Rusya ve Suriye lideri 7 Ocak 2020’de Şam’da (AFP)
Moskova, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçen yıl Şam’a gerçekleştirdiği ziyarete ilişkin bir dizi detay paylaştı. Bunlar arasında olası bir terör saldırısına karşı alınan geniş güvenlik önlemleri ve düzenlenen büyük kamuflaj operasyonu da bulunuyor. Buna ek olarak kısa bir süreliğine Şam sokaklarında gezen ve Emevi Camii’ni ziyaret eden Putin’in izlenimlerine ve Suriye’deki Müslümanların Hristiyanlığın mirasını korumadaki gayretini takdir ettiği bir bölüme yer veriliyor.
Putin 7 Ocak 2020’de Şam’a sürpriz bir ziyaret gerçekleştirdi. O gün, doğu takvimine göre yılbaşına denk geliyordu. Ziyaret, Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’nin ölümünden birkaç gün sonra gelmesi ve bölgede gerginliğin büyük ölçüde artacağına dair tahminlerin yapıldığı bir ortamda gelmesi nedeniyle özel bir öneme sahipti. Süleymani olayı nedeniyle Putin’in Suriye’de bulunduğu sırada geniş güvenlik önlemlerinin alındı.
O dönem yayınlanan fotoğraf ve videolarda Putin’in, Suriye rejim lideri Beşşar Esed ile Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda değil, bir Rus askeri merkezinde konuştuğu görülüyordu. Aynı şekilde iki lider Şam’daki Emevi Camii’ni ve Meryem Ana Kilisesi’ni ziyaret etti. Russia 1 televizyon kanalının yayınladığı “Hataya yer yok … Şam’a yılbaşı ziyareti” başlıklı belgesel filminde, belgeseli hazırlayan kişinin ziyaret için yapılan hazırlıkların detayları ve Putin’in ziyaretle ilgili izlenimleri hakkında yaptığı röportajlara yer veriliyor. Putin, belgeselde, ziyaretin detayları ve ziyaret hazırlıklarının detaylarını açıklamama konusunda Esed ile anlaştığını söylüyor.
Putin, “Başkentin şehir merkezinde, Şam’da hayatın hemen normale döndüğünü bizzat gözlemledim. Bu arada Suriye’nin başkentinde halen kısıtlamalar ve kontrol noktaları vardı. Fakat toplu taşıma araçları, marketler, lokantalar ve kafeler çalışıyordu. Orada, tarihi kentin merkezinde birçok insan vardı. Malum güvenlik kısıtlamaları sebebiyle sokakta biraz yürüdük. Fakat orası halen sokağa çıktığımız ve insanlarla konuştuğumuz bir yer” dedi.
Sokakta dolaştığı esnada çevredekilerin kendisine sevgi gösterisinde bulunduğunu ve buna dikkat etmemenin imkansız olduğunu söyleyen Putin, iki heyet arasında ikili görüşmelere geçmeden önce Emevi Camii ve Meryem Ana Kilisesi’ni ziyaret etme kararının sebebini şu sözlerle anlattı:
“Ziyaret, yılbaşını kutladığımız sırada gerçekleşti. Bir Hristiyan kilisesini ziyaret etmemiz doğal. Fakat gerçekten Camii’yi ziyaret etmek istedim. Neden? Çünkü orada Vaftizci Yahya’nın (Hz. Yahya) kalıntıları var. Emevi Camii’nde Vaftizci Yahya’nın kalıntılarının özenle korunmuş olması ve İslam dünyasında kalıntılara hürmet edilmesi, benim için beklenmeyen bir durumdu. O, Müslümanlarda Yahya Peygamber. Aynı şekilde İsa Mesih’e orada saygı gösteriliyor. O, Müslümanlarda İsa Peygamber. İki dünya dini arasında, etik değerlere, ortak etiğe ve evrensel insani değerlere dayanan bu yakınlık, sadece ilgi ve saygı uyandırabilir. Bu münasebetle, bu durumda Hristiyanlığa ait eserleri koruyan İslam’ın temsilcilerine teşekkürler.”
Siyasi gelişmelere de değinen Putin, Suriye’deki süreçle ilgili kararlar alırken, öncelikle Rusya’nın çıkarlarından hareket ettiğini belirtti. Putin, “Bu çeşit kararlar alırken, elbette şu anki kastım Suriye’ye sürpriz uçak yolculuğum değil. Fakat Suriye rotasıyla ilgili kararlarda, sempati veya nefret duygularından değil, birinci derecede Rus devletinin çıkarlarından hareket ediyorum” dedi.
Belgeselde, olası bir terör saldırısı veya olayın meydana gelmesini önlemek amacıyla ziyaret için yapılan güvenlik hazırlıklarından bazı bölümlere yer veriliyor. Belgeselin konuklarından biri olan Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, “Rus liderin geçen yılki Şam ziyaretinin hazırlığı, etkileyici ve en tehlikeli maceraların yer aldığı Hollywood ve diğer filmlerle kıyaslanabilir. Eğer ziyaret hazırlığı hakkında ayrıntılı ve yayınlanan bir film çekilirse, bir açıdan bu çeşit organizasyonun hazırlanması konusunda istisnasız bütün özel servisler için iyi bir rehber ve eğitim kitabı olabilir” dedi. Belgeselde konuşan başka bir üst düzey askeri yetkili, “Savunma Bakanı’nın Şam’a beklenen ziyaretiyle ilgili bilgilerin yayınlanmasıyla başlayan geniş çaplı bir kamuflaj planı hazırlandı” ifadesini kullandı. Yetkili, Putin sürpriz bir şekilde Şam’da görünene kadar hiç kimsenin bilmediği bir hareket güzergahının oluşturulduğuna işaret etti.
Moskova Esed sonrası Suriye’de kaybetti mi? Rusya’nın Suriye’deki yeni oyun planı nasıl olacak?https://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5217234-moskova-esed-sonras%C4%B1-suriye%E2%80%99de-kaybetti-mi-rusya%E2%80%99n%C4%B1n-suriye%E2%80%99deki-yeni-oyun
Moskova Esed sonrası Suriye’de kaybetti mi? Rusya’nın Suriye’deki yeni oyun planı nasıl olacak?
Putin ve Esed, Aralık 2017'de Lazkiye yakınlarındaki Hmeymim Hava Üssü’nde düzenlenen askerî geçit törenine katıldı. (AFP)
Suriye’de 8 Aralık sabahı yaşanan büyük dönüşümün hemen ardından, özellikle Batı’da Rusya’nın son on yılda ülke içinde elde ettiği kazanımları zayıflatacak ağır bir darbeyle karşı karşıya kaldığı yönünde yorumlar hızla çoğaldı. Analizlerde, Rusya’nın doğrudan askeri müdahalesiyle inşa ettiği etki alanının çökmeye başladığı ve bunun Moskova için ciddi sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.
Değerlendirmeler; siyasi, askeri ve ekonomik birçok boyutu içerirken, bazı çevreler Rusya’nın Suriye projesinin ‘yenilgiyle sonuçlandığını’ öne sürerek olası etkilerini tartışmaya açtı.
Ekonomik açıdan bakıldığında, Rus yatırımlarının Suriye’de çok büyük bir ağırlığı bulunmuyor. Ülke uzun yıllar Kremlin’in önemli bir müttefiki olsa da hiçbir zaman Moskova için öncelikli bir yatırım merkezi olmadı. Sovyetler Birliği döneminden başlayarak Rusya’nın enerji gibi bazı sektörlerde altyapı katkısı bulunsa da bu yatırımlar sınırlı kaldı.
Siyasi açıdan ise Suriye’deki hızlı gelişmeler, Rusya’nın Ortadoğu’daki müttefikleriyle kurduğu ilişkiler modelinin zayıf noktalarını açığa çıkardı. Bu durum, Rusya'nın müttefiki İran'ın ağır darbeler alması ve Moskova'nın “Onu asla yalnız bırakmayacağız” demesine rağmen Beşşar Esed’den hızla vazgeçmek zorunda kalmasıyla ortaya çıkan kafa karışıklığı ve çaresizlikle sınırlı değil.
Hmeymim kasabasında Esed destekçilerine ait hasarlı bir askeri aracın yanında duran Suriye güvenlik güçleri (AFP)
Bu çerçevede Rusya’nın, Suriye projesinin başarısız olduğu değerlendiriliyor. Bu durum, Kremlin’in yıllardır Suriye’deki başarılarını ‘NATO’nun girdiği her yerde başarısız olduğu’ söylemiyle karşılaştırarak övünmesi açısından da ayrı bir önem taşıyor. 8 Aralık 2024 sabahı, Moskova’nın Suriye’ye sunduğu çözüm modelinin tıkandığı ve büyük bir yenilgiyle sonuçlandığı yönündeki kanaat pekişti.
Diğer yandan Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera ve Dışişleri Bakanı Esad Hasan eş-Şeybani’nin daha sonra yaptığı açıklamalar, Halep sürecinden sonraki askeri çözüm aşamasının en kritik bölümünün, Rusya’nın tarafsızlığını güvence altına almak amacıyla Moskova ile koordineli biçimde yürütüldüğünü ortaya koydu.
Esed'i terk etmek
Ukrayna’daki çatışmaya ağırlık veren ve Suriye’de riskleri azaltmaya yönelik planlarında Beşşar Esed’in oyalamasından defalarca rahatsızlığını dile getiren Moskova’nın, kritik bir anda Esed’i artık ‘yük’ olarak görerek sahneden çekilmesine karar verdiği anlaşılıyor. Bu tercihte, muhalefetin Şam’a ilerleyişi sırasında verdiği ve Dışişleri Bakanı Şeybani’nin açıkladığı ‘Esed’in gitmesinin Rusya’nın Suriye’den çıkması anlamına gelmediği’ yönündeki güvencelerin etkili olduğu belirtiliyor.
Bu durum, Rusya’nın Esed’i hızlı şekilde devre dışı bırakırken ona kişisel güvenceler vermesini, rejim güçlerinden çatışmaya girmemelerini ve silah bırakmalarını istemesini açıklıyor. Aynı zamanda yeni Suriye yönetiminin Rus üslerini ve askerlerini koruma taahhüdünde bulunması, Moskova’nın ilişkileri yeniden düzenlemesine ve kayıplarını asgariye indirmesine zemin hazırladı.
Askeri boyutta ise Rusya, Suriye’deki varlığını güvenceye almak amacıyla hem açık hem de kapalı kanallarda tartışmalar yürütüyor. Tartışmalar, özellikle Hmeymim ve Tartus üslerindeki konumun güçlendirilmesine ve Suriye’deki değişimlerden sonra Rusya’nın askeri merkezine dönüşen Kamışlı Havalimanı üzerindeki etkinliğin pekiştirilmesine odaklanıyor.
Ayrıca Rusya ile Suriye arasında, yeniden devriye faaliyetlerinin başlatılması için çeşitli bölgeler üzerinde yoğun görüşmeler yapıldığı biliniyor. Özellikle güneyde, İsrail’in sınıra yönelik operasyonlarını frenlemek amacıyla Rusya’nın yeniden arabuluculuk rolü üstlenmesi ve iki taraf için karşılıklı güvence mekanizmaları geliştirilmesi hedefleniyor. Bu çabalar, geçmişte Suriye’de uygulanan Rusya-İsrail koordinasyon modelinin yeni koşullara uyarlanmış bir versiyonu olarak değerlendiriliyor.
Suriye'nin güneyinde ilerleyen bir Rus devriyesi (Arşiv)
İki ay önce Kamışlı’da Rusya ile Suriye makamlarının koordinasyonunda gerçekleştirilen ortak devriye, Moskova’nın ülkenin kuzeydoğusunda gerginliği azaltmada rol oynayabileceğine işaret etti. Bu adımın, hem Türkiye ile hem de bölgede sınırlı askeri varlığını sürdüren ABD ile uyumlu bir çerçevede gerçekleştiği değerlendiriliyor.
Rusya’nın kuzeydoğu ve güney bölgelerinde üstlenebileceği bu yeni faaliyet alanı, Şam’ın orduyu yeniden yapılandırma ve silahlandırma konusunda yardım talep ettiğine ilişkin yoğun raporlarla birlikte, taraflar arasında ilişkilerin yeniden düzenlenmesine yönelik pratik bir zemin oluşturuyor. Bu süreç, Moskova’nın Akdeniz’deki askeri varlığını korumasını güvence altına almayı hedefliyor. Rus tarafı için özel önem taşıyan bu varlığın kapsamı ve süresine ilişkin önceki anlaşmaların her iki tarafın çıkarlarına uygun biçimde revize edilmesi de gündemde.
Bu genel çerçeve belirginleşirken, Rusya’nın Suriye’de jeopolitik ya da askeri bir yenilgiye uğradığı yönündeki tahminlerin giderek zayıfladığı görülüyor.
Askeri kayıplar ve kazanımlar
Doğrudan askeri kayıplara ilişkin değerlendirmeler, Moskova’nın sahadan ‘hesaba değer’ bir kazançla çıktığını gösteren bir başka boyutu ortaya koyuyor. Resmi veriler ve Suriyeli kaynakların yaptığı bağımsız tespitlere göre, Rusya’nın son on yılda dünyanın en kanlı çatışmalarından birine sahne olan Suriye’deki askeri kayıpları son derece sınırlı kaldı. Çeşitli tahminler, toplam kaybın birkaç yüz asker ile onlarca tank, zırhlı araç ve bazı helikopterlerle sınırlı olduğunu ortaya koyuyor. Moskova, geleneksel olarak bu tür kayıpları resmen açıklamasa da, Rusya’daki bazı sivil kurumlar ve muhalif çevreler tarafından yayımlanan veriler de kayıpların büyük boyutlara ulaşmadığını doğruluyor. Kıyaslamak gerekirse, yalnızca 5 gün süren 2008 Gürcistan Savaşı, Rusya için çok daha ağır teçhizat kayıplarıyla sonuçlanmıştı. Yıllar önce yayımlanan bir rapor, kesin Rus zaferiyle sonuçlanan o savaşta dahi Rus ordusunun ciddi sürprizlerle karşılaştığını aktarıyordu. Rapora göre, nispeten eski bir Gürcü hava savunma sistemi, merkezi bir savunma ağı bulunmamasına rağmen, dokuz modern Su-25 savaş uçağını düşürmeyi başarmıştı. Bu durum, Rus pilotlarının yetersiz eğitimine ve bakım-hazırlık süreçlerindeki aksaklıklara işaret ediyordu. Zafiyetler bununla da sınırlı kalmadı. Gürcü güçleri bir Rus tank konvoyuna da zarar verebildi; bu ise istihbarat kapasitesindeki eksikliklerin altını çizdi. Genel olarak savaş, operasyon yönetimi, silah sistemlerinin performansı ve genel askeri etkinlik bakımından ciddi açıklar ortaya koymuş, Rusya’nın devasa savunma bütçeleri düşünüldüğünde büyük bir şok etkisi yaratmıştı.
Suriye tecrübe sahası
Suriye savaşı, Rus ordusunun sahadaki kapasitesini ilk kez bu denli kapsamlı ve doğrudan test etme imkânı sundu. Bu noktada, ordunun modernizasyon programını yöneten eski Savunma Bakanı Sergey Şoygu’nun 2018’de yaptığı açıklama dikkat çekiciydi. Şoygu, Suriye’deki doğrudan müdahalenin başlamasından üç yıl sonra ve aktif operasyonların büyük ölçüde tamamlanmasının ardından, Rusya’nın savaş boyunca 350’den fazla modern silah sistemini sahada test ettiğini duyurdu. Ayrıca Suriye operasyonu sayesinde saldırı helikopterlerinin silahlandırılması, erken uyarı sistemleri ve radarlar dâhil birçok alanda kritik hataların giderildiğini vurguladı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 12 Aralık 2017'de Suriye'deki Hmeymim Hava Üssü’nü ziyaret etti. (Getty Images)
Hava-hava silahlarının geliştirilmesine ilişkin değerlendirmesinde ise Şoygu, özellikle helikopter ve diğer hava unsurlarının korunması için, menzili kara konuşlu savunma sistemlerini aşan yeni mühimmata ihtiyaç duyduklarını belirtti. Şoygu, “Bugün elimizde bu tür silahlar var; bu, tamamen Suriye operasyonu sayesinde mümkün oldu” dedi. Benzer şekilde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de birçok kez, gerçek çatışma koşullarında yapılan bu testlerin, Rusya’ya tatbikat alanlarında sağlanamayacak ölçekte benzersiz bir deneyim kazandırdığını ifade etti. Temmuz 2020’de Rusya’nın RIA Novosti haber ajansı tarafından yayımlanan kapsamlı bir rapor da bu değerlendirmeleri doğruladı. Rapora göre Moskova, Suriye’de ilk kez Kalibr tipi denizden fırlatılan seyir füzelerinin gerçek operasyonel kullanımını gerçekleştirdi. Şarku’l Avsat’ın RIA Novosti’den aktardığına göre o tarihten itibaren Rus donanması -denizaltılar dahil- seyir füzelerini düzenli olarak kullandı. Bu deneyimler, Suriye’nin Rusya için yalnızca bir dış politika müdahalesi değil, aynı zamanda ordunun modernizasyonu ve silah teknolojilerinin gerçek savaş ortamında doğrulanması açısından da stratejik bir laboratuvar işlevi gördüğünü ortaya koyuyor.
Rus haber ajansları, Rus Hava-Uzay Kuvvetleri envanterindeki neredeyse tüm uçak türlerinin Suriye savaşında görev aldığını bildirdi. Rusya, eski nesil taktik bombardıman uçakları ile taarruz helikopterlerinin yanı sıra, stratejik bombardıman uçaklarının kabiliyetlerini de sahada ilk kez bu ölçekte test etti.
Ayrıca Suriye, Rus ordusunun İsrail lisansı altında üretilen insansız hava araçlarını (İHA) geniş çapta kullandığı ilk savaş alanı oldu. Bu İHA’lar hem bombardıman görevlerinde, hem füze isabetlerinin tespitinde, hem de topçu atışlarının yönlendirilmesinde kritik rol oynadı.
Modern tank modelleri ile daha önce gerçek savaşta test edilmemiş olan Pantsir ve İskender tipi füze sistemleri de ilk kez Suriye’de kapsamlı biçimde denenmiş oldu. Moskova, bu sistemlerin bazı versiyonlarını Kaliningrad’da Avrupa sınırına yakın konuşlandırmış olsa da, fiilen savaş koşullarında kullanılmaları Suriye’de gerçekleşti.
Uzmanlar, Rusya’nın Suriye’deki askeri katılımının, ülkenin savunma sanayiini, üretim kapasitesini ve ordunun genel savaş hazırlığını yeniden inşa etmede belirleyici rol oynadığını belirtiyor. Bu tecrübenin, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’da başlattığı operasyon için önceki dönemlere kıyasla çok daha yüksek hazırlık seviyesine ulaşmasında etkili olduğu değerlendiriliyor.
Şara ve Putin ilişkilerde yeni bir aşamaya geçiyorhttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5197831-%C5%9Fara-ve-putin-ili%C5%9Fkilerde-yeni-bir-a%C5%9Famaya-ge%C3%A7iyor
Şara ve Putin ilişkilerde yeni bir aşamaya geçiyor
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dün Kremlin'de Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'yı ağırladı (DPA)
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’yı Kremlin’de sıcak bir şekilde karşıladı. Bu ziyaret, geçmişi geride bırakıp, iki liderin ‘köklü ilişkiler’ olarak nitelendirdiği iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden tesis edecek yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.
Suriye Cumhurbaşkanı Şara, ülkesinin Rusya ile ilişkilerini yenilemek için çaba göstereceğini vurgularken Moskova'da kendisine gösterilen ‘sıcak karşılamadan’ dolayı Rusya Devlet Başkanı Putin'e teşekkür etti.
Putin’in Moskova’nın Suriye yönetimiyle düzenli istişareler yapmayı istediğini teyit etmesiyle ilgili olarak Şara, Suriye'nin önceki tüm anlaşmalara saygı duyduğunu ve Suriye'nin durumunun bağımsızlığı, toprak bütünlüğü ve birliği ile bölgesel ve küresel istikrarla bağlantılı güvenlik istikrarının sağlanması gerektiğini söyledi.
Kapalı kapılar ardında yaklaşık iki buçuk saat süren toplantının ardından, özellikle Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığı (Lazkiye ve Tartus'taki hava ve deniz üsleri dahil) ile ilgili olarak varılan anlaşmaların içeriği hakkında çok az bilgi verildi. Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak görüşmelerin sonunda yaptığı açıklamada, ortak hükümet komitesinin yeniden başlatılması konusunda bir anlaşmaya varıldığını duyurdu. Ayrıca, görüşmelerin odak noktası olduğu görünen Suriye enerji sektörüne de değindi.
Medvedev: Başarısız müzakereler daha korkunç bir savaşa yol açabilirhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5144288-medvedev-ba%C5%9Far%C4%B1s%C4%B1z-m%C3%BCzakereler-daha-korkun%C3%A7-bir-sava%C5%9Fa-yol-a%C3%A7abilir
Medvedev: Başarısız müzakereler daha korkunç bir savaşa yol açabilir
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev (AP)
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev, “X” platformu üzerinden yaptığı açıklamada, başarısız müzakerelerin daha şiddetli ve ölümcül bir savaşa yol açabileceğini ifade etti.
Şarku’l Avsat’ın RT kanalından aktardığına göre Medvedev, “Rusya'ya son müzakere uyarılarını yöneltenlerin, müzakerelerin mutlaka düşmanlıkların durdurulmasına yol açmayacağını anlamaları gerektiğini” söyledi.
Ukrayna ile savaşın ön cephesindeki Rus askerleri (Arşiv- AP)
Medvedev, "Rusya'ya ültimatom veren düşmanlar çok basit bir şeyi hatırlamalılar: Müzakereler kendi başlarına bir çözüme yol açmaz" diye yazdı.
Medvedev, “Çatışmaları durdurmak için” diye ekleyerek, ‘başarısız müzakereler, daha şiddetli bir savaş dönemine, daha güçlü silahlara ve yeni katılımcılara yol açabilir’ ifadelerini kullandı.
Daha önce İsviçreli tarihçi Roland Popp, Berliner Zeitung gazetesine verdiği röportajda Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in verdiği ültimatomu anlattı.
RT'nin haberine göre Rusya, Ukrayna'yı "yetersizliğin kanıtı" olarak görüyor.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة