ekim Savaşı sırasında emirleri ihlal ederek Süveyş Kanalı'nı geçti. Başbakan İzak Şamir onu tehlikeli bir isyancı olarak nitelendirdi.
Ancak başbakan olduğunda, Gazze Şeridi'ndeki İsrail güçlerini çekti ve buradaki yerleşimleri tahliye etti. Hayatının son döneminde ise iki devletli çözümden söz etmeye başladı.
Eisenkot kimi örnek alıyor?
Eisenkot, asker kökenli bu dört ismi önünde birer örnek olarak tutuyor. Çünkü İsrail kamuoyunun generaller konusunda kendi içinde bölündüğünün farkında. Geçmişte generallere neredeyse kutsallık atfeden toplum, artık onların siyasi deneyimlerini de sorguluyor ve sağ-sol ekseninde değerlendiriyor.
Netanyahu'nun son seçim kampanyasında kullandığı ve yüz binlerce seçmeni kendisine çektiği söylenen "Ya sağ ya Filistin" sloganı da bu kutuplaşmanın bir yansımasıydı.
Eisenkot'un benimsemek istediği ilk özellik, Rabin'in kişiliğinde öne çıkan kişisel dürüstlük. Rakiplerinin de kabul ettiği üzere bu özellik Eisenkot'ta mevcut.
İkinci özellik, "hedefe sabır ve metanetle bağlı kalmak". Üçüncüsü ise karar alırken cesur ve kararlı davranmak. Bu son özelliği değerlendirmek için henüz erken olsa da yakın çevresi, Eisenkot'un bu konuda Rabin'den bile daha ileri olduğunu savunuyor. Eisenkot bunlara bir de devletin çıkarlarını her şeyin önünde tutma anlayışını ilave ediyor.
Gadi Eisenkot, 10 Kasım 2026'da Knesset'teki bir toplantı sırasında. (AP)
Ancak mevcut koşullarda Eisenkot, temel bir görevle karşı karşıya: Binyamin Netanyahu'nun izlediği ve İsrail'in çıkarlarını ciddi biçimde tehlikeye atan politikaların ardından ülkeyi yeniden doğru bir rotaya sokmak.
Bu görev, onu İsrail'de artık son derece güçlü bir siyasi aktör hâline gelen aşırı sağla doğrudan çatışmaya sürüklüyor.
Söz konusu aşırı sağ, fikirleriyle İsrail toplumunun büyük bölümünü etkisi altına almış durumda. Silahlı, kontrolsüz ve şiddet yanlısı milis yapılarıyla sokaklarda da etkili. Irkçı ve zorba bir görüntü sergilemekten çekinmiyor; sürekli savaş istiyor.
Bu kesim, İsrail'in bölgenin en büyük gücü olarak kendisini kabul ettirebileceğini ve barışı güç yoluyla dayatabileceğini düşünüyor. Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırısının bedelini bütün Araplara ödetmek istiyor. Yalnızca Filistin'de değil, Lübnan ve Suriye'de de toprak işgal etmeyi hedefliyor. İsrail'in uluslararası itibarını, insani değerleri, uluslararası hukuku ve anlaşmaları ise önemsemiyor.
Eisenkot ile aşırı sağın görüşleri arasındaki farklar neler?
Aslında Eisenkot da aşırı sağın bazı görüşlerinden bütünüyle uzak değil. Ancak bunları farklı ifadelerle dile getiriyor. Örneğin, "bölge ülkelerine karşı üstünlüğün güvence altına alınması" gerektiğini savunuyor ve "gücün barışı sağlamada temel bir unsur olduğuna" inanıyor. Özellikle İran ve onun silahlı uzantılarına karşı cephelerde askerî zafer elde etme hedefinden de vazgeçmiyor.
Bununla birlikte Eisenkot, bütün bu politikaların ABD ile ortaklık ve "ulusal birlik" ruhu içinde yürütülmesini istiyor. Bölgesel ve uluslararası ilişkiler konusunda aşırı sağdan farklı yaklaşımları benimsiyor. Özellikle Suriye ve Lübnan'la siyasi anlaşmalar yoluyla savaşın sona erdirilmesini hedefliyor.
İsrail'de yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot, Ekim 2026'daki genel seçimlerin ilk sonuçlarının açıklanmasının ardından İsrail bayrağını sallıyor. (DPA)
Eisenkot, ABD Başkanı Donald Trump'ın sunduğu ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde karara dönüşen 20 maddelik planla ilgili çekinceleri bulunduğunu söylüyor. Ancak Netanyahu liderliğindeki hükümet bu planı kabul ettiği için kendisinin de plana bağlı kalacağını belirtiyor. Eisenkot, uluslararası anlaşma ve sözleşmelere saygı duyduğunu vurguluyor.
Eisenkot'un geride bırakmak istediği miras ise İsrail'in bölgesel ve uluslararası konumundaki gerilemeyi durduran, ülkeye ilerleme ve refah umudunu yeniden kazandıran ve generallerin itibarını iade eden lider olmak.
Yakın çevresi, Eisenkot'un asker kökenli başbakanların deneyimlerini derinlemesine incelediğini, kimlerden hangi özellikleri örnek alması ve hangi hatalardan kaçınması gerektiğini bildiğini söylüyor.
Peki, Eisenkot, kendisini cesur ve tarihî bir lidere dönüştürecek yeni bir yol açmayı başarabilecek mi, yoksa seleflerinin hatalarını mı tekrarlayacak?
İran’dan “kuşatma planlarına” karşılık savaşı genişletme tehdidihttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5340389-i%CC%87ran%E2%80%99dan-%E2%80%9Cku%C5%9Fatma-planlar%C4%B1na%E2%80%9D-kar%C5%9F%C4%B1l%C4%B1k-sava%C5%9F%C4%B1-geni%C5%9Fletme-tehdidi
İran yapımı bir füze, Tahran yakınlarında Devrim Muhafızları’na ait Havacılık ve Uzay Müzesi’nde sergileniyor (AP)
TT
TT
İran’dan “kuşatma planlarına” karşılık savaşı genişletme tehdidi
İran yapımı bir füze, Tahran yakınlarında Devrim Muhafızları’na ait Havacılık ve Uzay Müzesi’nde sergileniyor (AP)
İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaş veya anlaşma yerine ülkeyi ekonomik açıdan “boğmayı” tercih ettiğini açıklayan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun sözlerinin ardından dün savaşı genişletme ve “asimetrik operasyonlar” düzenleme tehdidinde bulundu.
İran Genelkurmay Başkanı Ali Abdullahiyan, yeni bir hesap hatasının “çok daha ölümcül saldırılarla” karşılık bulacağı uyarısında bulundu.
Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai ise saldırıların yeniden başlaması durumunda “uzak mesafedeki ABD üslerinin” hedef alınacağını belirterek, zenginleştirilmiş nükleer materyallerden “tek bir zerresinin bile” ülke dışına çıkarılmasını kabul etmeyeceklerini söyledi.
Hürmüz Boğazı’nda ise Devrim Muhafızları, iki petrol tankerinin deniz mayınları nedeniyle infilak ettiğini duyururken, İran ordu donanması üçüncü bir tankerde yangın çıktığını bildirdi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre ekim ayında 37 gemi hedef alındı.
G7 ülkeleri, Paris’te yayımladıkları sonuç bildirisinde, İran’a Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile tam iş birliğini yeniden başlatma ve Hürmüz Boğazı’nda gemilere yönelik “süregelen saldırılarını” durdurma çağrısında bulundu. G7 ayrıca Tahran’ın kapasitesini “ekonomik ve siyasi açıdan” sınırlandırma taahhüdünde bulundu.
G7 ülkeleri, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını da “en güçlü ifadelerle” kınayarak, başta İran olmak üzere bütün taraflara Husilere silah sağlamayı durdurma çağrısı yaptı.
İran zenginleştirilmiş uranyumundan vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durdurulması çağrısıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5340353-i%CC%87ran-zenginle%C5%9Ftirilmi%C5%9F-uranyumundan-vazge%C3%A7miyor-g7den-h%C3%BCrm%C3%BCz-bo%C4%9Faz%C4%B1ndaki
İran zenginleştirilmiş uranyumundan vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durdurulması çağrısı
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, ülkesindeki zenginleştirilmiş nükleer materyallerin tek bir zerresinin bile yurt dışına çıkarılmasına izin vermeyeceklerini söyledi.
Rızai, Tahran ile Washington arasında şu anda herhangi bir müzakere yürütülmediğini belirterek, ABD'nin düzenleyeceği yeni saldırılara karşılık olarak uzak mesafelerdeki Amerikan üslerinin de hedef alınacağını ifade etti.
Öte yandan G7 ülkeleri, İran'a Hürmüz Boğazı'nda sivil gemilere yönelik "süregelen saldırılarını" durdurma çağrısında bulundu. G7, diplomatik bir çözümün sağlanamaması durumunda Tahran'ın bölgesel ve küresel istikrarsızlığı körükleme kapasitesini ekonomik ve siyasi açıdan sınırlandırmak için eşgüdümlü hareket etme taahhüdünde bulundu.
Bu gelişmeler yaşanırken İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, çarşamba günü Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankerinin deniz mayınlarının patlaması sonucu infilak ettiğini duyurdu. İran ordusunun Deniz Kuvvetleri ise boğazın doğusunda üçüncü bir tankerde yangın çıktığını açıkladı.
Söz konusu gelişmeler, Devrim Muhafızları'nın bir gün önce üç tankerin vurulduğunu duyurmasının ardından yaşandı. Piyasalarda savaşın şiddetinin azalacağına yönelik beklentilere rağmen bölgedeki gerilim deniz trafiğini tehdit etmeyi sürdürüyor.
Diğer yandan New York Times gazetesi, konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in İran'dan gelen hayatına yönelik tehditler nedeniyle kısa süre önce evinden ayrılarak bir askeri üsse taşındığını bildirdi.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
