WHO’dan Afrika’da aşı kapsamının acil genişletin çağrısı

Kıtadaki ülkelerin yüzde 90’ı küresel aşılama hedefinin gerisinde kalıyor... Washington 500 milyon doz aşı bağışlayacak.

Mart ayında Nairobi’de Kovid-19’a karşı aşı kampanyasının başlatılması sırasında sağlık çalışanları (AP)

ABD Başkanı Joe Biden, ABD’nin yoksul ülkelere 500 milyon doz aşı bağışlayacağını duyurmaya hazırlanırken, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Avrupa ülkelerine yeni bir salgın dalgasından kaçınmak için dikkatli olma çağrısında bulundu. Fransız haber ajansı AFP’nin aktardığına göre, birçok zengin ülkenin vatandaşları aşı kampanyaları sayesinde normal hayatlarına dönse de WHO’ya göre şu ana kadar elde edilen başarılar yeterli değil ve gelişmekte olan ülkelerdeki aşılamanın desteklenmesi gerekiyor.
Beyaz Saray dün (Perşembe) İngiltere’yi ziyaret eden Başkan Joe Biden’ın, ihtiyacı olan ülkelere verilmek üzere 500 milyon doz Pfizer-BioNTech aşısının satın alma planını açıklayacağını duyurdu. Başkanlık “Bu miktar, bir ülke tarafından sağlanılan en büyük aşı siparişi ve bağışı olacak. Ayrıca ABD halkının tüm dünya insanlarını Kovid-19’dan korumaya yardımcı olma taahhüdünü de gösterek” dedi.
Aşılar, adil bir şekilde aşı dağıtımını amaçlayan COVAX mekanizması aracılığı ile 92 gelişmekte olan ülkeye dağıtılacak. Aşı dağıtımı Ağustos ayında başlayacak ve yıl sonuna kadar 200 milyon doz teslim edilecek. Kalan 300 milyon aşı ise 2022’yılının Haziran ayına kadar teslim edilecek. Biden’ın konuya ilişkin açıklamayı İngiltere’de düzenlenen G7 zirvesinde yapması bekleniyor.
ABD’li yetişkinlerin yüzde 64’ü Kovid-19’a karşı en az bir doz aşı oldu. ABD, yaklaşık 600 bini ABD’de olmak üzere dünya çapında 3,76 milyon insanın ölümüne neden olan virüsle mücadele çalışmalarında küresel bir lider olmaya çalışıyor.
Acil çağrı
Zengin ülkeler aşı kampanyalarında ilerleme kaydederken, COVAX mekanizması hala aşı sıkıntısıyla mücadele ediyor. 4 Haziran itibariyle, COVAX 129 ülke ve bölgeye, 80 milyondan fazla doz teslim etmiş oldu ancak bu miktar beklenen miktarın çok altında kaldı. WHO dün, Afrika ülkelerinin yaklaşık yüzde 90’ının, yakın bir zamanda 225 milyon aşı dozu almaması durumunda, Eylül ayına kadar nüfuslarının yüzde 10’unu aşılamaya yönelik küresel hedefin gerisinde kalacaklarına yönelik uyarıda bulundu.
Bu bağlamda WHO Afrika Bölge Direktörü Dr. Matshidiso Moeti, Afrika ülkelerinin en az yüzde 10’unun Eylül ayına kadar aşılanmasına yönelik küresel hedefini gerçekleştirmek için Afrika ülkelerinin 225 milyon doz aşıya ihtiyaç duyduğunu belirtti. Bloomberg ajansı Moeti’nin “Bu gerçekten çok büyük bir çaba gerektirecek, tahminlerimiz aşı miktarında önemli bir artış olmaması halinde sadece 7 Afrika ülkesinin bu hedefe ulaşacağını gösteriyor” ifadelerini aktardı. Afrikalıların şu ana kadar sadece yüzde 2’si aşının ilk dozunu olurken, hükümetler aşı konusunda COVAX mekanizmasına güveniyorlar.
WHO, zengin ülkeleri vatandaşlarını aşılamayı bitirir bitirmez hayat kurtarmak ve salgını küresel olarak ortadan kaldırmak için aşı stoklarını gelişmekte olan ülkelerle paylaşma çağrısında bulundu. Bağışların yapılması veya aşı patentlerinin askıya alınması aşı kampanyalarını hızlandırabilir.  Avrupa Parlamentosu dün, aşı üretimi artırmak ve uygun fiyatlı tıbbi ürünlere küresel erişimi daha iyi bir hale getirmek için, AB Komisyonu ile anlaşmazlığına rağmen patentlerin geçici olarak kaldırılmasını onayladı.
Avrupa’nın 53 bölgesindeki nüfusun yüzde 30’u ilk dozu, yüzde 17’si ise tam dozları oldu. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Joseph Borrell’in dün belirttiğine göre AB tüm taraflara aşıların ve bileşenlerinin ihracatına getirilen kısıtlamaları kaldırma çağrısında bulunduğunu ve BM Güvenlik Konseyi’nden taraflar arasında köprü kurmasını istedi. Borrell, Güvenlik Konseyi’nin Avrupa ile ilişkilerine adanan toplantısında, AB ülkelerinin COVAX mekanizması aracılığıyla salgınla mücadeleye 2,8 milyar euro daha katkıda bulunduğunu vurguladı. Avrupalı ​​yetkili, “90 ülkeye 240 milyon doz aşı ihraç ettik. Bu diğer tüm bölgelerden daha fazla. Yıl sonuna kadar düşük ve orta gelirli ülkelere en az 100 milyon doz daha bağışta bulunmayı planlıyoruz. Ancak bu miktarlar bile yeterli değil, bu nedenle tüm tarafları aşı ve aşı bileşenlerinin ihracatı üzerindeki kısıtlamaları kaldırmaya çağırıyoruz.” dedi.
Dikkatli olma çağrısı
Avrupa ülkelerinin sağlık kısıtlamalarını gevşetirken, WHO dikkatli olunması çağrısında bulundu. WHO Avrupa Bölge Direktörü Hans Kluge, sanal bir basın toplantısında aşıların dağıtımının, normal hayata dönüşte bölgede korumak sağlamak için yeterli olmaktan çok uzakta olduğunu belirterek, sosyal mesafe önlemlerini korumaya ve yurtdışına seyahat etmekten kaçınmaya çağrısında bulundu.
Reşit olmayanlara yönelik aşılama hala sınırlı bir seviyedeyken, Moderna şirketi Kovid-19’a karşı geliştirdiği aşının, ABD’de 12 ila 17 yaşları arasındaki gençlerde kullanımının onaylanması için başvurduğunu duyurdu. Rakibi Pfizer-BioNTech ise, aşısının ABD Kanada, ABD ve İngiltere’de 12 yaş ve üstü için kullanılmasına yönelik onay almıştı.
Diğer yandan salgının yoksul ülkelerin ekonomilerine vahim sonuçları oldu. Birleşmiş Milletleri perşembe günü yayınlanan raporu, halihazırda çalışma zorunda kalan çocuk sayısı 160 milyonken, salgın sebebiyle 9 milyon çocuğun daha çalışmak zorunda kaldığını ortaya çıkardı.
Kısıtlamaların neredeyse tamamen kaldırılması
Danimarka dün sağlık kısıtlamalarının kaldırılması planının son adımlarını açıkladı. Son adımlar 14 Haziran’dan itibaren zorunlu olarak maske takılmasının neredeyse kesin bir şekilde durdurulması, 11 Haziran’dan itibaren kafelerin gece yarısına kadar çalışmasına izin verilmesi ve futbol maçlarına daha fazla izleyicinin katılmasına izin verilmesi yer alıyor.
Plan, 1 Ekim’de kısıtlamaların tamamen kaldırılmasını ve bazı faaliyetler için sağlık sertifikası gerekliliğinin iptal edilmesini içeriyor. Sağlık Bakanı Magnus Heunicke “Özlediğimiz her şeyi geri getireceğiz zira salgın üzerinde büyük oranda bir kontrolümüz var.” dedi.
Avrupa Merkez Bankası beklenenden daha hızlı gerçekleşen ekonomik toparlanma sayesinde euro bölgesi büyüme tahminini 2021 yıl için 6,4’e, 2022 yılı için 4,7’ye yükseltti.
Ancak dünyanın diğer bölgelerinde salgın yayılmaya devam ediyor. Özellikle yavaş aşılama kampanyası ve koruyucu önlemlere yetersiz bağlılık nedeniyle yeni bir dalga kontrol altına alınmaya çalışılan, 3 milyon vaka eşiğini aşmış olan İran’da salgın hızla yayılıyor.