Kovid-19 mutasyonunda şans faktörü

Mutasyonların "süper bulaştırıcı" fırsatını elde etmesi gerekiyor.

Mutasyonlu türün yayıldığı İngiltere’de aşı kampanyası devam ediyor. (Reuters)

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) ailesinin yeni üyesinin özelliklerinin, kendisini diğer türlerden ayıran bazı genetik değişikliklere, meşhur taç şeklini veren ve hücrelere kolaylıkla saldırmasına olanak sağlayan başak proteinindeki (spike) değişikliklere veya rastgele bir mutasyonun virüse karşı kullanılan ilaçların etkilerinden kurtulmasına yardımcı olması açısından yeterli olmadığı bildirildi. Öncelikle söz konusu yeni üyenin yaşadığı vücuttan çıkması ve daha fazla kişiyi enfekte etmesi gerekiyor. Bu ise, ABD’de yapılan yeni bir çalışmaya göre bir şans meselesi.
ABD’nin Seattle kentindeki Fred Hutchinson Kanser Araştırma Merkezi'nden araştırmacılar tarafından yürütülen çalışmaya dair şu bilgiler verildi:
“Kovid-19’un genetik varyantının yeni ve tehdit edici bir özelliğe sahip olması için korkutucu ve yüksek oranda bulaşıcı olması yeterli değil. Özellikle kalabalık, yetersiz havalandırılan bir restorandaki veya insanların birbirine yakın yerlerde durduğu ve birçoğunun maske takmadığı kalabalık bir kapalı alandaki kişiler arasında süper bulaştırıcı (super spreader) fırsatı elde etmeli.”
Araştırmaya göre söz konusu ortamlarda virüsün en az bir grup insanı enfekte etmesi gerekiyor. Örneğin yeni değişkenin yaşaması ve daha fazla kişiye bulaşabilmesi için beş kişiyi enfekte etmesi yeterli oluyor. Ancak eğer 20 veya daha fazla kişiyi enfekte ederse tüm topluma yayılmak için gerçek bir şans elde ediyor. Yeni araştırmada, süper bulaştırıcı yetenekleriyle donanmış yeni değişken için bile zamanın çok önemli olduğunu öne sürülüyor. Buna göre yeni türün kendini kanıtlama fırsatına sahip olması için ihtiyaç duyrduğu ilk "süper yayılma", enfekte ettikten sonraki bir ay içinde gerçekleşmeli.
Araştırmacılar elde ettikleri bulgulara göre, virüse süper bulaştırıcı imkanı veren fırsatların son derece nadir olduğunu ve bu durumun insanlara biraz umut verebileceği sonucuna vardılar. Ancak trajik olan bir gerçek var ki o da, endişe verici türlerden en az beşinin yaklaşık altı aylık bir süre içinde son derece nadir ve zor koşullara sahip olduğu.
Bu ise daha kötüsüne karşı tetikte olma durumuna işaret ediyor. Her biri yayılma fırsatı elde etmeye çalışan bu değişkenlerden çok daha fazlasının meydana gelmesi muhtemel.
Araştırmaya göre bazı türler bu fırsatı elde ederse, salgının uzaması ve onu sona erdirebilecek aşıların ve ilaçların etkilerinin ortadan kalkması için yalnızca bir veya iki tanesi yeterli olacak.
Söz konusu çalışma bu hafta, araştırmacıların bulgularını paylaştıkları ve meslektaşlarından geri bildirim aldıkları MedRxiv adlı internet sitesinde yayınlandı. Bu açıdan sonuçlar şimdilik ön bulgulardan ibaret.
Mısır Assiut Üniversitesi'nde Viroloji Profesörü Dr. Halid Şehata, söz konusu çalışmaya ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
“Virüslerin sürekli olarak mutasyona uğradığı biliniyor. Ancak Kovid-19, etkilerini önemli ölçüde değiştiren şekillerde mutasyona uğramıyor. Bu nedenle bu değişkenlerin nasıl ortaya çıktığını, meydana gelebilecek daha fazla sayıda türlerin olup olmadığını bilmek ve böylece bu türleri iyi bir şekilde izleyerek ortaya çıkışını engellemek önemli. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, önleyici tedbirlere bağlı kalmanın önemini ortaya koyuyor. Böylece toplumda virüse karşı bağışıklık oluşuyor. Bu da virüsün insanları enfekte etme şansını sınırlıyor ve bu nedenle süper yayılma için koşullar elde etmek zor veya imkansız hale geliyor."