İran, karayolunun kapalı olması nedeniyle Suriye ile deniz hattı açıyor

Lazkiye Limanı (Sputnik)

İran-Suriye Ortak Ticaret Odası Başkanı Keyvan Kaşifi, ortak kara sınırı bulunmaması nedeniyle Suriye ile ticaret noktasında nakliye ve taşımacılık konularında yapısal sorunların olduğunu kabul ederek, taşımacılığın Irak üzerinden sağlanmasının şu an ‘bazı sorunlar’ nedeniyle imkansız olduğunu açıkladı.
Fars Haber Ajansı’na konuşan Kaşifi, İran’ın Bender Abbas Limanı’ndan Suriye’nin Lazkiye Limanı’na ayda bir düzenli olarak mal gönderilmesi için İran-Suriye Ortak Ticaret Odası, İran-Irak-Suriye Ekonomik İlişkileri Geliştirme Komitesi ve İran Denizcilik Örgütü arasında koordinasyonun sağlandığını bildirdi. Gemilerin konteynır ve dökme mal taşıyacağını, bu konuda herhangi bir kısıtlamanın bulunmadığını ve halihazırda Suriye’ye mal ihraç ettiklerini belirten Kaşifi, “Bu deniz hattı durdurulmadı ancak düzensiz bir hat ve uzun mesafe sebebiyle ekonomik açıdan cazip değil” dedi.
Bender Abbas Limanı’ndan Suriye’nin batısındaki Lazkiye Limanı’na gidecek ilk ticaret gemisinin Ekim’de hareket edeceği bilgisini paylaşan Kaşifi, ihtiyaç olması halinde Bender Abbas ile Lazkiye arasındaki nakliye ve deniz taşımacılığı için iki hattın devreye alınmasının ve 15 günde bir mal gönderimi yapılabileceğini söyledi.
Bununla birlikte Kaşifi, Suriye’ye mal gönderimini yasaklayan ekonomik yaptırımların etkilerine değinmedi ve Suriye ile ticaret sorununu ortak kara sınırının olmayışına bağladı. Suriye’ye mal taşımak için sadece üç yol olduğunu kaydeden Kaşifi, birinci yolda malların karayolu bağlantısıyla Irak üzerinden Suriye sınırına gönderilerek sevkiyatın gerçekleşebileceğini ancak bu yolun “bazı sorunlardan dolayı şu anda kullanılamadığını ve güvenilmez olduğunu” ifade etti.
Kaşifi, ikinci güzergahın ise Mersin Limanı olduğunu ancak bu yolu kullanmanın, yüksek maliyetler ve konuyu zorlaştıran başka sorunlardan neden ötürü mümkün olmadığını ifade etti. Bu nedenle Bender Abbas’tan Lazkiye’ye bir deniz hattı açmanın en uygun seçenek olduğunu belirten Kaşifi, bu hattın daha önce aktif fakat düzensiz bir durumda bulunduğunu, tüccarların mallarının bozulduğunu ve mesafenin uzunluğu sebebiyle bu güzergahın o dönem ekonomik cazibesinin olmadığını dile getirdi.
Tahran, iki müttefik ülke arasındaki ticaret hacmini Bender Abbas-Lazkiye deniz hattı üzerinden artırmaya çalışıyor. Kaşifi, ABD’nin Şam ve Tahran’a uyguladığı ekonomik yaptırımların gölgesinde İran gemilerinin nasıl geçeceğine dair detaylara girmedi.
ABD’nin 2020’nin ortalarında Suriye rejimine uyguladığı Ceaser Yaptırımları, ülkelerin, şirketlerin ve kişilerin rejim ile her türlü ticari ve askeri işbirliği yapmasını engelliyor. Birleşik Krallık'a bağlı Cebelitarık'taki özerk yönetim, Avrupa’nın Suriye rejimine karşı yaptırım listesi uyarınca 2019’da Akdeniz üzerinden Suriye’nin sahillerine doğru giden İran’ın “Grace 1” isimli gemisini alıkoymuştu. Bir süreliğine alıkonulan İran gemisi, Suriye sahillerine ulaşıp yükünü boşaltamadan rota değişikliği yapmak zorunda kalmıştı.
Kaşifi geçtiğimiz günlerde Suriye’yi ziyaret ederek üst düzey yetkililer ve Halep Ticaret Odası üyeleriyle bir araya geldi. Kaşifi, burada yaptığı temaslarda İran Denizcilik Örgütü’nün İran-Suriye-Irak ekonomik ilişkileri ile ilgili gerekli koordinasyonları sağladığını söyledi. Kaşifi, “İki ülke arasındaki ticaret hacmi artarsa, daha çok nakliye hattı tahsis edilmelidir. Herhangi bir İranlı tüccar isterse ihracat hedefi olarak Suriye'yi seçebilir” ifadesini kullandı.
Şam’da Kaşifi’nin ziyaretini takip eden kaynakların aktardığına göre, Kaşifi, 24 İranlı şirketi bünyesinde bulunduran İran Ticaret Merkezi’nin Suriye kentlerindeki ticaret, sanayi ve ziraat odalarıyla iletişim imkanı sağlayan ticari faaliyetleri yürüttüğünü söyledi. Suriye tarafı ise İranlı heyete, Suriye’nin konumunu İran ürünlerinin Arap pazarlarına giriş kapısı olarak kullanmalarını teklif ettiği ve Yeni Yatırım Yasası’nın çıkması için üzerinde çalışılan bir tasarı bulunduğunu bildirdi. Suriye tarafı ayrıca, ortaklık sözleşmeleri, Suriyeli sanayicilere ihtiyaç duyacakları hammaddelerin sağlanması ve Irak ile işbirliği içinde nakliye için karayolu güzergahının oluşturulması yoluyla, iki ülkedeki iş insanları arasındaki ilişkileri ve çift yönlü mal akışını kolaylaştırmak, büyük İran şirketlerini tahrip edilen Suriye fabrikalarını destekleme, yeniden inşa etme ve ihtiyaç duydukları yedek malzemeleri temin etmeye teşvik etmek adına İran ve Suriye arasındaki banka havalelerine bir çözüm bulmaya çalışılmasını talep etti.
İran Ulaştırma Bakanı Muhammed İslami, daha önceki bir açıklamasında, İran’daki İmam Humeyni Limanı’nı Irak toprakları üzerinden Lazkiye Limanı’na bağlayacak demiryolu projesini hayata geçirmek için atılacak adımları duyurmuştu.
İran-Suriye Ortak Ticaret Odası, İranlı şirketleri Suriye’deki yeniden imar çalışmalarına katkı sağlamaya teşvik etmek hedefiyle çalışmalarına 2019’un sonlarında Ortak Çalışma Forumu ile birlikte başladı. Aynı yıl iki ülke arasındaki ticaret hacminde gözle görülür bir artış kaydedildi. Zira İran’a ait 6 kargo gemisi 2019’da Ceaser Yasası çıkana kadar geçen sürede İran-Suriye deniz hattını kullanarak toplamda 12 kez Lazkiye Limanı’na demir attı.