Libya’da yabancı güç ve paralı asker tartışması sürüyor

Libya Başkanlık Konseyi Başkanı bürosunun, geçen pazar gecesi Misrata ve Zliten’in ileri gelenleriyle yaptığı görüşmeden dağıttığı fotoğraf
Libya Başkanlık Konseyi Başkanı bürosunun, geçen pazar gecesi Misrata ve Zliten’in ileri gelenleriyle yaptığı görüşmeden dağıttığı fotoğraf
TT

Libya’da yabancı güç ve paralı asker tartışması sürüyor

Libya Başkanlık Konseyi Başkanı bürosunun, geçen pazar gecesi Misrata ve Zliten’in ileri gelenleriyle yaptığı görüşmeden dağıttığı fotoğraf
Libya Başkanlık Konseyi Başkanı bürosunun, geçen pazar gecesi Misrata ve Zliten’in ileri gelenleriyle yaptığı görüşmeden dağıttığı fotoğraf

Menfi, Başkanlık Konseyi’nin toplandığı otele yapılan saldırıdan bu yana ilk kez Misrata’da ileri gelenlerle görüştü
Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki Libya Ulusal Birlik Hükümeti, ‘yabancı güçlerin ve paralı askerlerin Libya topraklarından çıkarılması’ talebini yineleyen Dışişleri Bakanı Necla el-Mankuş’u soruşturmak üzere bir komite kurulduğunu yalanladı. Gelişmeyle eş zamanlı olarak Dibeybe’nin başkent Trablus’ta üniversite öğrencileriyle görüştüğü ve onlara sözler verdiği bir sırada elektrik kesintisi yaşandı.
Mankuş, güney sınır bölgelerindeki denetlemesi sırasında ‘ister güneyde, ister batıda ve ister doğuda olsun yabancı kuvvetlerin ve paralı askerlerin ülkeden çekilmesi ve ilgili Güvenlik Konseyi (BMGK) kararları uyarınca Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde 5+5 komitesi tarafından hazırlanacak bir takvimle, kendileriyle iş birliği yapılması’ talebini yineledi.
Aktarılana göre Mankuş, geçen pazar akşamı “Egemen kararımızı liberalleştirmek, özgür ve adil seçimlere silah ve güç baskısı olmaksızın hazırlanmak için çalışıyoruz” açıklamasında bulundu. Bakan, “Libyalılar, Avrupa sınırlarının muhafızları olarak hareket etmeyecek. Libya, Afrikalı kardeşlerimize karşı acı ve zulüm için bir geçiş noktası olamaz” diyerek, Avrupa ülkelerini Libya ile imzaladıkları anlaşmalara uymaya çağırdı. Güvenliğin ve istikrarın, ancak sınırlar üzerinde sıkı denetim ve onları güvence altına alma yoluyla sağlanabileceğini söyleyen Necla el-Mankuş, “Libya, destek ve finansman için yalvarmıyor. Bunlar, yerine getirilmesi gereken sözleşme yükümlülükleridir” dedi.
Nijer ile et-Tavm sınır kapısını ziyaret eden Mankuş, Libya’daki koşulların bugün on yıl öncekiyle aynı olmadığını belirtirken, komşu ülkeleri de ‘kaçakçılık, göç ve insan kaçakçılığı ile mücadele için acil şekilde bölgesel mekanizmalar kurma’ çağrısında bulundu. Necla el-Mankuş, vatandaşların onurunu geri kazanmak amacıyla, Libya ile ikili anlaşma çağrısı yapmak için vatandaşları insan ticaretinin mağduru olmuş ülkelere ziyarette bulunacağını söyledi. Mankuş, “Temsilciler Meclisi’ne, kaçakçılara ve insan tacirlerine verilen cezaları güçlendiren bir yasa tasarısı sunulacak, böylece kaçakçılık yapan tüm taraflar için cezalar caydırıcı olacaktır” diyerek, Libya’nın farklı milliyetlerden silahlı grupların sınırları geçişi ve Libya’daki çatışma taraflarınca bu milislerin kullanılması nedeniyle acı çektiğini vurguladı.
Birlik Hükümeti ise ülkedeki Türk askeri varlığına ve paralı asker barındırmasına karşı açıklamaları sonrasında Mankuş’u soruşturmak üzere bir komite kurma kararı aldığını yalanladı. Hükümet, gündemde dolaşan ifadelerinin ‘sahte ve doğruluktan uzak’ olduğunu söyledi. Öte yandan Libya Başbakanı, hükümetinin elektrik, koronavirüs aşısı ve likidite sağlama konusundaki başarılarına değindi. Başbakan, Trablus Üniversitesi öğrencilerine vatandaşlara özel uçak ve gemi tahsis etme taahhüdünde bulundu. Ancak tam bu esnada aniden elektrik kesintisi yaşandı.
Dibeybe, üniversiteyi geliştirmek ve eğitim sürecini daha iyi hale getirmek amacıyla, durdurulan projelerin tamamlanmasını kolaylaştırmak ve desteklemek için geçen pazar akşamı akşamı Trablus Üniversitesi’ne ziyarette bulunma sözü vermişti. Uzun yıllardır gerçek nedenleri olmaksızın durmuş pek çok eğitim altyapı projesi olduğunu vurgulayan Dibeybe, “Mezunların işsizlikten mustarip olduğunu ve öğrencilerin salgın, savaşlar ve güvenlik sorunları nedeniyle eğitim programında çok fazla ertelemeye maruz kaldıklarını biliyorum. Birçoğunuzun, ülkenin içinde bulunduğu zor koşullar ışığında ailelerine yardım etmek için iki kat daha fazla çaba sarf ettiğini de biliyorum. Ama söz veriyorum ki bu koşullar yakında değişecek, Libya bunun için gerekli yeteneklere sahip” ifadelerini kullandı.
Öte yandan başkent Trablus’ta Başkanlık Konseyi toplantılarının yapıldığı otelin silahlı bir grup tarafından saldırıya uğramasından bu yana ilk kez Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ve konsey üyesi Musa el-Koni, Misrata ve Zliten şehirlerinde bir grup şeyh ve ileri gelenle bir araya geldi.
10 Mayıs sabahı erken saatlerde ofisi aracılığıyla yayınlanan bir bildiride Menfi, “Toplantıda, Libyalıları yeniden birleştirmenin önemi ve Başkanlık Konseyi’nin en önemli hedeflerinden biri olan ulusal uzlaşının önemi ele alındı” dedi. Menfi, katılımcıların, kazanımlar elde etmek için Konsey’e tam ve sınırsız destek verdiklerini söyledi.
Diğer taraftan Libya Denetim Bürosu, Ulusal İstihbarat Teşkilatı’na yeni bir başkan atama hususunda bir kriz hattına dahil oldu. Büro, Hüseyin el-Ayen’in İmad et-Trablisi’nin yerine İstihbarat Teşkilatı Başkanı olarak atanmasına yanıt olarak, Menfi ve Başkanlık Konseyi üyelerine hitaben yazdığı bir mesajda “Bir devlet şirketinin başkanı ve genel müdürü olan Ayeb, konut ve kamu hizmetleri projesi uygulama ajansıyla sözleşmeler imzalamak amacıyla, başkalarıyla birlikte Libya devletini dolandırma işlerine karıştı” ifadelerini kullandı.
Büro, geçen pazar akşamı yerel medya organlarına sızdırılan mesajda, ‘Libya devletinin çıkarlarının koruması ve Ayeb’i atama kararının yeniden gözden geçirilmesi için gerekli önlemleri alması’ çağrısı yaptı.



Libya Yüksek Devlet Konseyi’nin yeni Başkanı Muhammed Takala oldu

Libya bayrağı (Reuters-Arşiv)
Libya bayrağı (Reuters-Arşiv)
TT

Libya Yüksek Devlet Konseyi’nin yeni Başkanı Muhammed Takala oldu

Libya bayrağı (Reuters-Arşiv)
Libya bayrağı (Reuters-Arşiv)

Libya Yüksek Devlet Konseyi üyeleri, bugün yapılan ikinci turda Muhammed Takala’yı yeni başkanları olarak seçti.

Şarku’l Avsat’ın, Libya merkezli Al-Ahrar kanalından alıntı yapan DPA’dan aktardığı habere göre, Muhammed Takala, bugünkü oylamada Yüksek Devlet Konseyi eski Başkanı Halid Mişri’yi geride bırakarak yeni başkan olarak seçildi.

Yüksek Devlet Konseyi başkanlığı için her yıl seçimler düzenleniyor. Şu ana kadar, Abdurrahman Suveyhili ve Halid Mişri konseye başkanlık eden isimler oldu.

2015 tarihli bir siyasi anlaşmanın şartları uyarınca önemli siyasi konularda söz sahibi olan Yüksek Devlet Konseyi ve ülkenin doğusunda bulunan Temsilciler Meclisi, başbakanı seçmek, önerilen bütçe hakkında yorum yapmak ve egemenlik pozisyonlarını seçmek dahil olmak üzere çeşitli yetkileri paylaşıyor.


Libya Ulusal Birlik Hükümeti, Libya İstikrar Hükümeti’yle birleşme ihtimalini dışlıyor

Mareşal Halife Hafter, Bingazi'de BM Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy ile görüştü. (Libya Ulusal Ordusu)
Mareşal Halife Hafter, Bingazi'de BM Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy ile görüştü. (Libya Ulusal Ordusu)
TT

Libya Ulusal Birlik Hükümeti, Libya İstikrar Hükümeti’yle birleşme ihtimalini dışlıyor

Mareşal Halife Hafter, Bingazi'de BM Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy ile görüştü. (Libya Ulusal Ordusu)
Mareşal Halife Hafter, Bingazi'de BM Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy ile görüştü. (Libya Ulusal Ordusu)

Abdulhamid Dibeybe liderliğindeki Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH), rakibi Usame Hammad liderliğindeki Libya İstikrar Hükümeti (LİH) ile birleşme olasılığını dışladı. Diğer yandan Mareşal Halife Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu (LUO) heyeti, ortak kara sınırlarını güvence altına alma çabalarının bir parçası olarak ülkenin güneyindeki bölgeleri ziyaret etmeye devam etti.

Misurata Üniversitesi İngilizce bölümü öğrencilerinin dün (Cumartesi) gerçekleşen mezuniyet törenine katılan Dibeybe'ye yakın bir kaynak, “UBH’nin LİH’le birleşmesi söz konusu değil. Bu konuda Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy ile herhangi bir görüşme olmadı” dedi.

İsminin açıklanmasını istemeyen kaynak, “İki hükümetin yeni bir hükümet çatısı altında birleşmesi şu anda pek olası değil. Dibeybe hükümeti, ülkedeki tek meşru hükümet olarak çalışmalarına devam edecek” ifadelerini kullandı.

ergt
Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid Dibeybe (UBH)

UBH Sözcüsü Muhammed Hammude, Dibeybe'nin yardımcısı Ramazan Ebu Cenah'ın ‘BM himayesinde iki hükümetin olası birleşme beklentisi’ hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Temsilciler Meclisi (TM) tarafından yetkilendirilen Hammad hükümeti de sessiz kalırken, TM Sözcüsü Abdullah Buleyhık herhangi bir yorumda bulunmadı.

Mareşal Halife Hafter ise dün BM Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy ile “Bingazi kentindeki karargahında son siyasi gelişmeleri görüştüklerini” belirtti. Hafter görüşmede “Cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimlerinin yapılması için uygun koşulların yaratılması gereğini” teyit ettiklerine işaret etti.

Bu hamleler, TM Başkanı Akile Salih'in daveti üzerine yarın (Pazartesi) Bingazi şehrinde Libya Devlet Yüksek Konseyi (DYK) ile ‘Cumhurbaşkanı ve milletvekilliği seçimlerine ilişkin seçim yasalarını hazırlamakla görevlendirilen 6+6 Komitesi’nin çıktılarını görüşmek’ üzere yeni bir oturum düzenleme hazırlıkları çerçevesinde yapıldı.

Diğer yandan, Mareşal Halife Hafter'in Sözcüsü Tümgeneral Ahmed el-Mismari, güneydeki Sebha şehri sakinlerine seslenerek, şehri ve halkını terörist grupların sızmasına karşı korumak için daha dikkatli olmaya çağırdı.

El-Mismari, ordunun tüm bölgelerde kontrolünü ve güvenliğini sağlamaya yönelik sürekli çabalarının bir parçası olarak, "yasadışı göç" ile mücadele etmek için ülkenin güneyindeki bazı sınır bölgelerinde uzun ve nadir bir ziyaret gerçekleştiren Ulusal Ordu delegasyonuna liderlik ediyor.

Öte yandan Libya Merkez Bankası Başkanı Sıddık el-Kebir, Afrika Merkez Bankaları Birliği'nin Gambiya'da düzenlenen yıllık toplantıları sırasında Kuzey Afrika (Mısır, Fas, Tunus, Cezayir, Moritanya ve Sudan) Merkez Bankaları Grubu Başkanlığı'na seçildiğini açıkladı.

El-Kebir, Afrika Merkez Bankaları Birliği'nin 2024 yılı için bir sonraki toplantısının Libya Merkez Bankası'nın ev sahipliğinde yapılacağını belirtti.

Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ise Nijerya Cumhurbaşkanı Bola Ahmed Tinubu'dan (Libya ve Cezayir ziyaretlerinde bulunan özel temsilcisi Babagana Kingibe aracılığıyla) yazılı bir mesaj aldığını söyledi. El-Menfi, Kingibe'nin, geçen ay Abuja'da toplanan Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu'nun (ECOWAS) kararları çerçevesinde kendisine durumla ilgili gelişmeler hakkında bilgiler verdiğini belirtti

xcsdf
Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, Nijer'e komşu ülkeler tarafından anayasal meşruiyete saygı gösterilmesini sağlayan koşullara ulaşmak için ortak çabaların önemini vurguladı. (Reuters)

El-Menfi, istikrar ve barışın tesisi için iki ülke ile Afrika'daki diğer kardeş ülkeler arasındaki istişare ruhunu ve seçilmiş rejimlerin anayasaya aykırı değişikliklerini tanımama yükümlülüğünü pekiştireceğini düşündüğü bu adımı memnuniyetle karşıladı. El-Menfi ayrıca, Nijer'e komşu ülkelerin (Libya, Cezayir ve Çad) ECOWAS içindeki kardeşleriyle birlikte Nijer'deki durumu anayasal meşruiyete saygıyı sağlayacak düzeye getirmek için ortak çabalarının önemini vurguladı.


Dibeybe hükümeti Tahran'la kanal açarak neyi hedefliyor?

İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Libyalı mevkidaşı Necla Menguş'u Tahran'da kabul etti. (İran Dışişleri Bakanlığı)
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Libyalı mevkidaşı Necla Menguş'u Tahran'da kabul etti. (İran Dışişleri Bakanlığı)
TT

Dibeybe hükümeti Tahran'la kanal açarak neyi hedefliyor?

İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Libyalı mevkidaşı Necla Menguş'u Tahran'da kabul etti. (İran Dışişleri Bakanlığı)
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Libyalı mevkidaşı Necla Menguş'u Tahran'da kabul etti. (İran Dışişleri Bakanlığı)

Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Dışişleri Bakanı Necla Menguş'un İran'ın başkenti Tahran'a yaptığı resmi ziyaret, geçtiğimiz hafta yerel ve bölgesel medyanın ana gündemlerindendi. Söz konusu ziyaret, üst düzey bir Libya delegasyonunun yaklaşık 17 yıl aradan sonra İran’a yaptığı ilk diplomatik ziyaretti.

Menguş'un İranlı mevkidaşı Hüseyin Emir Abdullahiyan'ın daveti üzerine Tahran’a yaptığı ziyaret, Dibeybe hükümetinin bundan elde edebileceği fayda hakkında bazı soruları gündeme getirdi. Belki de görüşme Lübnan'da tutuklu bulunan Hannibal Kaddafi'nin dosyasının görüşülmesini amaçlıyordu.

Libya Temsilciler Meclisi (TM) üyesi Rabia Ebu Ras, Dibeybe hükümetinin “bölge ve bilge dışında birçok taraf ve güçle ittifaklar kurmaya çalıştığını ve Libya içindeki siyasi konumunu ve gücünü daha uzun süre elinde tutma kabiliyetini güçlendirmek amacıyla yeni bölgesel politikalarda aktif bir taraf olmayı hedeflediğini” söyledi.

Rabia Ebu Ras Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamalarda, bu ziyaretin arkasında Dibeybe hükümeti için ‘potansiyel kazanımlar’ olduğuna işaret ederken, bazılarının Türkiye'nin bu ziyaret için arabulucu rol oynadığı fikrini dışladı. Ebu Ras, söz konusu ziyaretin Menguş'un geçtiğimiz mayıs ayında Kuveyt, Bahreyn, Umman ve Suudi Arabistan'ı kapsayan Körfez gezisi sırasında planlanmış olabileceğini ifade etti.

El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi araştırmacılarından Mısırlı Dr. Muhammed Naci Abbas, Manguş'un ziyaretinin gerçekten de Dibeybe hükümetinin ‘dış ilişkilerinin marjını genişletmesine’ olanak sağlayabileceği tezine katılıyor. Abbas ziyaretin, İran'ın Kuzey Afrika ülkelerine açılma isteğinin ve Tahran ile Arap ülkeleri arasındaki ilişkilerin gelişiminin üzerine geldiğini söyledi.

Abbas, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, “İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi yönetimi, selefi Hasan Ruhani'ye yöneltilen Kuzey Afrika ve Arap bölgesini dikkate almamak ve yalnızca Batı’ya güvenmekle ilgili suçlamaları ele almak istiyor” dedi.

İran uzmanı olan Mısırlı araştırmacı, ziyaretin iki ülke arasındaki çeşitli alanlarda ortaklıklar, ekonomik ilişkiler veya İran'ın Libya'daki siyasi krizin çözümünde herhangi bir rol oynaması gibi amaçlarla gerçekleştiğini reddederek şunları söyledi: “Libya siyasi arenasında nüfuz sahibi olanlar, Washington, Kahire, Ankara ve Libya'nın geri kalan komşu ülkeleri gibi, burada açık bir varlığa sahip olanlardır. Dolayısıyla Tahran'ın tüm bunların üzerine geçmesi düşünülemez.”

Mısırlı araştırmacı değerlendirmesini şöyle sürdürdü: “Evet, İran medyası Abdullahiyan'ın Menguş ile yaptığı görüşmelerde ülkesinin Libya'daki yeniden yapılanma çabalarına katılma arzusuna ilişkin ifadesine atıfta bulundu. Ancak bu, İran'a uygulanan ekonomik yaptırımlara ek olarak, Libya siyasi sahnesinin devam eden karmaşıklığı göz önüne alındığında (dışlanmasa da) büyük ölçüde erken.”

Libyalı siyasi analist İzzeddin Akil ise Menguş'un Tahran'a yaptığı ziyaretin amacının “ABD önerilerini İran tarafına iletmek” ve Tahran'ın 2015 yılından bu yana tutukluluğunun devam etmesinde ısrar eden bazı Lübnanlı güçler üzerindeki güçlü etkisi nedeniyle, Hannibal Kaddafi meselesini görüşmek” olduğuna inanıyor.

Akil, “Dibeybe'nin Hannibal'i gerçekten Libya'ya geri getirebilmesinin siyasi rakipleri (TM ve Devlet Yüksek Konseyi) karşısında konumunu güçlendirmenin yanı sıra, seçim tarihi geldiğinde cumhurbaşkanlığı yarışında eski rejim destekçilerinin ve ona bağlı olanların oylarını garanti edeceğini" söyledi.

Akil, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, “Tahran, krizlerini gidermek ve Arap bölgesindeki herkese açılmak istiyor. Bu ziyaret, amaçlarının bir kısmını gerçekleştirdi. İran, diplomatik tecrübesiyle ziyareti geliştirmekten ve iki ülke arasında gelecekteki ilişkileri çeşitli yollarla pekiştirmekten çekinmeyecektir” şeklinde konuştu.

Libyalı yazar Abdullah el-Kebir, ziyaretin Hannibal Kaddafi davasıyla ilgili olabileceğini belirterek,  Dibeybe'nin eski rejimin destekçilerini yanına çekmede herhangi bir olumlu ilerlemeden fayda sağlayacağı görüşüne destek verdi.

El-Kebir, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada, ziyaretle ilgili birçok soruyu, (iki ülke arasındaki Kaddafi dönemindeki güçlü ilişkiye kıyasla) iki ülke arasındaki ilişkilerin uzun vadeli kopmasına bağladı. El-Kebir, “İran önemli bir bölge ülkesi. Onunla yeni bir sayfa ve Trablus ile Tahran arasındaki kapalı kapıları yeniden açmak faydalı olabilir. Şiilik korkuları ise Sünni Maliki düşünce okulunun bazı mensupları tarafından abartılıyor” değerlendirmesinde bulundu.