Diyab, Avn’ın hükümetin geniş yetkilerle yola devam etmesi talebine karşı çıktı

Başbakan Diyab ve Cumhurbaşkanı Avn. (NNA)

Başbakan Hassan Diyab ile Cumhurbaşkanı Mişel Avn arasında yaşanan uyuşamazlık su yüzüne çıktı. Lübnan başbakanlık kaynaklarına göre anlaşmazlığın merkezinde Avn’ın talepleri var. Öyle ki Avn, bankalardaki mevduat sahiplerinin fonlarının korunması gerekçesiyle Bakanlar Kurulu’nu olağanüstü bir oturumda toplanarak cezai denetimi görüşmeye çağırıyor. Zira kurul, yasayı en az bir yıl önce onaylamış ve hükümet de Temsilciler Meclisi’ne sevk etmişti. Sonuç olarak ise yasanın yeniden gözden geçirilmeye ihtiyacı olmadığı belirtiliyor. Aynı şekilde hükümetin kurulmasına ilişkin siyasi çevrelerde yaşanan tartışmalar bağlamında, Avn’ın Lübnanlılara gönderdiği mesajdaki ifadeler yasayı çevreleyen bir tartışmaya daha yol açtı.
Başbakanlık kaynakları, Diyab’ın özellikle Merkez Bankası Başkanı Riyad Selame ve Avn arasındaki tartışmaya taraf olmaktan kendisini uzaklaştırdığına işaret ettiler. Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, Diyab’ın Selame ile anlaşmazlığa yol açan cezai denetim meselesini gündeme getiren ilk isim olduğunu, Selame’nin de dolar kurunu sabitleme çağrısına dair Cumhurbaşkanı’na yanıt verdiğini kaydettiler. Söz konusu çağrı, Merkez Bankası’nda geriye kalan dolar rezervlerinin en büyük kısmının tükenmesine yol açmıştı.
Kaynaklar, Avn’ın, sonuncusu Eylül 2019’da, yani 17 Ekim’deki halk intifadasının başlamasına bir ay kala Selame ile yaptığı görüşmelerin, ulusal parayı korumak için dolar kurunu sabitleme konusuyla sınırlı kaldığını, bu nedenle söylenenler tam anlaşılmadan uygulamaya geçilmek zorunda kalındığını aktardılar. Kaynaklara göre durum, güvenlik ve birçok boşlukla gölgelendi.
Aynı kaynaklara göre Avn, Yüksek Savunma Konseyi toplantısında Diyab’dan geçici hükümeti aktif hale getirmesini ve bu konuda kapsamını genişletmesini istemişti. Ancak Diyab, Avn’ın ikinci talebine yanıt vermedi. Aynı şekilde Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah’ın bu konudaki çağrısına da cevap vermemeyi tercih etti.
Diğer yandan kaynaklar, Diyab'a dava açtıktan sonra Beyrut Limanı’ndaki patlamaya ait dava dosyasına bakan savcı Fadi Savvan’ın yerine savcı Tarık Bitar’ı atadığını aktardılar. Kararın başta hükümeti kurmakla görevli yetkili Saad Hariri olmak üzere, eski başbakanlar ekibi tarafından kabul edilmediğini belirten kaynaklar, Diyab aleyhindeki iddiaların yalnızca Sünni sokaklarıyla uzlaşısına kapı araladığını vurguladılar.
Kaynaklar ayrıca Diyab’ın, Avn’ın Bakanlar Kurulu’nu toplanmaya çağırma talebine ilişkin sessiz kalmakta ısrar ettiğini, bu sessizliğin, onay verdiği anlamına gelmediğini bildirdiler. Diyab’ın ‘Avn’ın cezai incelemeyle ilgili mesajının hiçbir siyasi etkisi olmayacağını’ düşündüğüne dikkat çektiler. Birçok bakan, bu durumu, Özgür Yurtsever Hareket içerisindeki ‘saray halkı’ ve Avn’ı savunmak üzere seslerini yükselten milletvekilleri dışında hiçbir tarafın tepki vermediği ‘bir ses bombası’ olarak nitelendirdi.
Kaynaklara göre Avn ve Hizbullah’a bağlı siyasi ekibin Bakanlar Kurulu’nu toplantıya davet ederek hükümetin çalışmalarını harekete geçirme ısrarı ışığında Diyab, Temsilciler Meclisi Başkanı Nebih Berri’nin nabzını test etmek üzere bir girişimde bulundu. Diyab ayrıca Berri’nin hükümet faaliyetlerine siyasi bir tavan belirlemek için anayasanın yorumlanmasına ilişkin görüşünü öğrenmek istiyordu. Berri’nin yanıtı ise “Bu bir Türk anlatımıdır” şeklinde oldu. Kaynaklar, Diyab’ın Berri’nin görüşünü iyi şekilde anladığını ve bunu açıklamaya gerek duymadığını söylerken bu görüşün de kendisini, hükümetin oturum çağrısını reddetmeye ittiğini kaydetti.
Başbakanlık ve parlamento kaynakları, Berri’nin Diyab’ın anayasayı yorumlama talebine yanıtına ilişkin de açıklamalarda bulundular. Kaynaklara göre Temsilciler Meclisi Başkanı, tavrında parlamentonun istifa eden hükümete olan güvenini yenilemenin ötesine geçti. Ayrıca Berri, kamuoyuna ‘geçici hükümetin geniş yetkilerle yoluna devam etmesinin, yeni hükümeti kurma çabalarını engellemek anlamına geldiğini’ sunarak kendisini köşeye sıkıştırmayı amaçlayan bir savaşa girmemeye yöneldi. Bu tavrın, Hariri’yi ‘hükümeti kurma hususunda’ destekleme tavrıyla çeliştiğini belirten kaynaklar ayrıca geri çekilmenin olumsuz yansımaları olacağını ve Şii- Sünni tıkanıklığını yeniden ön plana çıkaracağını vurguladı. Berri, geçmişte Hizbullah ve Müstakbel Hareket arasındaki diyalogda arabuluculuk rolü oynamıştı.
Bu bağlamda Diyab, kararlı kalmaya devam ederse ve ‘geçici hükümetin geniş yetkilerle yoluna devam etmesini’ kabul etmeyerek Avn’ı tavrından geri dönmeye zorlamak için bütçe kampanyalarına boyun eyme ısrarını sürdürüre cari yıla ait bütçe tasarısını görüşmek üzere bir oturum başlatacak. Ardından tasarıyı onay için parlamentoya sevk edecek. Hükümet daha önce bütçeyi onaylamış olsa bile bu alandaki görüşler, destek verme ve çekincede kalma arasında değişiyor.
Şu an geçici hükümetin, yoksulluk sınırının altında yaşayan aileler için gıda kartının onaylanmasını sağlamak ve destek yöntemini birleştiren bileşik bir formülü yürürlüğe koymak için parlamento ile mutabakata varması mümkün.
Avn’ın siyasi ufkun ‘geçici hükümetin geniş yetkilerle yoluna devam etmesine’ engel olması hususundaki tepkisi hakkında soru işaretleri ise sürüyor. Öyle ki rolü önerilerini Bakanlar Kurulu’na sunmakla sınırlı kaldığı göz önüne alındığında Avn, aldığı kararları açıklama yetkisine sahip olmayan Savunma Konseyi toplantılarını etkinleştirmek dışında bir çözüm bulabilecek mi, henüz belirsiz.