Hammadi Muammeri
Tunus, bir yandan dünyanın diğer ülkeleri gibi, her yılın 8 Mart’ta Dünya Kadınlar Günü'nü kutlarken, bir yandan da devletin uyguladığı tüm programlara ve stratejilere rağmen, Tunus’lu kadınlar arasında artan cehalet fenomeni, eğitimi bırakma ve bunun sonucunda ortaya çıkan korkunç yansımalar gibi büyük zorluklarla karşı karşıya.
Tunuslu kadınların dörtte biri okuma yazma bilmiyor
Tunus Sosyal İşler Bakanı Muhammed Trabelsi, daha önce Tunus’lu kadınların yüzde 25'inin okuma yazma bilmediğini ve okulu erken bırakanların yüzde 60'ından fazlasının kırsal kesimden olduğunu açıklamıştı.
Kuzey ve orta batı kırsalındaki kadınların yaklaşık yüzde 50' sinin okuma yazma bilmediğini söyleyen bakan, Tunus'un bağımszılığından bu yana okuma yazma bilenlerin sayısını arttırmaya yönelik gösterilen çabalara rağmen, cahelaetin yaygınlığıyla ilgili yayınlanan sayılar daha fazla çaba gerektirdiğini gösteriyor.
Tunus’ta kadınlar arasında artan cehalet olgusunun nedenleri nelerdir? Toplumsal yansımaları nelerdir? Devletin projeleri bu fenomeni engellemede neden başarılı olmadı?
Tunus’ un 1956 yılında bağımsızlığı kazanmasından bu yana eğitimin Tunuslular ve Tunuslu kadınlar için ücretsiz olmasının yanı sıra, altı yaşından itibaren zorunlu hale getirilerek eğitime önemli yatırımlar yapıldı.
Cehalet kadın haklarının sindirilmesini ister
Sosyoloji profesörü Dr. Balayd Avlad Abdullah, Independent Arabia'ya ile yaptığı röportajda, özellikle tarım sektörüne dayalı olan Tunus’ un iç kısımlardaki şehirlerinde sosyal kırılganlık durumuna ek olarak erken yaşta artan okul terk olgusuna atıfta bulunarak okuma yazma bilmeme oranına ilişkin göstergelere şaşırmadığını söyledi.
Tunus Eğitim Bakanlığı'nın resmi istatistiklerine göre, yılda 100 binden fazla öğrenci eğitimini bırakarak okuldan ayrılıyor.
Profesör, okuma yazma bilmemeyi kentsel cehalet ve alfabetik cehalet olmak üzere iki kategoriye ayırarak, okulu bırakanların, onları koruyan ve onları boşluktan kurtaran eğitim programları ve mekanizmalarının yokluğunda cehalete mahkum olduklarına vurgu yaptı.
Dr. Balayd Avlad Abdullah cehaletin aile üzerindeki toplumsal yansımaları ile ilgili olarak, cehalet, kadının ekonomik ve sosyal haklarının farkında olmamasının yanı sıra anne ve çocukları arasındaki yabancılaşmayı besliyor. Bu durumun da kadınları haklarının sömürülmesine ve sindirilmesine karşı daha savunmasız hale getirdiğini söylüyor.
Okuma yazma bilmeyen kadınlar ve parti istihdam
Okuma yazma oranının düşük olması, Tunus eğitim sisteminin hedeflerine ulaşamamasının yanı sıra yetişkin eğitimine ayrılan bütçenin zayıf olmasından da kaynaklanıyor. Profesör, okuma yazma bilmeyen kadınların siyasi olarak parti istihdamı yoluyla sömürüldüğüne ve seçimlerde özgürce seçim yapmalarına izin verilmeden sadece oy deposu larak değerlendirildiklerine dikkat çekti
Sosyolog, modern teknolojiler kullanarak ve kadınların yaşam koşullarına uygunluğunu kolaylaştırmak suretiyle, Tunus'taki okuma yazma bilmeyen kadınları hedefleyen eğitim programlarının geliştirilmesine yönelik ihtiyacı dile getirerek, medyanın genel olarak kadın sorunlarına, özelde ise tarım sektöründeki kadın sorunlarına ilişkin farkındalık yaratma ve teşvik etme rolünün önemini vurguladı.
Yetkililere, okula gitmeyenlere veya okuma yazma bilmeyenlere çekici gelmesi için, eğitim merkezleri tarafından sağlanan sertifika programları geliştirmeleri, bu merkezlere erişimi kolaylaştırmaları, müfredatlarını ve çalışma mekanizmalarını geliştirmeleri çağrısında bulundu.
Ayrıca, belirli göstergeler ışığında programlarının nicel ve nitel hedeflerinin belirlendiği ve Tunus’un farklı bölgeleri arasında eşit bir dağılım sağlayan bir vizyon belirlenerek, iyi yönetişim sistemleri kurmak ve insan ve mali kaynaklardan faydalanmak suretiyle bu merkezlerin çalışmalarının daha da iyileştirilmesi tavsiyesinde bulundu.
Yüzlerce okuma-yazma eğitim merkezi
İhtiyaçlara cevap veremeyen ve öğrencilerin heveslerini kıran modası geçmiş eğitim programlarına ek olarak Tunus'ta yaklaşık 20 bin vatandaşa imkan sağlayan ve bin 200 öğretmenin ders verdiği 950 yetişkin eğitimi ve okuma-yazma merkezi bulunuyor.
Devlet tarafından sağlanan bu imkanlar mevcut olguya direnmek için yeterli mi?
Tunus Eğitim Kalitesi Derneği Başkanı Kasım Selim, devletin gösterdiği çabaların cehaletin Tunuslu kadınlar arasında yayılmasına karşı yetersiz olduğunu belirterek, “Toplumdaki en savunmasız grupların bedelini ödeyenlerin kadınlar olduğunu ve özellikle de kırsal kesimin Tunus toplumunda hâlâ kırılgan bir grubu temsil ettiğini düşünüyorum. Bunun kanıtı; her dört kadından birinin bugün cehaletten şikayet ediyor olması ve bu oranın bazı yoksul kırsal alanlarda neredeyse tamamen tersine dönerek, her dört kadından sadece biri okumayı, yazmayı biliyor olmasıdır” ifadelerini kullandı.
Eğitim sisteminin gözden geçirilmesi
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre Kasım Selim, bu durumdan kurtulmak için olası çözümlere ilişkin, yıllarca yetişkin eğitim programının çalışmalarını karakterize eden bu doğaçlama bakış ve bürokrasiden bağımsız yeni bir yaklaşıma ihtiyaç olduğunu belirtti. Bununla beraber, Uluslararası deneyimlere ve yerel sivil toplumun katkılarına açık bir şekilde Tunus'taki mevcut eğitim sistemini gözden geçirerek ve hakettiği pozisyonda mesleklerde ve ticarette eğitim vererek okul terki olgusunu azaltma çağrısında bulundu.
Sonuç olarak, Tunus'ta okuryazarlık oranlarının artması büyük fonlar gerektirirken, bu programa yönelik 13 milyon dinar (4.3 milyon dolar) olarak belirlenen bütçe, harcamaların rasyonelleştirilmesi nedeniyle 9 milyon dinara (3 milyon doların altına) düştü. Buna mukabil, uzmanlar cehalet olgusunu ortadan kaldırmaya yönelik yaklaşık yıllık 30 milyon dinar (10 milyon dolar) harcanması gerektiğini söylüyorlar.
