Blinken, İran'ın ‘nükleer atılım noktasına’ yaklaştığından endişeli

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken. (Reuters)

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, İran'ın giderek nükleer üretme yönünde bir ‘atılım noktasına’ daha fazla yaklaştığı uyarısında bulundu. Joe Biden yönetiminin nükleer anlaşmaya geri dönme yönünde diplomasiye yeniden başvurmaya halen kararlı olduğunu vurgulayan Blinken, ABD'nin bölgesel faaliyetler ve balistik füzelere işaretle İran'ın yürüttüğü ‘başka durumlarla’ mücadelede müttefikleri ve ortaklarıyla koordinasyon içinde alacağı ‘güçlü önlemlere’ dikkat çekti.
Blinken'ın bu ifadeleri, nükleer anlaşmaya varma yönünde zorlu ve uzun süredir devam eden müzakerelerle ilgili açıklamalarda bulunan eski Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ile bir podcastte bir araya geldiği sırada kaydedildi. Nitekim Hillary Clinton, “İran'ın nükleer silah elde etmesini engelleme yönünde uzun bir yol kat ettik. Ancak tüm bunlar daha sonra eski Başkan Donald Trump yönetimi tarafından bırakıldı” ifadelerini kullandı. Blinken'ın İran'ın nükleer cephane edinme çabalarını gizleme yönünde ABD’nin anlaşmayı yeniden şekillendirip şekillendiremeyeceğini görmek için sarf ettiği çabaya işaret eden Clinton, sekiz yıl süren senatörlük döneminde İran'a yönelik istisnasız her yaptırım önerisine onay oyu verdiğini vurguladı.
Blinken, Clinton'ın ABD’nin Avrupa arabuluculuğundaki gayrı resmi görüşmelere katılmayacağını bildiren İranlılara yanıtı ve Rusya ve Çin'in İran'ın nükleer silah elde etmesini önleme yönünde arzu edilen yeni görüşmelere katılma olasılıkları hakkındaki sorusuna “müzakerelerin daima eksik kalacağı” cevabını verdi. “Kimsenin her istediğini elde edemeyeceğini” vurgulayan Blinken, Başkan Joe Biden'ın yaklaşımını ve önündeki alternatif seçenekleri hatırlattı.
Clinton’ın ulaşılan anlaşmaya varılmasını sağlayan Senato’daki siciline ve söz konusu dönemde yürüttüğü dışişleri bakanı görevine övgüde bulunan Blinken, “İran, çok kısa sürede bir nükleer silaha yetecek derecede parça üretme kabiliyetine sahip olacağı güne doğru koşuyor” dedi. İran’ın nükleer silah edinmesi veya bunun eşiğine gelmesinin Tahran’a ona cezadan daha fazla kaçma imkanı sunacağını vurguladı. İran’a karşı askeri harekat yürütmenin ‘çeşitli sonuçları’ olacağına değinen Blinken sözlerini şöyle sürdürdü:
 “Bulduğumuz en iyi cevap, nükleer programı belirli bir alana yönlendiren ve nükleer silah yapma yönünde gereken malzemeleri üretebilme yollarını kesen anlaşmaydı.”
ABD’nin İran’ın anlaşmayı ihlal etmesi halinde yaptırımların yeniden uygulanmasına yol açan snapback mekanizmasını kullanarak çok güçlü adımlar attığına dikkat çeken Blinken, “En önemlisi, silah kontrol anlaşması açısından sahip olduğumuz izleme ve teftiş sistemidir” ifadelerini kullandı. ABD’nin anlaşmadan çıkışının ardından İran’ın “İlerleyebiliriz. Artık verdiğimiz taahhütlere uymuyoruz” diyecek derecede kendini özgür hissettiğini belirten Blinken sözlerini şöyle sürdürdü:
“İşte şimdi o noktaya geri döndü. Çok güçlü bir silah için gerekli malzemeyi kısa sürede üretebilir. Bizim çıkarımız ise bunu bir kutuya geri koyma, anlaşmanın süresi açısından gerçekten daha uzun ve daha güçlü bir şey inşa edip edemeyeceğimizi anlama, İran'ın yürüttüğü diğer bazı eylemleri ele alma yönünde. Zira balistik füzeler ve bu füzelerin çevrelerine yaptıklarıyla ilgili ciddi bir sorunumuz var.”
ABD’nin müttefikleri ve ortaklarıyla koordinasyon içinde diplomasiye yeniden başvurma taahhüdünü yineleyen Blinken önlerinde halen uzun bir yol olduğunu vurguladı:
“Bu ülkeler, İran'ın sevmediğimiz bazı hamlelerine karşı gerektiğinde güçlü adımlar atmak için bize katılmaya hazırlanıyor. Daha önce olduğumuz yere dönme yönünde halen uzun bir yolumuz var. İran'ın ne yapıp ne yapmayacağını bilmiyoruz. Ancak bence en azından nükleer sorunla ve sonra diğer bazı sorunlarla başa çıkma imkanı sağlıyor.”