UCM Başsavcısı Bensouda, savaş suçlarından yargılananların teslim edilmesini görüşmek üzere Hartum'a gitti

Darfur Valisi, Ömer el-Beşir ve yardımcılarının Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne bir an önce teslim edilmesi çağrısında bulundu.

Darfur Bölge Başkanı Arko Minavi, Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsvcısı Fatou Bensouda ile görüşmesi sırasında (SUNA)
Darfur Bölge Başkanı Arko Minavi, Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsvcısı Fatou Bensouda ile görüşmesi sırasında (SUNA)
TT

UCM Başsavcısı Bensouda, savaş suçlarından yargılananların teslim edilmesini görüşmek üzere Hartum'a gitti

Darfur Bölge Başkanı Arko Minavi, Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsvcısı Fatou Bensouda ile görüşmesi sırasında (SUNA)
Darfur Bölge Başkanı Arko Minavi, Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsvcısı Fatou Bensouda ile görüşmesi sırasında (SUNA)

Dün Hartum'a gelen Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Fatou Bensouda, savaş mağdurlarının ifadelerini dinlemek için mahkemeden soruşturma yetkilileri eşliğinde Darfur bölgesini ziyaret edeceğini duyurdu. Darfur Valisi Mini Arko Minavi, başta eski Sudan Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir ve Ahmed Harun olmak üzere insanlığa karşı suç işlemekle suçlananların sanık Ali Kuşayb gibi yargılanmak üzere UCM’ye teslim edilmesi gerektiğini vurguladı. 
Bensouda, Vali Minavi ile görüşmesinin ardından yaptığı ortak basın açıklamasında, "Savaş ve soykırım davalarında fiili olarak soruşturmaya başladık ve bu amaçla Darfur'u ziyaret edeceğiz. Ben bölgeden ayrılacağım, ancak ekibim orada olacak ve adaletin sağlanması ve kanunların uygulanması için çalışacak” dedi. Bensouda'nın ziyareti bir hafta sürecek ve bu süre zarfında Sudan geçiş hükümetinden üst düzey yetkililerle bir dizi görüşme yapacak.
UCM Başsavcısı, kendisinin ve ekibinin Darfur'a yapacağı ziyaretin bölgedeki mağdurların koşullarını öğrenmek için bir fırsat olacağını belirterek, adaletin sağlanmasına ve bölgede işledikleri suçlardan dolayı suçluların cezalandırılmasına olan ilgiye övgüde bulundu. Darfur Valisi Mini Arko Minavi ise yargı makamlarını Darfur'daki suçların faillerine karşı gereken yasanın uygulanmasını hızlandırmaya çağırdı. Ayrıca, başta Ömer el-Beşir ve Ahmed Harun olmak üzere insanlığa karşı suç işlemekle suçlanan tüm suçluların, sanık Ali Kuşayb'a katılmak üzere Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne teslim edilmesi gerektiğini vurguladı.
Sudan hükümeti ve silahlı hareketler, Şubat 2020'de barış görüşmeleri sırasında aranan kişilerin Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne çıkarılması konusunda anlaştılar.
UCM geçen hafta, Darfur bölgesinde Cancavid liderlerinden "Kuşayb" lakabı ile bilinen Ali Muhammed Ali Abdurrahman'a karşı 31 suçlamada bulundu. Suçlamalar arasında 2003-2004 yılları arasında Darfur bölgesinde yaşanan savaş sırasında savaş suçları, soykırım ve insanlığa karşı suçlar yer alıyor. 
Bensouda'nın aylar sonra Sudan'a yaptığı ikinci ziyaret, sanıkların mahkeme önüne çıkarılmasına yönelik mekanizmalar hakkında hükümet yetkilileriyle görüşmeleri sürdürme çerçevesinde geldi. Söz konusu sanıklar arasında, devrik Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir, eski Savunma Bakanı Abdurrahim Muhammed Hüseyin ve eski yardımcısı Ahmed Harun yer alıyor.
Sudanlı yetkililer, 1989'da İslami Cephe darbesini planlamak ve uygulamakla yargılanan Beşir, Abdurrahim ve Harun'u, Hartum Bahri'deki Kober Merkez Hapishanesi’nde tutuyor.
UCM heyetinin geçtiğimiz Şubat ayında ülkeye yaptığı ziyarette, sanıkların nasıl yargılanacaklarının belirlenmesine yönelik bir mutabakat zaptı imzalanması konusunda Sudan hükümetiyle mutabık kalınmıştı.
Sudan hükümeti görüşmede üç öneri sunmuştu. Bu öneriler, sanıkların UCM’nin Lahey'deki merkezinde yargılanmaları, Hartum'da bir mahkeme kurulması veya üçüncü bir ülkede yargılanmaları şeklinde. 
UCM, Ömer el-Beşir hakkında 2009 yılından bu yana, Darfur'da 300 bin kişinin öldürüldüğü ve Birleşmiş Milletler istatistiklerine göre Sudan'ın içinde ve dışında yaklaşık 3 milyon mülteci ve yerinden edilmiş kişinin bulunmasına neden olan yönetimi sırasında soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları gerekçesiyle soruşturmalarını yürütüyor. 
BM Güvenlik Konseyi, 2005 yılında Darfur dosyasını Lahey'deki UCM’ye havale ettiği 1593 sayılı Kararı kabul etti. Karar, hükümet ve ordu yetkilileri ile aşiret, milis liderlerinin Darfur'da meydana gelen cinayet, yerinden edilme ve tecavüzden yargılanmasını onaylıyor.



Sudan ordusu, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndaki HDK güçlerini savaş uçağıyla vurdu

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
TT

Sudan ordusu, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndaki HDK güçlerini savaş uçağıyla vurdu

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

Sudan ordusu, nisan ortasından bu yana çatıştığı Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) mevzilendiği başkentteki Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na hava saldırısı düzenledi.

Güvenlik kaynaklarından ve görgü tanıklarından alınan bilgiye göre, ordu, nisan ayından bu yana HDK güçlerinin elindeki Cumhurbaşkanlığı Sarayı içerisindeki HDK mevzilerine ilk kez savaş uçağıyla bombardıman yaptı.

HDK ise Cumhurbaşkanlığı Sarayı yakınındaki Genelkurmay Karargahını kuşattığını duyurdu.

ABD, Norveç ve İngiltere ise Sudan'daki taraflara çatışmaların derhal durdurulması çağrısı yaptı.

Ordu, Hartum'daki Zırhlı Birlikler Komutanlığına yakın noktalarda mevzilenen HDK güçlerini yoğun hava bombardımanına tuttu.

Üç başkent olarak bilinen Hartum ile batısındaki Umdurman ve kuzeyindeki Bahri kentlerinde yer alan HDK noktaları da ordunun yoğun top atışlarına maruz kaldı.

Sudan ordusu, başkentin güneyindeki Zırhlı Birlikler Komutanlığı civarındaki HDK mevzilerine dün düzenlediği saldırılarda, onlarca HDK mensubunun öldürüldüğünü, 10 askeri aracın imha edildiğini açıklamıştı.

Bir süredir iki güç arasında başkentteki stratejik noktalardan Zırhlı Birlikler Komutanlığı çevresinde şiddetli çatışmalar yaşanıyor.

- Çatışmalar, 100 günü aşkın süredir devam ediyor

Ordu ile HDK arasında başkent çevresi ve ülkenin batısında yoğun olmak üzere 100 günü aşkın süredir devam eden çatışmalarda 3 binden fazla kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi yaralandı, yaklaşık 4 milyon kişi yerinden edildi.


Sudan’ın komşuları iç savaşı durdurmak için toplanıyor

Geçtiğimiz ay Kahire’deki Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’ne katılanların toplu fotoğrafı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Geçtiğimiz ay Kahire’deki Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’ne katılanların toplu fotoğrafı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
TT

Sudan’ın komşuları iç savaşı durdurmak için toplanıyor

Geçtiğimiz ay Kahire’deki Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’ne katılanların toplu fotoğrafı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Geçtiğimiz ay Kahire’deki Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’ne katılanların toplu fotoğrafı (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Sudan’a komşu ülkelerin dışişleri bakanları, Temmuz ayı ortasında yapılan Sudan’a Komşu Ülkelerin Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde alınan karara göre Çad’ın başkenti Encemine’de “Sudan Krizinden Çıkış Yolları” gündemiyle toplanıyor.

13 Temmuz’da Kahire’de Mısır, Libya, Çad, Orta Afrika, Güney Sudan, Eritre ve Etiyopya olmak üzere yedi Afrika ülkesinin liderlerinin katıldığı Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi gerçekleştirilmişti. Zirvede, “Sudan krizinin ülkenin geleceği, istikrarı, birliği ve toprak bütünlüğü üzerindeki yansımalarının çözülmesi ve ulusal kurumların çöküşünün önlenmesi için gerekli uygulamalı adımları ele alacak” bir iletişim mekanizması kurma kararı alınmıştı. Bu iletişim mekanizmasına katılımcı ülkelerin dışişleri bakanları liderlik edecek.

Kapanış bildirgesine göre zirvede ayrıca, iletişim mekanizmasına “Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi (IGAD) ve Afrika Birliği (AfB) de dahil olmak üzere mevcut mekanizmalarla entegrasyonunda Sudanlı taraflarla doğrudan iletişim kurarak çatışmayı durdurup Sudan krizinde kapsamlı bir çözüme ulaşmak için uygulanabilir pratik çözümler içeren bir yürütme eylem planı” hazırlama görevi verilmişti.

Görsel kaldırıldı.
Geçtiğimiz ay Sudan’a Komşu Ülkeler Zirvesi’nde konuşma yapan Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Çad Dışişleri, Yurtdışındaki Çadlılar ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Sudan’a Komşu Ülkelerin Dışişleri Bakanları Komitesi’nin ilk toplantısının 6-7 Ağustos tarihlerinde Encemine’de yapılacağı duyurulmuştu. Açıklamada, toplantının esas amacının “Sudan’ı binlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca Sudanlının yerinden olmasına neden olan yıkıcı bir savaşın uçurumuna sürükleyen mevcut Sudan krizinden çıkış yolları önermek” ve aynı zamanda “ortakların dikkatini büyüyen insani krize acil yanıtlar vermeye çekmek” olduğu belirtilmişti.

Aynı bağlamda, Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Büyükelçi Ahmed Ebu Zeyd yaptığı bir açıklamada, görüşmeye Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şukri’nin katılacağını belirterek şu ifadeleri kullanmıştı:

“Komşu ülkelerin dışişleri bakanları toplantılarında Sudan krizinin çeşitli yönlerini, tüm güvenlik, siyasi ve insani boyutlarını, Sudan halkı üzerindeki etkilerini ve bölgesel ve uluslararası yansımalarını tartışacaklar. Amaç, Sudan’a komşu olan ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının mevcut krize son verecek ve Sudan’ın birliğini, toprak bütünlüğünü ve kardeş halkın sözünün geçerliliğini koruyacak çözümlere ulaşmak için etkili bir şekilde hareket etmelerini sağlayacak pratik öneriler geliştirmektir.”

Öte yandan Sudan Ümmet Partisi Genel Başkanı Mübarek el-Fadıl, Sudan’ın komşu ülkelerinin gösterdiği çabaların önemini vurguladı. Dışişleri bakanlarının Çad’daki ilk toplantılarında ortaya koyabilecekleri “pratik öneriler” olduğunu ve bunların “trajik” olarak nitelendirdiği krizi sona erdirmek için pratik çözümlere ulaşılmasına katkıda bulunabileceğini kaydetti. Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda Fadıl, Sudan’ın komşu ülkelerinin bakanlık mekanizmasının, Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) üzerinde etkisi olan saha liderleri ve aşiret ileri gelenleriyle yoğun temaslar kurarak işe başlaması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Fadıl, Sudan’ın komşu ülkelerinin bakanlar düzeyindeki mekanizmasının, ülkelerinin sahadaki etkin liderlerle iletişim kurma gücünden yararlanarak “başarıya ulaşma fırsatı” olduğuna dikkat çekti. Ayrıca, özellikle Libya, Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi taraflardaki sınırların kontrol altına alınması gerektiğine dikkat çekti ve bu bölgelerin “HDK’ye silah kaçakçılığı yapmak için kullanıldığını” belirtti.

Diğer taraftan Sudanlı yazar ve siyasi araştırmacı Mecdi Abdulaziz, Sudan’a komşu ülkelerin dışişleri bakanları mekanizmasının toplanmasının, sahada ve siyasi düzeydeki değişkenliklerin ışığında gerçekleştiğine işaret etti ve bu değişkenlerin, “mekanizmanın Sudan’daki istikrarın yeniden tesis edilmesi çabalarına destek sağlamada başarılı olma olasılığı üzerinde büyük ölçüde etkisi olduğunu” belirtti.

Abdulaziz Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda, “bu ayın savaşı durdurmak ve Sudan’da istikrarı yeniden sağlamak açısından büyük atılımlar getireceği” konusunda iyimser olduğunu söyledi. Cidde Forumu ile komşu Sudan ülkeleri arasında krizi sona erdirme çabalarında öne çıkan entegrasyonu takdir etti. Sudan’ın komşu ülkelerinin dışişleri bakanlarını, uluslararası insani ve yardım kuruluşlarının rolünü harekete geçirmeye teşvik etmenin önemini vurguladı. Ayrıca yerinden edilen ve Sudanlı vatandaşların “birkaç Arap ülkesi ve bölgesi dışında gerçek yardım almadığına” dikkat çekti.

Birleşmiş Milletler’e (BM) göre nisan ayının ortasından bu yana Sudan ordusu ile HDK arasındaki silahlı çatışmalarda çoğu sivil 3 binden fazla kişi öldü. Ayrıca 3 milyondan fazla kişi yerinden oldu ve mülteci konumuna düştü.


Sudan’da İçişleri Bakanlığına vekaleten Korgeneral Halid Hassan Muhyiddin getirildi

Egemenlik Konseyi Başkanı  Abdulfettah el-Burhan (AFP)
Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan (AFP)
TT

Sudan’da İçişleri Bakanlığına vekaleten Korgeneral Halid Hassan Muhyiddin getirildi

Egemenlik Konseyi Başkanı  Abdulfettah el-Burhan (AFP)
Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan (AFP)

Ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında 15 Nisan’dan bu yana şiddetli çatışmaların yaşandığı Sudan’da İçişleri Bakanlığına Korgeneral Halid Hassan Muhyiddin vekaleten getirildi.

Sudan’daki geçici Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan, yayımladığı kararname ile 15 Mayıs 2023’te görevden aldığı İçişleri Bakan vekili ve aynı zamanda Emniyet Genel Müdürü olan Korgeneral Anan Hamid Muhammed Ömer’in yerine Korgeneral Halid Hassan Muhyiddin’i vekaleten atadı.

- Sudan'da ordu ile HDK arasındaki çatışmalar

Sudan ordusu, bir zamanlar desteklediği ancak bağımsız ve paralel bir ordu gibi davranması nedeniyle tehdit olarak gördüğü HDK'nin, 2 yıl içinde tamamen orduya entegrasyonunu istemişti.

HDK'nin ise sivil hükümetin ardından yaklaşık 10 yıla yayılan bir süreçte bunu kabul edebileceğini açıklamasıyla başlayan söz savaşı ve gerginlik, 15 Nisan sabahı taraflar arasında, Hartum ve çeşitli şehirlerde silahlı çatışmaya dönüşmüştü.

Başkent Hartum ve çevresiyle özellikle batıdaki kentlerde hala süren şiddetli çatışmalarda çoğu sivil 3 binden fazla kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi yaralandı.

Birleşmiş Milletler, Sudan'da 100 günü aşkın süredir devam eden çatışmalar nedeniyle yaklaşık 4 milyon kişinin yerinden olduğunu bildirdi.