AstraZeneca ve AB arasındaki anlaşmazlık büyüyor

AstraZeneca aşısı (AFP)

Avrupa Birliği (AB) ile yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı aşı üreten AstraZeneca şirketi arasında haftalardır süren anlaşmazlık büyüyor. Aşılama kampanyasından sorumlu Avrupa Komisyonu İç Pazar Komiseri Thierry Breton’ın yaptığı açıklamada, şirketin Avrupa’nın satın aldığı dozları zamanında teslim etmemesi durumunda blok ülkelerinin AstraZeneca aşısının ihracatına engel olacağını belirtmesi ile gerginlik daha da arttı.
Bloomberg haber ajansının aktardığına göre, Breton “Şirket (AstraZeneca), yükümlülüklerini yerine getirmediği sürece, üretimi Avrupa topraklarında yapılan her şeyin Avrupalılara dağıtılması gerektiğini” belirtti. Breton “Fazla (Aşı) varsa, diğer ülkelere gönderilecektir” dedi.
Breton, İngiliz-İsveç şirketi olan AstraZeneca’nın bu yılın ilk çeyreğinde AB’ye 70 milyon doz aşı sağlayacağını taahhüt ettiği ancak şimdiye kadar AB’ye yönelik yükümlülüğünün yalnızca yüzde 30’unu yerine getirirken, İngiltere’ye yönelik yükümlülüğünün yüzde 100’ünü karşıladığını açıkladı.
Breton, AB’nin İngiltere’ye, üretiminin yüzde 40’ını yani yaklaşık 20 milyon doz aşıyı ihraç etmekle yükümlü olduğunu sözlerine ekledi.
Diğer yandan toplanan veriler, dünya genelinde enfekte olan toplam kişi sayısının dün (Pazar) itibariyle 127 milyon 7776 bin 580 kişiye ulaştı , uygulanan aşı dozu ise 528 milyona ulaştığını gösterdi. ABD’de bulunan Johns Hopkins Üniversitesi tarafından yayınlanan güncel verilere göre, toplam vaka sayısı 127 milyon 7776 bin 580 kişiye yükseldi. Söz konusu verilere göre, iyileşen vaka sayısı 102 milyon 967 bin 241 kişiye ulaşırken, salgına bağlı can kaybı 2 milyon 796 bin 169  kişi oldu.
Aşıların uygulanması ile ilgili olarak, Bloomberg tarafından toplanan veriler, dünya genelinde 528 milyon fazla aşı dozunun uygulandığını gösterdi. ABD vaka sayıları açısından dünya genelinde ilk sırayı alırken onu Brezilya, Hindistan, Fransa, Rusya, İngiltere, İtalya, İspanya, Türkiye, Almanya, Kolombiya, Arjantin, Meksika, Polonya ve İran takip ediyor.
ABD salgına bağlı can kayıpları açısından da dünya genelinde ilk sırada yer alırken onu, Brezilya, Meksika, Hindistan, İngiltere, İtalya, Rusya ve Fransa izliyor. ABD ayrıca uygulanan aşı dozu sayısında da ilk sırada onu, Çin, Avrupa Birliği, Hindistan, İngiltere, Brezilya, Türkiye ve Rusya izliyor. Uygulanan aşı dozlarının sayısı, nüfus açısından ülkelerdeki farklılıklar göz önüne alındığında, nüfusa göre aşılanma oranını yansıtmıyor.
Dünya genelinde koronavirüs vakalarına ilişkin toplu veri sağlayan birkaç kurum olduğunu ve veriler arasında bazı farklılıklar olabileceğini de belirtmek gerekiyor.
Birleşmiş Milletler’in (BM) belirttiğine göre, BM’ye bağlı 193 ülkeden yaklaşık 180’i cuma günü, Kovid-19 aşılarının adil bir şekilde dağıtılmasını sağlama taahhütlerini duyurdular. Lübnan’ın girişimi ile gelen siyasi bildiride “Uluslararası anlaşmalara, girişimlere ve duyurulara rağmen derin bir endişe duyuyoruz. Dünyada Kovid-19 aşılarının dağıtımları ülke içinde ve ülkeler arasında hala adil değil” ifadelerine yer verildi.
Genel Kurul toplantısında bildiriye imza atan taraflar, birçok ülkenin şu ana kadar herhangi bir aşıya ulaşamadığını belirterek, “Bölgesel ve küresel düzeyde aşı üretimini ve dağıtımını artırmak için uluslararası dayanışma ve çok taraflı iş birliği ihtiyacı” olduğu vurgulandı. Bildiri metninde, BM tarafından yoksul ülkelerin aşı almalarına yardımcı olmak için desteklenen COVAX girişiminin, “herkesin eşit bir şekilde (aşıları) ulaşması” için “uygun mekanizma” olduğuna değinildi. Bildiri metnini imzalayan taraflar, imkânı olan ülkeleri, düşük ve orta gelirli ülkeler ve diğer fakir ülkeler ile daha fazla aşı dozu paylaşmaları için teşvik etmeye devam ettiklerini belirttiler.
Bildiriye Cuma günü bir grup ülke destek vermedi. Bu ülkeler arasında Kuzey Kore, Burma, Benin, Burundi, Orta Afrika Cumhuriyeti, Güney Sudan, Suriye ve Seyşeller var. BM’de gözlemci statüsündeki Vatikan ve Filistin de bildiriyi henüz imzalamadı.