Etiyopya, Kızıldeniz'deki askeri üslerden endişeli

Sudan Sulama ve Su Kaynakları Bakanı Yasir Abbas: Etiyopya barajın ikinci dolum aşamasına temmuz ayında başlayacak

Sudan Sulama Bakanı Yasir Abbas, Avrupa Birliği’nden bir heyetle Nahda Barajı müzakereleri hakkında görüştü. (SUNA)

Addis Ababa, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in 100 yeni baraj inşa etme yönündeki niyetini açıklamasına yönelik Mısır ve Sudan'dan yapılan itirazları görmezden geliyor. Sudan Sulama Bakanı ise Etiyopya'nın Mısır ve Sudan’ın taleplerini dikkate almaksızın Nahda Barajı’nın (Rönesans/Hedasi) ikinci dolum aşamasını önümüzdeki temmuz ayında başlatacağına dikkat çekti.
Söz konusu gerilim sürerken Etiyopya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Dina Mufti, Kızıldeniz'de askeri üsler kurmaya yönelik artan ilgiden endişe duyduğunu açıkladı. Etiyopya resmi haber ajansının haberine göre Mufti dün yaptığı açıklamada, çeşitli ülkelerin Kızıldeniz bölgesini her zamankinden daha fazla kontrol etmek ile ilgilendiklerini vurguladı. Durumu "endişe verici" olarak nitelendiren Mufti, diğer ülkelerin halihazırda Kızıldeniz'de etkin bir şekilde faaliyet göstermek için mali ve askeri yeteneklerini genişletmeye çalıştıklarını ifade etti. Mufti'nin açıklamaları, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi’nin Etiyopya'nın yakın komşusu ve Kızıldeniz'deki tek çıkış noktası olan Cibuti'ye yaptığı dikkat çeken ziyaretten günler sonra geldi.
Mısır ve Cibuti, Suudi Arabistan, Ürdün, Sudan, Yemen, Somali ve Eritre ile birlikte merkezi Riyad'da bulunan ve geçen yıl kurulan Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ni çevreleyen Arap ve Afrika Devletleri Konseyi’nde yer alıyor.
Kahire yönetimi geçen yıl ocak ayında, Mısır'ın Kızıldeniz'e bakan güney sınırında, Kızıldeniz'in en büyük üssü olarak nitelendirdiği geniş kapasiteye ve çeşitli teçhizata sahip Berenice Askeri Üssü’nün açılışını yapmıştı.
Dina Mufti konuya dair dün yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Mısır ve Sudan, Etiyopya Başbakanı'nın yakın zamanda 100 adet küçük ve orta boy baraj inşa edeceğini açıklaması konusunu gündeme getiriyor. Uluslararası hukuka bağlı kaldığımız sürece sorun nedir?
Mısır Dışişleri Bakanlığı salı günü, Etiyopya Başbakanı'nın ülkenin farklı bölgelerinde bir dizi baraj inşa etme niyetiyle ilgili açıklamalarının kabul edilemez olduğunu duyurdu.
Bakanlık Sözcüsü Büyükelçi Ahmed Hafız açıklamasında şunları söyledi:
"Etiyopya'nın duyurusu, sanki iç nehirleriymiş gibi davrandığı ve egemenliği ve çıkarlarına hizmet etmek için kullandığı komşu ülkelerle paylaşılan Nil ve diğer uluslararası sularla olan ilişkilerindeki kötü niyetini bir kez daha ortaya koyuyor.”
Addis Ababa uzun yıllardır Nil'in ana kolu Mavi Nil üzerinde Nahda Barajı'nı inşa ediyor. Baraj inşasının yüzde 80'ini tamamladı. Mısır ve Sudan ise Etiyopya’ya baraj nedeniyle karşı karşıya kalınması beklenen zararı önlemek için barajın doldurulmasını ve işletilmesini düzenleyen bağlayıcı bir yasal anlaşmaya varma çağrısında bulunuyor.
Ancak Etiyopya, Mısır ve Sudan'ın endişelerini gidermesini talep eden uluslararası baskılara rağmen barajın ikinci dolum aşamasının önümüzdeki temmuz ayında, yağışlı mevsimde uygulanacağına başlama yönündeki ısrarını sürdürüyor. 
Sözcü Mufti açıklamasında, Nahda Barajı konusunda aşağı havza ülkeleriyle görüşmelerin devam ettiğini belirterek "Etiyopya’nın doğal kaynaklarını kullanması herhangi bir zarar vermeyecek" dedi.
Sudan Sulama ve Su Kaynakları Bakanı Yasir Abbas ise Etiyopya'nın önümüzdeki temmuz ayında Rönesans Barajı'nın ikinci dolum aşamasına başlayacağını belirterek Sudan, Mısır ve Etiyopya arasında yasal ve bağlayıcı bir anlaşma imzalamadan bu adımı atmanın ülkesinin ağır katıplar yaşamasına neden olacağını yineledi.
Bakan Abbas, Finlandiya Dışişleri Bakanı Danışmanı Katja Ahlfors başkanlığında Hartum'u ziyaret eden Avrupa Birliği ekibi ile dün gerçekleştirdiği görüşmede, Rönesans Barajı müzakerelerinin süreci hakkında açıklamalarda bulundu. 
Sudan Sulama Bakanı açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Etiyopya, geçen mayıs ayında Rönesans Barajı'nın orta koridorunu yükseltmeye başlamıştı. Önümüzdeki ay da ikinci doldurma aşamasını başlatma kararını aldı. Tek taraflı dolum kararı, iki alt açıklığın su kapasitesini aşmasıyla otomatik olarak gerçekleşecek. Bu, önümüzdeki temmuz ayında, yağış sezonu başladığında olacak.”
AB heyetine açıklamalarda bulunan Abbas, müzakerelerin sadece doldurma ve işletme konusunda bir anlaşmaya varmakla sınırlı olduğunu ancak Etiyopya'nın aniden tutumunu değiştirerek su kotalarını paylaşma meselesini ortaya attığını söyledi. Sudan'ın bu duruma kesin bir şekilde karşı olduğunu vurguladı.
Bakan Abbas, Rönesans Barajı'nın Sudan için birçok faydası olduğunu ancak üç ülke arasında bağlayıcı bir yasal anlaşma imzalanmadığı takdirde bunun ciddi risklere dönüşeceği konusunda uyarıda bulundu. Ayrıca bu durumun Roseires Barajı üzerindeki olumsuz etkilerine de dikkat çeken Abbas su alanlarında azalma ve Sudan'a vereceği çevresel zararlara işaret etti.
Sudanlı Bakan, ülkesinin Afrika Birliği (AfB) tarafından desteklenen müzakerelerin çatısını Birleşmiş Milletler (BM), AB ve ABD’yi de dahil ederek genişletmeyi teklif ettiğini ancak Etiyopya'nın buna yanaşmadığını kaydetti. Aynı zamanda müzakere mekanizmasını güçlendirerek arabulucuların dahil edilmesini ve üç tarafı Rönesans Barajı müzakerelerini ilerletmeye ikna etmek için AB’den Sudan’ın tutumunu desteklemesini talep etti.
AB heyetinin Hartum ziyareti, ABD'nin Afrika Boynuzu Özel Temsilcisi Jeffrey Feltman'ın Suudi Arabistan, BAE, Katar ve Kenya'ya yönelik Rönesans Barajı anlaşmazlığını çözmek için başlattığı yeni turla eş zamanlı gerçekleşti.
Sudan Dışişleri Bakanı Meryem Sadık el-Mehdi ise dün Sudan'ın Rönesans Barajı konusundaki tutumunu açıklamak amacıyla başladığı Batı Afrika ülkeleri (Nijerya, Gana, Senegal ve Nijer) turunu sonlandırdı. Bakan Mehdi, devlet başkanlarıyla yaptığı görüşmelerde AfB ve uluslararası ortakların himayesinde bir anlaşmaya varmanın önemini vurguladı.
Sudan geçen nisan ayında, Etiyopya'nın Rönesans Barajı'nın ikinci dolumu ile ilgili bilgi alışverişinde bulunulması teklifini reddetmiş, bunun dolum ve işletme için yasal ve bağlayıcı bir anlaşma dahilinde yapılması gerektiğini vurgulamıştı.