Hamas ile İsrail arasında takas anlaşması yapılabilir

İsrailli bir yetkili, Hamas ile anlaşma fırsatı olduğunu ve Mısır’dan bir öneri beklediklerini söyledi

Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) Genel Direktörü Robert Mardini, 2 Haziran’da Gazze’ye keşif ziyaretinde bulundu (Reuters)

İsrailli bir yetkili, Mısır’ın anlaşmayı sonuçlandırmak üzere bir öneri sunmasını beklerken, Hamas ile esir takası anlaşması yapma olasılığının arttığını söyledi.
Üst düzey güvenlik yetkilisi, Yediot Aharonot gazetesine yaptığı açıklamada, İsrail’in şu anda (Hamas’ın Gazze Şeridi’nde alıkoyduğu iki İsrail askeri olan Oron Şaul ve Hadar Goldin’in cesetlerinin iade edilmesi ve Avera Mengistu’nun teslim edilmesi karşılığında İsrail’deki Filistinli mahkumların serbest bırakılmasını da içeren) bu tür bir anlaşma için Mısırlı arabuluculardan bir öneri beklediğini belirtti. İsrailli yetkiliye göre Mısırlılar, bir anlaşmaya varmakla ilgileniyor ve mahkumlar ve kayıplar sorunu çözülmeden Gazze Şeridi’nin yeniden inşasının mümkün olamayacağını biliyor. Bu bağlamda yetkili, “Mevcut durumda Mısırlılar, bir anlaşmaya varma konusunda kararlı ve önümüzdeki günlerde bir teklifin masaya yatırılacağı yönünde beklentiler var. İsrail, Mısır’ın Gazze Şeridi’nin yeniden inşası meselesini uluslararası toplumun desteğiyle harekete geçirmek için bu konuda esneklik göstererek Hamas’a baskı yapacağını tahmin ediyor” dedi.
İsrail’in Hamas’ın Gazze Sorumlusu Yahya Sinvar’ın hareketin elinde tuttuğu İsrailli esirler karşılığında 1111 Filistinli esirin serbest bırakılması talebini kabul etme şansı olmadığı göz önüne alındığında yeni açıklamalar, İsrailli yetkililerin bir anlaşmayı ilerletme olasılığını sorgulamalarından bir sonra yapıldı. Sinvar, Gazze Şeridi’nde Mısır İstihbarat Başkanı Abbas Kamil ile yaptığı görüşmenin ardından hareketinin, hak ettiği bir takas anlaşmasına ulaşacağından emin olduğunu söylemiş ve “1111 sayısını iyi kaydedin, daha sonra bunu iyi hatırlayacaksınız” ifadelerini kullanmıştı.
İsrail ve Filistin medyası ve sosyal paylaşım sitelerini meşgul eden Sinvar’ın bu açıklaması, İsrailli esirler karşılığında 1111 Filistinli esirin serbest bırakılmasını istediği şeklinde yorumlandı. İsrail’deki tahminler, Mısır’ın Hamas’ın tavrını yumuşatmak için büyük baskı uygulayacağına işaret ediyor. Ancak sorunun sayıda değil, serbest bırakılacakların niteliğinde olması mümkün. İsrailli bir güvenlik kaynağı, 1111 sayısı hakkında yorumda bulunurken, “Sorun serbest bırakılacak esir sayısı değil, bunların kim oldukları. Elleri kanlı olan esirleri serbest bırakmayacağız. (…) Katilleri serbest bırakmayacağız” dedi.
İsrail’in gerekli bedeli ödemediği göz önüne alındığında önceki birçok görüşmede, bir takas anlaşmasına yönelik ilerleme kaydedilememişti. Öyle ki İsrail’den, ‘2011 yılında Hamas ile İsrail arasında yapılan bir önceki anlaşma kapsamında serbest bırakılmaları sonrasında yeniden tutuklananların salıverilmesi, mevcut anlaşmada esirlerin, müebbet cezası olanların ve cezaları yüksek olanların serbest bırakılması’ isteniyordu. Hamas ve İsrail arasındaki önceki görüşmeler, Mısır denetiminde gerçekleşti. Ayrıca Almanya, İsviçre ve Norveç gibi Batılı ülkeler de farklı zamanlarda müdahale etti. Ancak Mısır, son savaşın ardından yeni bir siyasi sürecin başlatılmasına izin verecek kapsamlı bir sükûnete ulaşmak amacıyla Gazze Şeridi’nin yeniden inşasını ve iç uzlaşının sağlanmasını içeren diğer adımların yanı sıra bir takas anlaşması için baskı uygulayama geri döndü.
Yediot Aharonot’un haberinde, Mısır’ın ateşkese ulaşmadaki rolünün, Kahire’yi şu anda bölgede istikrarın korunmasında kilit bir faktör olarak gören ABD yönetimi nezdindeki kendi konumunu yükselttiği belirtildi. İsrailli yetkili, Mısırlıların bir anlaşmaya varma konusunda kararlı olduklarını ve ilerleyen günlerde masaya bir teklif koyma beklentilerinin bulunduğunu dile getirdi.
Hamas şu anda tutuklular ve kayıplar meselesini Gazze’in yeniden inşası meselesinden ayrı tutmakta ve iki meseleden de ayrı kanallarda bahsetmekte ısrar ediyor. Öte yandan İsrail, bu durumu kabul etmediğini bir kez daha dile getirdi. İsrail, Gazze’nin yeniden inşasını esir ve kayıpların iadesine bağlamakta da ısrarını sürdürüyor.
İsrailli bir heyetin, Hamas tarafından alıkoyulan esir askerler meselesini görüşmek üzere yakın bir zamanda Kahire’yi ziyaret etmesi bekleniyor. Bu bağlamda Savunma Bakanı Benny Gantz, bugün (3 Haziran) Washington’a yapacağı ziyareti sırasında da ABD’li mevkidaşı ile bu meseleyi ele alacak.
Gazze Şeridi’nde, 2014 yılında çıkan savaşta Hamas tarafından esir alınan Oron Şaul ve Hadar Goldin de dahil 4 İsrailli, Hamas’ın elinde bulunuyor. İsrail, söz konusu askerlerin öldüğünü ifade ederken, Hamas ise esirlerin akıbeti hakkında bilgi vermiyor. Diğer iki esir olan İsrail vatandaşı olan Etiyopyalı Avera Mengistu ve Arap Hişam es-Seyyid, İsrail savaşı sonrasında iki farklı zamanda kendi istekleriyle Gazze’ye girdiler. O günden bu yana ise iki İsrailli hakkında haber alınamıyor.