El-Hol Kampı... Ağır bir yük ve ‘saatli bomba’

El-Hol kampındaki ‘uyuyan DEAŞ hücreleri’ suikastların arkasında olmakla suçlanıyor

18 Mart'ta Suriye'nin kuzeydoğusundaki Haseke kırsalında bulunan el-Hol kampını gözetleyen Kürt bir militan (AFP)

Suriye'nin kuzeydoğusundaki El-Hol Kampı, Iraklı bir mülteciyi veya yerinden edilmiş bir Suriyeliyi etkileyen neredeyse her gün yaşanan yeni cinayet haberleri nedeniyle ağır bir yük haline geldi. Iraklıların işlerini yürüten yerel konseyde sivil memur olarak çalışan Iraklı bir mülteci, 17 Mart'ta birinci bölümdeki çadırında öldürülürken, İç Güvenlik Kuvvetleri 15 Mart'ta  kampın üçüncü bölümünde Iraklı mültecilere ait iki ceset buldu. Aynı zamanda Mart ayı ortasında 4 Iraklı mülteci ve Suriyeli bir sığınmacı kadının vurularak öldürülmüş cesetleri bulundu. 
Kürt Kızılayı tarafından yayınlanan rakamlara göre, bu ayın başından bu yana kampta her gün bir kişi öldürüldü ve kimliği belirsiz mermiler tarafından öldürülenlerin sayısı sadece Mart ayında 14 kişiye ulaştı. Böylece bölgede bu yılın başından itibaren en az 5’i kadın olmak üzere toplam 29 kişi öldürüldü. Geçen Ocak ayında 8 kişi öldürülürken, geçtiğimiz Şubat'ta ise 7 kişi hayatını kaybetti. Geçen yıl toplam 40 Iraklı mülteci ve yerlerinden edilmiş Suriyeli öldürüldü.
Kötüleşen güvenlik durumu ve güvenlik güçlerinin durumu kontrol edememesi hakkında değerlendirmelerde bulunan Özerk Yönetim'den kampın korunmasını ve idari işlerini yöneten önde gelen bir yetkili, kampın kontrolden çıktığını, kampın aşırılık yanlısı DEAŞ örgütü ile bağlantılı olan uyuyan hücrelere tabi olduğunu ve örgütün terörist operasyonlarını başlatmak için bir üs haline geldiğini ifade etti.
Çoğunlukla Iraklı mültecileri etkileyen devam eden cinayetler ve suikastlar nedeniye Iraklı yetkililer vatandaşlarını kamptan teslim almayı reddediyor. Yerinden edilmiş Suriyelilerin kamptan uzaklaştırılmasına ve tehlike altında bulunan diğer mültecilerin başka kamplara nakledilmesine rağmen Özerk Yönetim, kaçanların sayısının da artmasıyla birlikte durumun daha da kötüye gideceğinden endişe ediyor. Rojava Bilgi Merkezi’ne göre 2020 yılında kamptan sızmayı başaranların sayısı 200'e ulaştı. Yerel makamların tüm vakaları sayamaması nedeniyle sayıların çok daha yüksek olduğu düşünülüyor. Özerk Yönetim Dış İlişkiler Dairesi Başkanı Abdulkerim Ömer, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, yönetimin kampın bölünerek 7 ayrı bölüme ayrılmasını ve böylece güvenlik güçlerinin güvenliği daha iyi kontrol edebilmesini sağlayacak bir planı incelediğini belirtti.
Çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 60 binden fazla Suriyeli’den ve Iraklı’dan oluşan el-Hol kampı, DEAŞ örgütü üyesi ailelerinden yaklaşık 12 bin çocuk ve kadını barındırıyor. Kamptaki 50 farklı Batı ve Arap ülkelerinden gelen DEAŞ aileleri yönetim yetkilileri üzerinde büyük bir yük oluşturuyor. Kürt yetkililer ilgili ülkelere, tutukluları başta olmak üzere vatandaşlarını geri almaları veya ülkelerinin rızası ile yargılanmaları için uluslararası bir mahkeme kurmaları çağrısında bulunuyor. Ancak çoğu hükümet, özellikle Avrupa ülkeleri vatandaşlarını geri almayı reddediyor. Ömer açıklamasında, ABD ve Uluslararası Koalisyon ülkelerine, örgütün propagandasının kurbanı olan, özellikle de savaş suçlarına karıştığı veya saflarda savaştığı kanıtlanmamış kadınların çocuklarıyla birlikte mevcut olduklarına dair bilgi verdiklerini belirtti. Ayrıca Ömer açıklamasında şunları kaydetti:
"En iyi ihtimalle çocukları anneleri olmadan almayı kabul ediyorlar. Ancak bazı çok özel insani vakalar dışında bir çocuk ile annesi arasında hiçbir ayrılık süreci gerçekleşmedi. Haklı olmayan gözaltı operasyonları olduğuna dair söylenenleri reddediyoruz. Sahip olduğumuz doğru bilgiler dahilinde hareket ediyor, çocukların iadesi ve kadınların sorununun çözülmesi konusunda işbirliğini memnuniyetle karşılıyoruz.”
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu ve Batı hükümetleri kampta psikoloji ve rehabilitasyon merkezleri inşa etmek için projeler uygulamaya başladı. Bölgeden Kürt bir kaynak, yabancı ve Arap ülke vatandaşlarının ülkelerine iade edilmeden önce testlere tabi tutulması için ruhsal hastalıkların tedavisi ve yeniden entegrasyon konusunda uzmanlaşmış 15 şube ve merkezin açılması projesine başlandığını bildirdi.
ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Yardımcısı David Brownstein, ABD Başkanı Joe Biden'ın görevi devralmasından bu yana Özerk Yönetim Dış İlişkiler Dairesi ile 5 toplantı gerçekleştirdi. Tüm görüşmelerde özellikle el-Hol kampı, gözaltı merkezleri ve hapishanelerdeki durum olmak üzere güvenlik konularını ele aldıklarını belirten Ömer, “ABD Temsilcisi Yardımcısı Brownstein, ülkesinin ilgili ülkelerle tüm ilişkilerde ülkelere özellikle çocuklar ve kadınlar olmak üzere vatandaşlarını kamptan almaları ve uluslararası koalisyonun tüm periyodik toplantılarında bu dosyayı tartışmaları çağrısında bulunduğunu açıkladı” dedi.
Haseke’nin 45 kilometre doğusundaki kamptan kaçış olayları tekrar gündeme geldi. İç Güvenlik Güçleri geçtiğimiz yıldan bu yıl Mart ayına kadar 700 sızma girişimi kaydetti. Özerk Yönetim İç Güvenlik Güçleri Sözcüsü Ali el-Hasan, “kaçış girişimlerinin Türkiye’nin saldırılarından sonra arttığını, ancak bu girişimlerin çoğunda aşırılık yanlısı DEAŞ örgütüne ait olduğundan şüphelenilen unsurların eşleri ve çocuklarının kaçmalarını önlemede başarısız olduklarını" belirtti. Ayrıca tüm soruşturmalarda söz konusu kadınların Türkiye’ye kaçma arzusunda olduklarının kaydedildiğini ifade etti.