Suriye rejimi ve İran’a bağlı milisler arasında Seyyide Zeyneb çekişmesi

Seyyide Zeyneb bölgesine araçla girişler sadece Şam Havalimanı yolu ile yapılabiliyor. 

Suriye’nin başkenti Şam’da üzerlerinde Hizbullah bayrağı bulunan vatandaşlar (Reuters)

Suriye’nin başkenti Şam’ın güneyindeki Seyyide Zeyneb bölgesine giden iki ana yoldan birinin kapatılmasının ardından bölge ve çevresi, İran’a bağlı milisler, Suriye güvenlik güçleri ve 4. Tümen arasında anlaşmazlık ve çekişme konusu olmaya devam ediyor. İran ve milislerinin kontrol ettiği bölgeye giden yolu kimin ve hangi gerekçeyle kapattığı sorusuna birbirinden farklı yanıtlar veriliyor.
Şam’a 7 kilometre mesafedeki Seyyide Zeyneb bölgesine iki ana yoldan giriş yapılabiliyor: Birincisi, Uluslararası Şam Havalimanı yolu üzerindeki ‘müstakbel (gelecek) kavşağı’ üzerinden, ikincisi ise Şam’dan bölgeye giden yol. İkinci yol Şam’ın güneyindeki El Kazzaz Mahallesi’nden başlayarak, Babila ve Huceyre beldelerinden geçerek Seyyide Zeyneb’e ulaşıyor.
Babila’dan sonra gelen ve Seyyide Zeyneb bölgesine 1 kilometre mesafedeki Huceyre büyük toprak bariyerlerle kapatıldı. Bu nedenle araçlar bölgeye kuzey yönünden giremezken, vasıta kullanmayan vatandaşlar ile bisiklet ve motosiklet sürücüleri toprak bariyeri iki yanından zorlukla geçerek evlerine ulaşabiliyorlar. Bariyerin yüksekliği diğer bölgelerde bulunan toprak bariyerlere göre daha az. Bariyerin arkasında hangi tarafa mensup olduğu bilinmeyen silahlı unsurlar kimlik kontrolü yapıyorlar.
Suriye hükümetinin 2018’in yaz aylarında Rusya’nın garantörlüğünde yaptığı ‘ulzaşı’ anlaşmalarıyla Babila, Yelda ve Beyt Sahm beldelerinde kontrolü ele geçirmesinin ardından Babila-Huceyre-Seyyide Zeyneb yolunun açılmasından bu yana Genel İstihbarat Dairesi’ne bağlı unsurlar Seyyide Zeyneb’in kuzeyinde yer alan Huceyre’nin girişine (metrelerce yükseklikteki toprak bariyer kurulmadan önce) kontrol noktaları kurdu. Bu kontrol noktaları halen mevcut fakat buradaki unsurların çalışması durmuş vaziyette. Bununla birlikte otomobiller yoldan geçemiyor.
Durum sadece Seyyide Zeyneb’e giden ana yolun kapatılmasıyla sınırlı değil. Aynı zamanda bölgeye giden tali yollar da yüksek toprak bariyerlerle kapatıldı. Sadece iki veya üç tali yol açık ve bunlar da İran’a ait merkezlere çıkıyor. Bununla beraber ana yol ve tali yolların iki tarafında Suriye rejim lideri Beşşar Esed, kardeşi ve 4. Tümen Komutanı Mahir Esed ve Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah’ın yan yan durduğu fotoğrafların asıldığı çok sayıda reklam panosu görülüyor.
Şarku’l Avsat’a konuşan yerel bir kaynak, Huceyre sakinlerinin bariyer karşısında şaşırdığını, evlerine gitmek isteyen araç sahiplerinin geçişlerinin engellendiğini ve bölgeye aracıyla giriş yapmak isteyenlerin Uluslararası Şam Havalimanı yolu üzerinde bulunan ‘müstakbel (gelecek) kavşağını’ kullanmaları gerektiğini söyledi. Kaynak, “(Toprak bariyerin) sebebini ve kim tarafından yapıldığını hiç kimse bilmiyor. Bazı kimseler, Şii milis unsurların 4. Tümen ve güvenlik güçlerine saldırmasının ardından iki taraf (rejim ve İranlı milisler) arasında anlaşmazlık yaşandığını ve bunun üzerine 4. Tümen’in yolu kapattığını söylerken, bazıları ise bölge üzerindeki nüfuz ve kontrolünü güçlendirmek isteyen milislerin yolu kapattığını ifade ediyorlar” dedi.
Şarku’l Avsat’a konuşan başka bir kaynak ise, “İran ve milislerinin bölgeyi işgal etmesinin” güvenlik güçleri ve 4. Tümen çevrelerinde büyük bir rahatsızlığa neden olduğuna dikkat çekti. Kaynak, “(İranlı milisler) Huceyre’nin kuzeyinde büyük bir alana ‘kültür, spor ve eğlence kompleksi’ adı altında devasa bir kompleks inşa ettiler. Onlar ayrıca (Seyyide Zeyneb’in) güneyinde büyük evlere sahip ve ev satın almaya devam ediyorlar. Onlar (rejim ve İranlı milisler) çatışıyorlar, bölge sakinleri de bunun bedelini işine ve okula gidemeyerek ve ihtiyaçlarını karşılamaktan aciz kalarak ödüyor” diye konuştu.
Seyyide Zeyneb bölgesine araçlarıyla giriş yapmak için ‘müstakbel (gelecek) kavşağını’ kullanmak zorunda kalan araç sahiplerinin Şarku’l Avsat’a verdikleri bilgilere göre, kavşaktaki kontrol noktaları uzun bir dönem Şii milislerin elinde bulunurken, bugün kavşak üzerinde 3 kontrol noktası bulunuyor: Birincisi, milisler, Genel İstihbarat Dairesi ve 4. Tümen unsurları tarafından ortaklaşa kullanılıyor. İkincisi, Askeri Güvenlik, üçüncüsü de Genel İstihbarat Dairesi’ne ait. Üçüncü kontrol noktası, araçların Seyyide Zeyneb bölgesine girmeden uğradığı son kontrol noktası olma özelliğine sahip.
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) Mayıs ayının başında yayınladığı bir raporda, İran yanlısı milislerin bölgede ana yol ve tali yolları toprak bariyerlerle kapatmaları nedeniyle, 4. Tümen’e bağlı askeri gruplar ile İran yanlısı milisler arasında yaşanan çekişmenin Mart ayından bu yana devam ettiğini kaydetti. İranlı milislerin yol kapatma eylemleri, Seyyide Zeyneb’den Babila ve Huceyre beldelerine doğru genişliyor ve İranlı milisler kapattığı yollara kendi unsurlarını konuşlandırarak bu yollardan geçişleri engelliyor. İran yanlısı milislerin bu yöntemi takip etmelerinin gerekçeleri ise bilinmiyor.
Gözlemevi’ne konuşan aktivistler, Irak merkezli Nuceba Hareketi komutanları ve unsurlarının bazı arazi ve binalara el koyması ve Babila ile Seyyide Zeyneb arasındaki bölgeye konuşlanmaları, buna karşılık 4. Tümen’e bağlı silahlı grupların da Nuceba Hareketi ile rekabete girişerek bölgenin çevresinde bazı alanlara konuşlanması sebebiyle rahatsızlığın giderek büyüdüğünü aktardı.
İran, Mart ayında 11’inci yılına giren Suriye savaşının patlak vermesinden önce Irak, Lübnan, Afganistan ve Pakistan’dan binlerce Şii ziyaretçinin akın ettiği Seyyide Zeyneb Türbesi’nin bulunduğu Seyyide Zeyneb bölgesini kendine karargah olarak belirledi.Savaşın başlamasıyla birlikte İran, İranlı, yerli ve yabancı milisler Suriye'ye yayılıncaya kadar, İran'dan ve dünyanın çeşitli yerlerinden Suriye'ye gelen militanları çekmek için "türbeyi savunma" meselesini bahane olarak lullandı. Bugün Suriye’de İran’a bağlı yerli ve yabancı 50’den fazla milis grubu ve bunların çatısı altında 60 bini aşkın savaşçı bulunuyor.