Avrupa, AstraZeneca aşısının kullanımını sınırladı

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), yeni tip koronavirüsün (Kovid-19)  mutasyonlarının ortaya çıkmasının ve hızla yayılarak çok sayıda ülkede yetersiz kalan sağlık sistemlerini etkilemesinin önüne geçmek için bir kez daha aşılama kampanyalarını hızlandırma çağrısında bulundu. Salgın, ilk ortaya çıktığından bu yana 100 milyondan fazla vakaya ve 2,2 milyondan fazla ölüme neden oldu.
WHO’nun baş bilim insanı Dr. Soumya Swaminathan dün yaptığı açıklamada, örgütün yeni viral mutasyonların ortaya çıkmasına şaşırmadığını ancak bu mutasyonların yayılma hızını ve daha ölümcül olduğunu doğrulayan verilerdeki artıştan endişe duyduğunu belirtti. Geç olmadan kontrol altına almanın tek yolunun aşılama sürecini hızlandırmak olduğunu vurguladı.
Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin bazıları da AstraZeneca aşısının 65 yaş üstü kişilerde kullanımını engelleme kararı aldığını duyurdu. Açıklamada, aşının bu kesim üzerinde etkin olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmadığı kaydedildi.
Toplam nüfusları AB’nin üçte ikisinden fazla olan Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda, Polonya, Avusturya ve İsveç'ten sağlık yetkilileri, Oxford Üniversitesi tarafından geliştirilen aşının 65 yaşın altındakilere kullanımını onayladıklarını duyurdular. Yetkililer ayrıca bu ülkelerde yaşlılara ve sağlık personeline öncelik veren aşılama programlarının detaylı bir şekilde yeniden incelemesinin yapılacağını bildirdiler. Söz konusu aşıyı 4 Ocak’ta kullanmaya başlayan İngiltere’nin ise istisnasız tüm vatandaşlarını aşıladığı biliniyor.
Kararı alan ülkelerin sağlık otoritelerinden yetkililer, Oxford aşısının klinik araştırma aşamasında tüm gruplarda iyi bir bağışıklık tepkisi gösterdiğini ancak 65 yaşın üzerindeki kişilerde yapılan deneylerin sonuçlarının virüse karşı oluşturduğu bağışıklık düzeyini belirlemede yeterli olmadığını öne sürüyorlar.
Avrupa İlaç Ajansı (EMA) geçen hafta cuma günü AstraZeneca aşısının kullanımını onaylamış ancak Almanya'nın talep ettiği gibi 65 yaş üstü ve kronik hastalıkları olanlar için başka bir aşı kullanılması önerisiyle yetinerek  herhangi bir yaş sınırı getirmemişti. Buna rağmen aşının kullanımında nihai karar yetkiesine sahip ülkeler, söz konusu aşının genç yaş gruplarına verilmesine ve aşılamaların diyabet ve obezite gibi virüse karşı daha savunmasız hale getiren hastalıklardan muzdarip olanlardan ya da güvenlik hizmetleri üyeleri, itfaiyeciler ve öğretmenler gibi temel hizmetleri sağlayanlardan başlanmasına karar verdiler. 
WHO uzmanları bu konu hakkında resmi olarak yorum yapmaktan kaçınsalar da mevsimsel grip aşılarının yaş gruplarına göre dağıtıldığına ve bunun da farklı özelliklere ve etkinliğe sahip birçok aşı olduğu için Kovid-19’a karşı aşılamada aynı ilkenin benimsenmesini engellemediğine işaret ettiler. Şu ana kadar sadece Pfizer şirketi tarafından üretilen aşıyı onaylayan WHO, incelemesi, kullanımına onay vermesi ve üzerlerinde bilimsel bir konum belirlemesi için ilaç şirketlerine gerekli verileri en kısa sürede sağlamaları çağrısında bulundu.
İtalya’da salgın krizini denetleyen İtalya Bilim Komitesi Başkanı Massimo Andreoni konuya dair şu açıklamayı yaptı:
“Son aylarda bildirilenlere göre virüse karşı en savunmasız kesimin kronik zihinsel ve kalp hastalıklarından muzadarip olduğu anlaşıldı. Ayrıca bunlar arasında vücut kitle indeksi 40'ı aşanlar ve bağışıklık sistemi yetersizliği veya işlevselliğinde bozukluk olanlar da yer alıyor. Bu kişilere, etkinliği yüzde 65'i geçmeyen AstraZeneca aşısı yerine Pfizer veya Moderna gibi yüzde 80'den fazla etkinliğe sahip bir aşı vermenin daha iyi olacağını düşünüyoruz. Mevsimsel grip aşılarının genellikle yüzde 70 ila 75 arasında etkinliğe sahip olduğu da biliniyor.”
Bazı uzmanlar, 65 yaş üstü için klinik deneylerin yetersiz olmasına rağmen İngiltere’nin Oxford aşısını bu kesimde kullanmaya karar vermesine şaşırdıklarını ifade ettiler. Uzmanlar, İngiltere’deki sağlık yetkililerinin aşının kullanımı için gerekli nihai onayın verildiği dördüncü aşama klinik deneylerin sonlanmasının ardından kararından vazgeçeceği görüşündeler.
Alman sağlık yetkilileri, AstraZeneca aşısının bu grup üzerinde etkili olduğunun anlaşılması durumunda yaşlılar için kullanılmasına izin vereceklerini duyurmuştu.
Fransa Sağlık Yüksek Komisyonu dün yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Aşının 65 yaş üzerindekilerdeki etkinliğine dair gerekli veriler halen eksik. Önümüzdeki haftalarda bu verileri almayı bekliyoruz. Bu nedenle şimdilik 65 yaş altı kişilere uygulanması öneriyoruz.”
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron dün bir televizyon kanalında şu açıklamada bulundu:
“Bu aşının kullanımının ilk aşamada 60 yaşın altındakilerle sınırlı kalmasını öneren bilimsel yönergelere bağlı kalacağız. Ardından aşıyı kademeli olarak 65 yaş üstüne uygulayacağız. Ancak yeterli kanıt ve güvence sunulmazsa bu yaş sınırını geçmeyeceğiz.”
Oxford Üniversitesi ve AstraZeneca şirketi, aşının virüsün bulaşma kabiliyetini büyük ölçüde azalttığını gösteren bir çalışmanın sonuçlarını yayınladı. Birinci ve ikinci dozlar arasındaki üç aylık sürenin bu dönemde bağışıklık düzeyini etkilemediği kaydedildi.
Oxford Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, İngiltere, Brezilya ve Güney Afrika'da yapılan dört takip çalışmasının aşının ilk dozundan sonra virüsün bulaşma kabiliyetinde yüzde 67'lik bir düşüş gösterdiğini bildirdi. Araştırmacılar söz konusu çalışmaların temelde aşının virüsün yayılma hızı üzerindeki etkisini ölçmek için tasarlanmadığını belirttiler. Aşının etkinliği, virüsün bulaşma oranına etkisi ile değil, virüs riskini azaltma veya semptomlarını ortadan kaldırma yeteneği ile belirleniyor.
Ancak araştırmacıların haftalık yürüttüğü takipler, vakaların ilk dozu alındıktan sonra yüzde 67 oranında, ikinci dozdan sonra neredeyse yarı yarıya azaldığını gösterdi. İngiltere Sağlık Bakanı Matt Hancock, sonuçlara ilişkin yaptığı açıklamada "Artık Oxford aşısının aynı şekilde virüsün bulaş hızını da azaltmaya yardımcı olduğunu biliyoruz. Bu, salgının üstesinden gelmemize yardımcı olacaktır" dedi.
Diğer yandan prestijli tıp dergisi The Lancet'in 20 bin gönüllünün yer aldığı bir araştırmanın ön sonuçlarını yayımlamasıyla birlikte Rusya’nın geliştirdiği Sputnik V aşısı dün yüksek düzeyde güvenilirlik aldı. Dergi, aşının ikinci dozunun alınmasının ardından etkinliğinin yüzde 92'ye ulaştığını bildirdi. Uluslararası bilim çevreleri, şu ana kadar 16 ülkenin bu aşıyı kullanmasına rağmen Rus aşısının güvenliği ve etkinliği konusunda şüphelerini dile getirmişlerdi.
Aşıyı geliştiren Moskova'daki Gamaleya Ulusal Epidemiyoloji ve Mikrobiyoloji Araştırma Merkezi’nden uzmanlar, 60 yaşın üzerindekilere etkinliğin diğer yaş gruplarınınkine benzer olduğunu ve bazı kişilerde yorgunluk ve ilk günlerde vücut ısısında hafif bir artış dışında ciddi yan etkiler tespit etmediklerini bildirdiler.
WHO’nun Aşılama Programı’nın eski direktörü olan ve geçen yılın sonlarında Rusya'nın başkentinde Sputnik V aşısını analiz etmek için görevlendirilen bilimsel heyete başkanlık eden Fransız araştırmacı Marie-Paule Kieny, The Lancet dergisi tarafından yayımlanan araştırmanın sonuçları hakkında şu değerlendirmelerde bulundu:
“Gamaleya Enstitüsü'nden bilim insanları ile birlikte Moskova'da yaptığımız derinlemesine tartışmalar bizi, Sputnik V aşısının Kovid-19'a karşı yüksek etkiye sahip olduğuna ikna etti."