Sudan yargısından işkence ve cinayet operasyonu

Sudan Savcılığı, iki kıdemli adli tıp uzmanını İşkence ve cinayet kurbanlarını gömmek için yasadışı otopsi raporları yazma şüphesiyle görevden aldı. 

Beşir rejimininin devrimini  anmak için Aralık 2020'de Hartum'da düzenlenen halk gösterilerinden bir görüntü (EPA)
Beşir rejimininin devrimini  anmak için Aralık 2020'de Hartum'da düzenlenen halk gösterilerinden bir görüntü (EPA)
TT

Sudan yargısından işkence ve cinayet operasyonu

Beşir rejimininin devrimini  anmak için Aralık 2020'de Hartum'da düzenlenen halk gösterilerinden bir görüntü (EPA)
Beşir rejimininin devrimini  anmak için Aralık 2020'de Hartum'da düzenlenen halk gösterilerinden bir görüntü (EPA)

Sudan Cumhuriyet Savcılığı, geçen Kasım ayında "Markhiyat Dağları" (Omdurman'ın kuzeyi)  yakınlarında gömülen insanların toplu mezarlarının bulunmasının ardından 2019 yılında Hartum’daki ordu genel karargahı önüne gömülen oturma eylemini dağıtma suçu kurbanlarına ilişkin hazırladıkları  tıbbi raporlarla ilgili suçlamalar nedeniyle iki kıdemli adli tıp uzmanını tutukladı.
Sudan Tribune gazetesinin adli tıp kaynaklarından aktardığı bilgilere göre, Başsavcı Tac el Sir el Hibr kararıyla alınan zorla kaybedilen kişilerin soruşturma komisyonu,  Omdurman morg müdürü ve eski adli tıp kurumu başkanı, Genel Komutanlık önünde oturma eylemini dağıtma suçundaki cenazelerin yasal prosedürlere aykırı gömülmesinden dolayı tutukladı. 
Şarku’l Avsat’ın Tribune gazetesinden aktardığı habere göre, Ordu ve Hızlı Destek Kuvvetleri, 3 Haziran 2019'da Hartum merkezi ve  Silahlı Kuvvetler Genel Komutanlığı önündeki barışçıl oturma eylemini dağıtmak için aşırı güç kullanarak 200'den kişinin ölümüne binden fazla kişinin yaralanmasına ve onlarca kişinin kaybolmasının yanı sıra cinsel saldırıda bulunurken sağlık yetkilileri ölü sayının 85 kişiyi geçmemesi konusunda ısrar etti. 
11 Kasım'da Savcılık, El Markhiyat Dağları'nda (Omdurman'ın kuzeyi) oturma eyleminden sonra öldürülen ve gömülen insanların kalıntılarını barındıran toplu mezarlar bulduğunu duyurdu.
6 Nisan 2019'da Genelkurmay Başkanlığı önünde yapılan barışçıl oturma eylemi, Sudan'daki İslami yönetimin devrilmesine yol açtı ancak protestocular, sivil bir hükümetin kurulmasını, azledilen rejim liderlerinin hesap vermeleri, siyasi ve ekonomik yapılarının kaldırılmasını talep ederek oturma eylemlerine devam ettiler.
3 Haziran 2019’da Asker ve göstericiler arasındaki görüşmeler  sırasında, Askeri güçler oturma eyleminde bulunan göstericileri dağıttı.
Askeri Geçiş Konsey Başkanı Abdülfettah el-Burhan göstericiler dağıldıktan sonra müzakereleri durdurduğunu duyurarak ülkeki telekomünikasyon şirketlerinin İnternet hizmetini kesti. 
Hartum ve ülkenin diğer şehirleri, oturma eyleminin dağılmasının ardından bir günden fazla süren isyancıların izi ve takibi sürüldü. 
Hartum'daki Sağlık Bakanlığı, Omdurman Hastanesi morgunun müdürünü, Sudanlı bir gencin Hızlı Destek Kuvvetleri hapishanesinde işkence altında öldürülmesine ilişkin hazırladığı otopsi raporunda vücutta görünür herhangi bir şiddet ve darbenin belirtisi olmadığına, tamamen hastalıktan dolayı öldüğünü belirttiği nedeniyle soruşturmaya tabi tuttu. 
Ölen yakınlarının talebine üzere Cumhuriyet Savcısı yeniden otopsi yapılmasını emretti. 
Soruşturma raporunda, ayak baş parmağının tırnağı sol ayaktan çıkarılmış, doktor raporunda belirtilmeyen kafa derisinin altında ve göğsün her iki yanında morluklar olduğu tespit edildi. Tutuklanan doktorun ifade ettiğinin aksine, ölümün bir hastalık değil, sert bir vücut yaralanmasından kaynaklanan beyin kanamanın bir sonucu olduğu sonucuna varıldı.
Geçen hafta Hartum Sağlık Bakanlığı, Hızlı Destek Kuvvetleri'ne bağlı bir gözaltı merkezinde işkence sonucu öldürülen genç Bahaa El-Din Nuri'nin öldürülmesiyle ilgili suç şüphesinin göstermeyen raporundan dolayı Omdurman morg müdürünü işten uzaklaştırarak idari soruşturmaya sevk etti.
Şark’ul Avsat, 12 Kasım'da Sudan Cumhuriyet Savcılığı kaynaklarına göre, kanıtların doğrulardığı  "insan onuruna aykırı" bir şekilde öldürülüp ve gömülen kayıp kişilerin cesetlerinin olduğu toplu mezarların bulunduğunu aktardı.
Hartum, Genelkurmay Başkanlığı önündeki barışçıl oturma eyleminin dağıtılması sırasında onlarca ölüye, yüzlerce yaralıya ve akıbeti bilinmeyen onlarca kişinin kaybına tanık oldu.
sosyal medyada ağlarında, görgü tanıklarının ifadelerine göre, onlarca kişinin oturma meydanında öldürüldüğünü ve cesetlerinin Nil'e atıldığı bildirildi. 
Sözü geçen bu olay, Başbakan Abdullah Hamduk'u, suçu araştırmak için ünlü avukat Nabil Adeeb'in başkanlığında bir soruşturma komitesi kurmaya sevk etti.
Geçtiğimiz hafta Askeri Geçiş Konseyi’nden birkaç komutanın ifadesi alınmak üzere soruşturma komisyonunun karşısına geçecekleri duyuruldu. Komitenin, devrik cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir rejiminin düşmesinden sonra iktidara gelen Geçici Askeri Konsey’in diğer üyelerinin ifadelerini dinlemesi bekleniyor. 
Burhan ve yardımcısı Muhammed Hamdan Dagalo da dahil olmak üzere Egemenlik Konseyi'nde yer aldı.



Sudan ordusu, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndaki HDK güçlerini savaş uçağıyla vurdu

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
TT

Sudan ordusu, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndaki HDK güçlerini savaş uçağıyla vurdu

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

Sudan ordusu, nisan ortasından bu yana çatıştığı Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) mevzilendiği başkentteki Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na hava saldırısı düzenledi.

Güvenlik kaynaklarından ve görgü tanıklarından alınan bilgiye göre, ordu, nisan ayından bu yana HDK güçlerinin elindeki Cumhurbaşkanlığı Sarayı içerisindeki HDK mevzilerine ilk kez savaş uçağıyla bombardıman yaptı.

HDK ise Cumhurbaşkanlığı Sarayı yakınındaki Genelkurmay Karargahını kuşattığını duyurdu.

ABD, Norveç ve İngiltere ise Sudan'daki taraflara çatışmaların derhal durdurulması çağrısı yaptı.

Ordu, Hartum'daki Zırhlı Birlikler Komutanlığına yakın noktalarda mevzilenen HDK güçlerini yoğun hava bombardımanına tuttu.

Üç başkent olarak bilinen Hartum ile batısındaki Umdurman ve kuzeyindeki Bahri kentlerinde yer alan HDK noktaları da ordunun yoğun top atışlarına maruz kaldı.

Sudan ordusu, başkentin güneyindeki Zırhlı Birlikler Komutanlığı civarındaki HDK mevzilerine dün düzenlediği saldırılarda, onlarca HDK mensubunun öldürüldüğünü, 10 askeri aracın imha edildiğini açıklamıştı.

Bir süredir iki güç arasında başkentteki stratejik noktalardan Zırhlı Birlikler Komutanlığı çevresinde şiddetli çatışmalar yaşanıyor.

- Çatışmalar, 100 günü aşkın süredir devam ediyor

Ordu ile HDK arasında başkent çevresi ve ülkenin batısında yoğun olmak üzere 100 günü aşkın süredir devam eden çatışmalarda 3 binden fazla kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi yaralandı, yaklaşık 4 milyon kişi yerinden edildi.


Sudan’ın komşuları iç savaşı durdurmak için toplanıyor

Geçtiğimiz ay Kahire’deki Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’ne katılanların toplu fotoğrafı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Geçtiğimiz ay Kahire’deki Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’ne katılanların toplu fotoğrafı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
TT

Sudan’ın komşuları iç savaşı durdurmak için toplanıyor

Geçtiğimiz ay Kahire’deki Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’ne katılanların toplu fotoğrafı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Geçtiğimiz ay Kahire’deki Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’ne katılanların toplu fotoğrafı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Sudan’a komşu ülkelerin dışişleri bakanları, Temmuz ayı ortasında yapılan Sudan’a Komşu Ülkelerin Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde alınan karara göre Çad’ın başkenti Encemine’de “Sudan Krizinden Çıkış Yolları” gündemiyle toplanıyor.

13 Temmuz’da Kahire’de Mısır, Libya, Çad, Orta Afrika, Güney Sudan, Eritre ve Etiyopya olmak üzere yedi Afrika ülkesinin liderlerinin katıldığı Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi gerçekleştirilmişti. Zirvede, “Sudan krizinin ülkenin geleceği, istikrarı, birliği ve toprak bütünlüğü üzerindeki yansımalarının çözülmesi ve ulusal kurumların çöküşünün önlenmesi için gerekli uygulamalı adımları ele alacak” bir iletişim mekanizması kurma kararı alınmıştı. Bu iletişim mekanizmasına katılımcı ülkelerin dışişleri bakanları liderlik edecek.

Kapanış bildirgesine göre zirvede ayrıca, iletişim mekanizmasına “Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi (IGAD) ve Afrika Birliği (AfB) de dahil olmak üzere mevcut mekanizmalarla entegrasyonunda Sudanlı taraflarla doğrudan iletişim kurarak çatışmayı durdurup Sudan krizinde kapsamlı bir çözüme ulaşmak için uygulanabilir pratik çözümler içeren bir yürütme eylem planı” hazırlama görevi verilmişti.

Görsel kaldırıldı.
Geçtiğimiz ay Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’nde konuşma yapan Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Çad Dışişleri, Yurtdışındaki Çadlılar ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Sudan’a Komşu Ülkelerin Dışişleri Bakanları Komitesi’nin ilk toplantısının 6-7 Ağustos tarihlerinde Encemine’de yapılacağı duyurulmuştu. Açıklamada, toplantının esas amacının “Sudan’ı binlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca Sudanlının yerinden olmasına neden olan yıkıcı bir savaşın uçurumuna sürükleyen mevcut Sudan krizinden çıkış yolları önermek” ve aynı zamanda “ortakların dikkatini büyüyen insani krize acil yanıtlar vermeye çekmek” olduğu belirtilmişti.

Aynı bağlamda, Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Büyükelçi Ahmed Ebu Zeyd yaptığı bir açıklamada, görüşmeye Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şukri’nin katılacağını belirterek şu ifadeleri kullanmıştı:

“Komşu ülkelerin dışişleri bakanları toplantılarında Sudan krizinin çeşitli yönlerini, tüm güvenlik, siyasi ve insani boyutlarını, Sudan halkı üzerindeki etkilerini ve bölgesel ve uluslararası yansımalarını tartışacaklar. Amaç, Sudan’a komşu olan ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının mevcut krize son verecek ve Sudan’ın birliğini, toprak bütünlüğünü ve kardeş halkın sözünün geçerliliğini koruyacak çözümlere ulaşmak için etkili bir şekilde hareket etmelerini sağlayacak pratik öneriler geliştirmektir.”

Öte yandan Sudan Ümmet Partisi Genel Başkanı Mübarek el-Fadıl, Sudan’ın komşu ülkelerinin gösterdiği çabaların önemini vurguladı. Dışişleri bakanlarının Çad’daki ilk toplantılarında ortaya koyabilecekleri “pratik öneriler” olduğunu ve bunların “trajik” olarak nitelendirdiği krizi sona erdirmek için pratik çözümlere ulaşılmasına katkıda bulunabileceğini kaydetti. Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda Fadıl, Sudan’ın komşu ülkelerinin bakanlık mekanizmasının, Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) üzerinde etkisi olan saha liderleri ve aşiret ileri gelenleriyle yoğun temaslar kurarak işe başlaması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Fadıl, Sudan’ın komşu ülkelerinin bakanlar düzeyindeki mekanizmasının, ülkelerinin sahadaki etkin liderlerle iletişim kurma gücünden yararlanarak “başarıya ulaşma fırsatı” olduğuna dikkat çekti. Ayrıca, özellikle Libya, Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi taraflardaki sınırların kontrol altına alınması gerektiğine dikkat çekti ve bu bölgelerin “HDK’ye silah kaçakçılığı yapmak için kullanıldığını” belirtti.

Diğer taraftan Sudanlı yazar ve siyasi araştırmacı Mecdi Abdulaziz, Sudan’a komşu ülkelerin dışişleri bakanları mekanizmasının toplanmasının, sahada ve siyasi düzeydeki değişkenliklerin ışığında gerçekleştiğine işaret etti ve bu değişkenlerin, “mekanizmanın Sudan’daki istikrarın yeniden tesis edilmesi çabalarına destek sağlamada başarılı olma olasılığı üzerinde büyük ölçüde etkisi olduğunu” belirtti.

Abdulaziz Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda, “bu ayın savaşı durdurmak ve Sudan’da istikrarı yeniden sağlamak açısından büyük atılımlar getireceği” konusunda iyimser olduğunu söyledi. Cidde Forumu ile komşu Sudan ülkeleri arasında krizi sona erdirme çabalarında öne çıkan entegrasyonu takdir etti. Sudan’ın komşu ülkelerinin dışişleri bakanlarını, uluslararası insani ve yardım kuruluşlarının rolünü harekete geçirmeye teşvik etmenin önemini vurguladı. Ayrıca yerinden edilen ve Sudanlı vatandaşların “birkaç Arap ülkesi ve bölgesi dışında gerçek yardım almadığına” dikkat çekti.

Birleşmiş Milletler’e (BM) göre nisan ayının ortasından bu yana Sudan ordusu ile HDK arasındaki silahlı çatışmalarda çoğu sivil 3 binden fazla kişi öldü. Ayrıca 3 milyondan fazla kişi yerinden oldu ve mülteci konumuna düştü.


Sudan’da İçişleri Bakanlığına vekaleten Korgeneral Halid Hassan Muhyiddin getirildi

Egemenlik Konseyi Başkanı  Abdulfettah el-Burhan (AFP)
Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan (AFP)
TT

Sudan’da İçişleri Bakanlığına vekaleten Korgeneral Halid Hassan Muhyiddin getirildi

Egemenlik Konseyi Başkanı  Abdulfettah el-Burhan (AFP)
Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan (AFP)

Ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında 15 Nisan’dan bu yana şiddetli çatışmaların yaşandığı Sudan’da İçişleri Bakanlığına Korgeneral Halid Hassan Muhyiddin vekaleten getirildi.

Sudan’daki geçici Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan, yayımladığı kararname ile 15 Mayıs 2023’te görevden aldığı İçişleri Bakan vekili ve aynı zamanda Emniyet Genel Müdürü olan Korgeneral Anan Hamid Muhammed Ömer’in yerine Korgeneral Halid Hassan Muhyiddin’i vekaleten atadı.

- Sudan'da ordu ile HDK arasındaki çatışmalar

Sudan ordusu, bir zamanlar desteklediği ancak bağımsız ve paralel bir ordu gibi davranması nedeniyle tehdit olarak gördüğü HDK'nin, 2 yıl içinde tamamen orduya entegrasyonunu istemişti.

HDK'nin ise sivil hükümetin ardından yaklaşık 10 yıla yayılan bir süreçte bunu kabul edebileceğini açıklamasıyla başlayan söz savaşı ve gerginlik, 15 Nisan sabahı taraflar arasında, Hartum ve çeşitli şehirlerde silahlı çatışmaya dönüşmüştü.

Başkent Hartum ve çevresiyle özellikle batıdaki kentlerde hala süren şiddetli çatışmalarda çoğu sivil 3 binden fazla kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi yaralandı.

Birleşmiş Milletler, Sudan'da 100 günü aşkın süredir devam eden çatışmalar nedeniyle yaklaşık 4 milyon kişinin yerinden olduğunu bildirdi.